Icma.az
close
up
RU
Yaxın Şərqdə qırılma nöqtəsi: İran həm Çinlə, həm də Qərblə flört etdi Abdullah Ağar

Yaxın Şərqdə qırılma nöqtəsi: İran həm Çinlə, həm də Qərblə flört etdi Abdullah Ağar

Sherg.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

“Bu gün Yaxın Şərqdə baş verən müharibələr təkcə cəbhədə deyil. Bu mübarizə həm də insanların düşüncəsində, anlayışlarında, verdiyi qərarlarda və inanc sistemlərində gedir. Sözügedən  proses Türkiyə üçün tarixi əhəmiyyət daşıyan bir dönüm nöqtəsinə çevrilir”


Bu fikirləri Sherg.az-a açıqlamasında türkiyəli hərbçi və təhlükəsizlik mütəxəssisi Abdullah Ağar bildirib. 


 O bildirib ki, ilk növbədə Yaxın Şərqin “İsrailli” dövrlərinə qısa xronologiya nəzər yetirməkdə fayda var:

“1-ci dövr Ərəb ölkələrinin birlikdə hərəkət edərək bölgədə söz sahibi olmağa çalışırdığı 1950-1970-ci illərdir. O dövrdə İsrail, İran və Türkiyə bir blok kimi ərəb ittifaqlarına qarşı dururdu. 1967 və 1973-cü illərdəki Ərəb–İsrail müharibələri bu dövrə aiddir. Hətta İraq lideri Səddam Hüseyn İranla müharibə edərkən, İsrail Qərbin dəstəyiylə İrana hərbi və kəşfiyyat dəstəyi verirdi. 2-ci dövr İranın gücləndiyi dövrə təsadüf edir. Körfəz Müharibəsi və İraqın işğalı ilə yanaşı, İranın təsir dairəsi genişləndi. Bu dəfə İsrail və bəzi ərəb ölkələri İranın qarşısında eyni mövqedə dayandı. Türkiyə isə neytral mövqedə, tarazlıq yaradan tərəf kimi çıxış etdi. Hazırda İsrail bölgədə yenidən güc mərkəzi olmaq istəyir. Amma bu mübarizə təkcə İsrail və İran arasında deyil. Bu prosesin arxasında Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) və Çin kimi böyük güclərin rəqabəti də var. Yəni bu həm də Avrasiya və Atlantik blokları arasında yeni ittifaqların qurulması dövrüdür. Ortaya sual çıxır ki, müharibədən sonra ittifaqlar necə formalaşacaq?

ABŞ bu müharibəyə birbaşa qarışmadan, bölgədə “nəzarətli xaos” yaratmaqla Yaxın Şərqi yenidən formalaşdırmaq istəyir.

İran isə bu planlara “İslam gücü və birliyi” ilə cavab verir. Hər iki tərəf nə istədiyini bilir, amma keçmişdə etdiklərini unutmuş kimi davranaraq hədəflərinə çatmağa çalışırlar. Bu vəziyyətdə Türkiyənin mövqeyi çox vacibdir. Çünki bu, sadəcə siyasi deyil, həm də dini, mezhebi, mənəvi və strateji bir qərardır. Təzyiqlər, manipulyasiyalar, hədələr, maraqların toqquşması ilə dolu bir vəziyyətdir. Əslində ən həlledici amil gücdür. Bu, sadəcə ordunun, silahın çoxluğu demək deyil. Burada əsas məsələ kimin daha ağıllı qərar verdiyi, kimin düşüncə və qərar mexanizmlərini idarə etdiyi, kimin inanc və anlayışlar üzərindən cəmiyyətləri yönləndirdiyidir. Əsl güc fiziki silahdan çox, ağlın və zamanlamanın gücüdür. Türkiyə bu qarışıqlıq içində insanlığa və Yaxın Şərqə yeni bir baxış, yeni bir sistem, yeni bir ümid təqdim edə biləcəkmi? Əgər ölkə daxilində milli birlik və inanc gücü qurulmazsa, xaricə də nüfuz etmək mümkün olmayacaq. Əgər qərarvericilər hadisələrə yalnız şəxsi və siyasi maraqları ilə baxarlarsa, bu, çox təhlükəlidir. Yəni “razıya talip olmayan dünyaya mahkum olur”. 


Ekspert deyib ki, İranın buraxdığı geosiyasi səhvdə isə böyük dərs var:

“İran bir yandan qazanclı olacağını deyərək “anti-qərbçiliyini” xüsusilə Çinə və Avrasiyaya satmağa çalışdı, digər tərəfdən də Qərbə göz vurdu. Bu, dərin ziddiyyət idi və nəticə hər iki tərəfdə dərin inamsızlıq oldu. İsrailin F-16i Sufa, F-35i Adir və F-15i Raam kimi xüsusi təyyarələrinə qarşı İranın nə özünəməxsus təyyarələri, nə də bir dənə belə Rusiya istehsalı Su-35, Çin J-10CE və ya Çin-Pakistan CF-17 Thunder tipli müasir döyüş təyyarəsi. İran həm Çinlə, həm də Qərblə flört etdi. Lakin İranın xarici siyasəti əslində daxili siyasəti və molla mövqelərini gücləndirməyə yönəlmişdi. Belə ki, anti-Qərb şövqü ilə rejimi, molla maraqlarını və ehkamını daxildə qorumaq istədi. Çinə yaxınlığı ilə mühasirəni yarmaq üçün bir strategiya istehsal etməyə çalışırdı. Bu isə işə yaramadı. Qəzzada başlayan qırılma indi İrana da çatıb.  Görünən odur ki, bu qırılma İranda bitməyəcək. Nəhayət, Yaxın Şərqdəki böyük müharibə yalnız ərazi, resurslar və ya dəhlizlərin müharibəsi deyil. Bu, ağılın, anlayışın, insanlığın və həqiqət axtarışının müharibəsidir. Bu müharibədə Türkiyənin təkcə coğrafi deyil, həm də mental mövqeyi çox kritikdir”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:233
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 23 İyun 2025 14:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri