Yaxın Şərqin mürəkkəb “düyünü” və vasitəçilərin effektsiz cəhdləri

Politoloq: “HƏMAS böyük itkilərə məruz qalsa da, hələ ki, ayaqdadır və İsrail HƏMAS-la danışıqlara məcburdur”

Yaxın Şərqdə vəziyyət gərgin olaraq qalır. Son iki həftə ərzində İsrail ordusu Fələstinin radikal HƏMAS hərəkatının və “İslami Cihad” qruplaşmasının bir neçə komandirini məhv edib. İsrail bəyan edir ki, terrorçular məhv edilənədək prosesi davam etdirəcək. Bu isə Yaxın Şərqdə savaşın davam edəcəyinə işarədir.

Başqa bir məsələ isə ABŞ Prezidenti Donald Trampın Fələstinlə bağlı açıqlamasıdır. Tramp bazar günü jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, Qəzza zolağında davam edən gərginliyin yaxın günlərdə həll ediləcəyinə ümid edir: “Qəzza ilə bağlı danışıqlar davam edir. Ümidliyəm ki, yaxın bir həftə ərzində nizamlanmaya nail olacağıq. Gözləyək, görək nə baş verəcək”.

Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə bağlı AYNA.AZ-a danışan politoloq Fikrət Sadıxov deyib ki, yaxın gələcəkdə İsraillə HƏMAS arasında razılaşmaya şübhə ilə yanaşır: “Çünki uzun illər düşmənçilik vəziyyətində olan İsraillə HƏMAS-ın şərtlərə əməl edərək barışacağı, sülh sazişinə imza atacağı və bütün məsələləri həll edəcəkləri mümkün deyil. Digər tərəfdən, biz görürük ki, Qətər və Misirin vasitəçiliyi ilə Qətərdə keçirilən danışıqlar birbaşa deyil, vasitəçilərin köməyi ilə dolayısı ilə aparılan danışıqlardır. Burada hər bir tərəfin öz şərtləri, öz tələbləri var. Bir tərəfin tələbinin digər tərəfin baxışına zidd olduğu açıq-aşkar görünür”.

“Baxın, atəşkəs elan olunması ilə bağlı təşəbbüs vardı. 60 günlük atəşkəs və girovların, həbsdə olan fələstinlilərin azad olunması, sonradan humanitar yardımlar və s. təşəbbüsə daxil idi. İsrailin sonuncu təklifi ondan ibarətdir ki, Qəzzada İsrail 40 faiz ərazini nəzarətə götürür və bufer zona yaradır. Təbii ki, HƏMAS bunu qəbul etmir və hesab edir ki, öz ərazisini nəyinsə naminə İsrailə vermək maraqlarına ziddir. Belə vəziyyətdə hansı razılıqdan danışmaq olar?”, - politoloq sual edib.

Analitik məsələnin başqa tərəfinə də nəzər salınmasını vacib hesab edir: “Biz görürük ki, vasitəçilər də müəyyən təşəbbüslərlə çıxış edir. Amma bu təşəbbüslər hər iki tərəfi qane edə bilməz. Çox mürəkkəb bir vəziyyət, mürəkkəb “düyün” yaranıb. Bu “düyünü” açmaq üçün vasitəçilərin ciddi addımlarına ehtiyac var. Düzdür, vasitəçilər bu “düyünü” açmaq üçün çalışırlar, amma hələ ki, effektiv nəticə əldə edilə bilmir”.

“Görünən odur ki, İsrail güc nümayişinə əl atır, dronlarla əhalini vurur, binaları sıradan çıxarır. Bu isə güc nümayişi deməkdir. Amma HƏMAS böyük itkilərə məruz qalsa da, hələ ki, ayaqdadır və İsrail HƏMAS-la danışıqlara məcburdur. Çünki girovlar hələ də HƏMAS-ın əlindədir, İsrail onları girovluqdan azad edə bilmir. Bu baxımdan, məsələ olduqca mürəkkəbdir. Burada əsas məsələ güzəştli prinsiplərin müzakirəsi, razılaşdırılmasıdır. Əks halda, münaqişə davam edəcək, qan töküləcək. Bu halda, tezliklə Qəzzada vəziyyətin nizamlanacağını demək mümkünsüzdür”, Sadıxov fikrini tamamlayıb.