Xərçəng riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıran təhlükəli qidalar

Gündəlik menyuda kiçik düzəlişlər etmək böyrək və qaraciyər xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Doymuş yağla zəngin qidalanma xərçəng üçün əsas katalizatordur. Bu cür qidalar təkcə təhlükəli hüceyrə mutasiyalarını başlatmaqla yanaşı, mövcud şişlərin böyüməsini də əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirir və müalicə zamanı xəstələrin vəziyyətini pisləşdirir.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, həkimlər gündəlik qidalanma vərdişlərindəki minimal dəyişikliklərin belə uzunmüddətli perspektivdə bədəni qoruya biləcəyini vurğulayırlar. Əksinə, müəyyən qidaların müntəzəm istehlakı immun sisteminə və həzm orqanlarına zərər verə bilər.

Xərçəng riskinin əsas qida mənbələri

Beynəlxalq tədqiqatlara əsaslanaraq, mütəxəssislər ən təhlükəli qida və maddələrin siyahısını tərtib ediblər.

• Emal olunmuş və qırmızı ət. Kolbasa, sosiska, bekon və hisə verilmiş ətlərdə bədəndə kanserogen nitrozaminlərə çevrilən nitrat və nitritlər var. Onların istehlakı mədə, qaraciyər və böyrək xərçənginə səbəb olur. 

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı rəsmi olaraq emal olunmuş əti 1-ci qrup kanserogen, donuz əti, mal əti və quzu ətini isə ehtimal olunan kanserogenlər kimi təsnif edir (2A qrupu).

• Qızardılmış qidalar. Ət tavada və ya açıq alov üzərində bişirildikdə, yüksək temperatur heterosiklik aminlər və polisiklik karbohidrogenlər əmələ gətirir. Bu birləşmələr kolorektal xərçəngin, eləcə də prostat və mədəaltı vəzi şişlərinin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

• Spirtli içkilər. Spirtli içkilər birbaşa qaraciyərə, yoğun bağırsaqa, döşlərə və qida borusunun yuxarı hissəsinə təsir göstərir. Spirtli içkinin təhlükəsiz dozası yoxdur: istənilən miqdar qırtlaq və ağız xərçənginin inkişaf riskini artırır. Əgər insan eyni zamanda siqaret çəkirsə, vəziyyət xeyli ağırlaşır.

• Şəkər və rafinə edilmiş karbohidratlar. Yüksək qlikemik indeksli və artıq yağlı qidalar toxumalarda xroniki iltihaba səbəb olur. Bu, xaotik hüceyrə bölünməsini stimullaşdırır və döş xərçənginə səbəb olur.

Ciddi xəstəliklərin qarşısını effektiv şəkildə almaq üçün həkimlər spirtli içki və qızardılmış ət istehlakını minimuma endirməyi məsləhət görürlər. Sağlam qidalanma təzə tərəvəzlərə, meyvələrə, tam taxıllara, təbii süd məhsullarına və balıqlara əsaslanmalıdır.