İnsult riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıran içki müəyyən edilib

Beynəlxalq alimlər qrupu xəbərdarlıq edib ki, gündəlik olaraq böyük dozada enerji içkisi qəbul etmək insult riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Xəbərdarlıq klinik müşahidədən qaynaqlanır: həkimlər uzun müddət ərzində gündə səkkiz qutu enerji içkisi içən və son dərəcə yüksək qan təzyiqi səbəbindən ağır insult keçirən orta yaşlı, əvvəllər sağlam bir xəstə ilə qarşılaşıblar. Tədqiqat BMJ Case Reports-da dərc edilib.

İnsult, hərəkət koordinasiyası və sensor emalında iştirak edən beyin quruluşu olan talamusda inkişaf edib. Kişi sol tərəfdə şiddətli zəiflik və uyuşma, eləcə də yeriş, danışma və udma çətinlikləri inkişaf etdirib. Xəstəxanaya qəbul edildikdə onun qan təzyiqi 254/150 mm civə sütunu olub ki, bu da kritik dərəcədə yüksək hesab olunur.

Antihipertenziv terapiyaya başladıqdan sonra onun qan təzyiqi müvəqqəti olaraq aşağı düşüb, lakin evə qayıdanda dərman dozasının artmasına baxmayaraq, təzyiqi yenidən yüksəlməyə başlayıb. Yalnız ətraflı müsahibədən sonra həkimlər kişinin gündə 1200-1300 mq kofein qəbul etdiyini aşkar ediblər ki, bu da tövsiyə olunan maksimum gündəlik dozadan (400 mq) üç dəfə çoxdur. Enerji içkilərindən tamamilə imtina etdikdən sonra onun qan təzyiqi normala qayıdıb və dərmana ehtiyac qalmayıb. Lakin, qalıq nevroloji pozğunluq səkkiz ildir davam edir.

Tədqiqatın müəllifləri vurğulayıblar ki, enerji içkiləri nadir hallarda ürək-damar xəstəlikləri üçün risk faktoru hesab olunur, halbuki onların tərkibi hətta gənc və zahirən sağlam insanlarda belə ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. "Təmiz" kofeinin artan nisbətinə əlavə olaraq, bu cür içkilərdə gizli stimullaşdırıcılar - məsələn, qəhvə dənələrindən iki dəfə çox kofein konsentrasiyasına malik quarana, həmçinin taurin, jenşen və digər bioloji aktiv komponentlər var.

Tədqiqatçıların fikrincə, kofeinin təsirini gücləndirə və həm işemik, həm də hemorragik insult riskini artıra bilən bu maddələrin qarşılıqlı təsiridir. Çox yüksək şəkər tərkibi də əlavə risk yaradır.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, 2018-ci ildə bir neçə Britaniya pərakəndə satıcısı könüllü olaraq yeniyetmələrə enerji içkilərinin satışını məhdudlaşdırıb, lakin ürək-damar riskləri demək olar ki, müzakirə olunmayıb.

Tədqiqatçılar belə bir nəticəyə gəliblər: "Məlumatlar qəti nəticələr çıxarmaq üçün kifayət olmasa da, toplanan müşahidələr, insultla əlaqəli yüksək ölüm və əlillik və yüksək şəkərli içkilərin məlum yan təsirləri enerji içkilərinin, xüsusən də gənclərə yönəlmiş içkilərin satışı və reklamı üzərində daha güclü nəzarətin zəruriliyini göstərir".

Əziz MUSTAFA