Yadplanetliləri axtarmaq üçün yeni üsul yaradılıb..?

...Mavi Mərmər Kosmik Elm İnstitutundan olan amerikalı astronomlar əsas arqument kimi sarı ulduzun ətrafında öz mövcudluğumuzdan istifadə edərək ekzoplanetlərin yaşayış qabiliyyətini qiymətləndirmək üçün inqilabi üsul təklif ediblər.

SİA-nın məlumatına görə, məqalə resenziyasız elmi materiallar üçün arXiv portalında dərc olunub.

Yaşayış üçün əlverişli planetlərin axtarışına klassik yanaşma suyun maye qala biləcəyi zonalara yönəlmişdir.

Bununla belə, komanda əsaslı şəkildə fərqli bir yanaşma təklif edib: əgər bəşəriyyət daha çox yayılmış qırmızı cırtdanlar deyil, günəş tipli ulduz (sarı cırtdan) ətrafında yaranıbsa, bu, statistik olaraq sonuncunun mürəkkəb həyat üçün məhdud uyğunluğunu göstərir.

...Hesablamalar göstərdi ki, qırmızı cırtdan sistemlər həyat üçün günəş sistemlərindən səkkiz dəfədən çox əlverişli olsaydı, sarı ulduzun ətrafında görünmə ehtimalımız 5 faizdən az olardı.

Bu əks-intuitiv tapıntı bizi qalaktikamızdakı ulduzların 70 faizini təşkil edən qırmızı cırtdanlar ətrafında planetlərin yaşaması ilə bağlı nikbinliyimizi yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir.

Tədqiqat çoxlu evrenli fərziyyə kontekstində daha cəsarətli nəticələr çıxarır. Əsas sabitlərin fərqli ola biləcəyi saysız-hesabsız kainatların olduğu bir ssenaridə statistik yanaşma son dərəcə güclü alətə çevrilir.

Elm adamları nümayiş etdirdilər ki, bu halda fırıldaqçı planetlərin, su aləmlərinin və hətta susuz biokimyası olan mühitlərin yaşaması üçün məhdudiyyətlər ən azı on dəfə artır.

Suyun həyat üçün unikallığının mümkün həddən artıq qiymətləndirilməsi ilə bağlı nəticə xüsusilə maraqlıdır - çoxlu aləmdəki həyat ardıcıl olaraq su mühitini seçərsə, onun "xüsusi" xüsusiyyətləri o qədər də kritik olmaya bilər. Tədqiqat diqqəti dar diapazondakı “şirin ləkələr”dən planetar müxtəlifliyin statistik təhlilinə çevirməklə, yerdənkənar həyatın axtarışında inqilab edə bilər.

Növbəti illərdə yeni nəsil teleskoplardan əldə edilən yeni məlumatlar bizə bu cəsarətli proqnozları sınaqdan keçirməyə imkan verəcək.

Əli Babayev