Yaşıl enerjiyə keçid: Azərbaycan qaz ixracını necə artırır? ŞƏRH

Bakı, 3 iyun, AZƏRTAC

Dünya enerji bazarları çətin seçim qarşısındadır. Bir tərəfdə artan tələbat, digər tərəfdə isə karbon emissiyalarının doğurduğu qlobal fəsadlar. Elə bu ziddiyyətin tam ortasında Azərbaycan nisbətən fərqli yol seçib. Yaşıl enerji istehsalını artıraraq təbii qazına qənaət etmək və onu ixraca yönəltmək. Nəticə isə təkcə iqtisadi baxımdan deyil, ekoloji və geosiyasi müstəvidə də çoxqatlı üstünlükdür.

AZƏRTAC MTM Analitik Qrupun yaydığı məlumata istinadən xəbər verir ki, son illərdə Azərbaycanda bərpa olunan enerji istehsalına qoyulan sərmayələr və layihələrin intensivliyi diqqətdən yayınmır. Dövlət bu sahəyə sadəcə alternativ enerji texnologiyası kimi yox, iqtisadi resursların optimallaşdırılması vasitəsi kimi yanaşır. Energetika siyasətinin mühüm hədəfi daxildə yaşıl enerji ilə enerji tələbatını ödəmək, təbii qazı isə gəlir gətirən strateji məhsul kimi qoruyub xarici bazara çıxarmaqdır.

Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsində verdiyi məlumata görə, ölkənin qaz ixracı 2023-cü ildə 25 milyard kubmetrə çatıb. Lakin bu yalnız başlanğıcdır. Əgər planlaşdırılan istiqamətlərdə irəliləyiş davam edərsə, 2030-cu ilədək ixrac 33 milyard kubmetri keçəcək. Bu isə Azərbaycan üçün yeni bir iqtisadi nəfəs deməkdir. Bura həm valyuta ehtiyatlarının artması, həm də enerji diplomatiyasının güclənməsi daxildir.

Bu nailiyyətlərin əsasında yaşıl enerji istehsalının artması dayanır. Artıq 2023-cü ilin oktyabrında istismara verilmiş Qaradağ Günəş Elektrik Stansiyası sayəsində hər il 110 milyon kubmetr təbii qaza qənaət olunur. Bu təkcə iqtisadi deyil, həm də 200 min ton karbon emissiyasının azalması deməkdir. Daha iri layihələr “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyası və “China Energy”, “Masdar”, “ACWA Power” kimi tərəfdaşlarla birgə icra edilən təşəbbüslər isə yaşıl enerjinin Azərbaycanın ümumi enerji balansında 35 faizdən artıq paya çatmasına xidmət edəcək.

Ən önəmlisi isə Azərbaycanın qazıntı yanacağı və yaşıl enerji arasında realist balans yaratmasıdır. Prezident İlham Əliyevin haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, bəzi ölkələr bu keçidi və balansı düzgün qura bilmədiklərindən enerji kəsintiləri və sistem çökmələri ilə üzləşirlər. Azərbaycan isə bu sahədə çevik və düşünülmüş siyasət yürüdür.

Nəticədə yaşıl enerjiyə keçid təkcə “ekoloji jest” deyil. Bu həm də milli təhlükəsizlik, iqtisadi sabitlik və beynəlxalq enerji bazarlarında daha güclü mövqe üçün strateji seçimdir. Təbii qaza qənaət etməklə, Azərbaycan təkcə karbon izini azaltmır, daha yaşıl, daha davamlı və gəlirli gələcək üçün təməl qoyur.