Xərçəng riskini artıran gözlənilməz amillər açıqlandı

Xərçəngin yaranmasına genetik, həyat tərzi və ətraf mühit faktorları səbəb ola bilər. Ancaq daha az aşkar risklər də var. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu onkoloq Yevgeni Qordeyev gazeta.ru-ya deyib.

Həkim bildirib ki, vitaminlərin, isti yeməklərin və digər vərdişlərin həddindən artıq olması xəstəliyin inkişafına necə təsir göstərə bilər:

"Şirinləşdirilmiş məhsulların və ya sənaye konsentratlarının müntəzəm istehlakı bədxassəli şişləri təhrik edən iltihablı reaksiyaları artıra bilər. Qızardılmış və ya hisə verilmiş qidaların tərkibində kanserogen maddələr var, eyni zamanda maddələr mübadiləsini pozur. Bundan əlavə, sintetik konservantlar dad artırıcılarla birlikdə çox vaxt hüceyrələrə mənfi təsir göstərir”.

E və C kimi bəzi vitaminlər orta dərəcədə faydalı ola bilər. Lakin onların həddindən artıq istehlakı arzuolunmaz nəticələrə səbəbdir:

"Yüksək E vitamini konsentrasiyası şişlərin inkişafına kömək edə və C vitamininin həddindən artıq yığılması qaraciyərə zəhərli yükü artıra bilər. Bundan əlavə, bəzi yağda həll olunan vitaminlər (A, D, K) böyük dozada maddələr mübadiləsinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Bundan əlavə, isti yeməklər və içkilər yemək borusunun selikli qişasını zədələyərək xroniki iltihaba səbəb ola bilər. Daim qıcıqlanmaya məruz qalırsa, xərçəng riski artır. Bu, xüsusilə də tez-tez qaynar su içən və ya toxumalara mikro-zərər verən ədviyyatlı yeməklər yeyən insanlar üçün doğrudur.

"Hormonal dərmanların, o cümlədən anabolik steroidlərin və hormon əvəzedici terapiyanın nəzarətsiz istifadəsi bədxassəli yenitörəmələrin böyüməsinə səbəb ola bilər. Testosteron və böyümə hormonlarından istifadə edən kişilərdə reproduktiv sistem və qaraciyər xərçəngi riski artır. Qadınlarda estrogenlərin həkim nəzarəti olmadan uzun müddət istifadəsi hormondan asılı şişlərə səbəb ola bilər”, deyə onkoloq əlavə edib.

Yaşlanma əleyhinə vasitə kimi böyümə hormonlarının istifadəsi gizli təhlükələr daşıya bilər. Bu maddələr hüceyrə bölünməsini sürətləndirir. Bədəndə xərçəngdən əvvəlki hüceyrələr artıq varsa, onların böyüməsi arta bilər. Bəzi tədqiqatlar böyümə hormonunun uzun müddətli istifadəsini beyin şişi riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə "cavanlaşma" vəd edən dərmanlarla diqqətli olmalısınız, çünki onların təhlükəsizliyi çox vaxt kifayət qədər öyrənilməyib.

"Sistemli idmanın olmaması çox vaxt piylənməyə gətirib çıxarır ki, bu da süd vəzilərində, bağırsaqlarda və ya böyrəklərdə şişlərin inkişafı üçün əlavə risk yaradır. Uzun oturmaq maddələr mübadiləsini pisləşdirir, bədxassəli prosesləri artırır", deyə həkim qeyd edib.

Bəzi təmizləyici və kosmetik məhsulların tərkibində xlor və formaldehid kimi kanserogen birləşmələr var. Bu maddələrə uzun müddət məruz qalma xərçəng riskini artıra bilər. Bundan əlavə, plastik və toxuculuqdakı bəzi komponentlər də potensial təhlükəli birləşmələri ehtiva edə bilər.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, risk faktorlarını anlamaq və sağlamlığa ciddi diqqət yetirmək xərçəng ehtimalını azaltmağa kömək edir. Əsas profilaktik tədbirlərə aşağıdakılar daxildir: müntəzəm tibbi müayinələr və skrininqlər; lif və təzə məhsullarda yüksək balanslaşdırılmış pəhriz; işlənmiş və qızardılmış qidaların istehlakını məhdudlaşdırmaq; həftədə ən azı 150 dəqiqə fiziki fəaliyyət; stresə nəzarət və yaxşı yuxu; günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə və solaryumlardan qaçınmaq.

Samir