Icma.az
close
up
RU
Yel çərşənbəsi Qədim inanclar və Novruz adətləri

Yel çərşənbəsi Qədim inanclar və Novruz adətləri

Lent az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yel çərşənbəsi Novruz bayramına aparan dörd çərşənbədən üçüncüsüdür və xalq inanclarında hava və küləyin oyanmasını simvolizə edir. Bu çərşənbə xalq arasında bəzən “Külək çərşənbəsi” də adlandırılır. İnanclara görə, məhz bu gün təbiətdə yel hərəkətə gəlir, torpaq nəfəs alır və yazın gəlişi daha aydın hiss olunur. Qədim təsəvvürlərə görə, qışın ağır və soyuq havası bu günlərdə tədricən geri çəkilir, onun yerini isə baharın mülayim küləkləri tutur. Buna görə də insanlar Yel çərşənbəsini təbiətin canlanmasının mühüm mərhələsi kimi qəbul edirlər.

Lent.az yel çərşənbəsi ilə bağlı məlumatları təqdim edir:

Qədim türk inanclarına görə təbiət dörd əsas ünsürdən ibarət sayılır: su, od, yel və torpaq. Novruza qədər qeyd olunan dörd çərşənbə də məhz bu ünsürlərin oyanmasını simvolizə edir. Əvvəlcə su, sonra od, daha sonra yel və sonda torpaq oyanır. Yel çərşənbəsi isə təbiətdə hərəkətin və dəyişimin başlanğıcı kimi qəbul olunur. İnanca görə, bu gün əsən külək təbiətin dərinliklərində olan həyat qüvvəsini oyadır.

Xalq arasında belə hesab olunur ki, külək:

ağacları oyadır və onların tumurcuq açmasına səbəb olur,

suların axınını artıraraq çay və bulaqları hərəkətə gətirir,

torpağı yumşaldaraq onu yaz əkininə hazırlayır.

Bu səbəbdən də xalq arasında belə bir deyim yaranmışdır:

“Yel gəlməsə, yaz gəlməz".
Bu deyim küləyin yazın gəlişində mühüm rol oynadığını ifadə edir.

Xalq inancları

Yel çərşənbəsi ilə bağlı xalq arasında müxtəlif inanclar və maraqlı təsəvvürlər formalaşmışdır. İnanca görə, külək təkcə təbiəti deyil, həm də insanların taleyini və ilin bərəkətini xəbər verə bilər.

Məsələn, bəzi inanclara görə:

külək ağacların ruhunu oyadır və onları çiçəkləməyə hazırlayır,

əgər Yel çərşənbəsi günü güclü külək əsərsə, həmin ilin bərəkətli olacağına inanılır,

bəzi bölgələrdə isə deyilir ki, bu gün dörd istiqamətdən şimal, cənub, şərq və qərbdən yel əsir və hər biri təbiətə yeni həyat verir.

Kənd yerlərində insanlar küləyin istiqamətinə baxaraq ilin necə keçəcəyini təxmin etməyə çalışardılar. Məsələn, isti və mülayim külək baharın tez gələcəyinə işarə sayılırdı.

Adət və ənənələr

Yel çərşənbəsi Novruz ənənələrinin davam etdirildiyi xüsusi günlərdən biridir. İnsanlar bu gün evlərində bayram ab-havası yaratmağa çalışır, ailə üzvləri ilə birlikdə müxtəlif adətləri yerinə yetirirlər.

Ən geniş yayılmış adətlər bunlardır:

axşam tonqal qalamaq və onun üzərindən tullanaraq köhnə ilin çətinliklərini geridə qoymaq,

qapı pusmaq gənclərin qonşuların qapısının arxasında dayanaraq eşitdikləri sözlərə görə niyyətlərinin necə olacağını yozmaları,

müxtəlif fal növləri açmaq, xüsusilə gənc qızların gələcək taleləri haqqında niyyət tutmaları,

evdə şirniyyatlar hazırlamaq və Novruz süfrəsinə hazırlıq görmək.

Bəzi bölgələrdə uşaqlar küləyin istiqamətini müşahidə edərək bunun ilin necə keçəcəyinə işarə olduğunu düşünürdülər. Bu cür inanclar həm əyləncə, həm də qədim xalq dünyagörüşünün bir hissəsi hesab olunurdu.

Folklorda Yel çərşənbəsi

Azərbaycan folklorunda küləklə bağlı müxtəlif mifoloji təsəvvürlər mövcuddur. Bunlardan biri də Yel baba obrazıdır. İnanca görə, Yel baba küləyi idarə edən və baharın gəlişinə kömək edən mifoloji varlıqdır. Xalq arasında uşaqlar zarafatla və ya niyyətlə belə deyərdilər:

“Yel baba, gəl, yel əsdir, baharı tez gətir".

Bu cür ifadələr xalqın təbiətlə bağlı qədim düşüncə tərzini və inanclarını əks etdirir. Yel baba obrazı təbiətin güclərinin insan həyatında necə mühüm rol oynadığını simvolik şəkildə göstərir.

Maraqlı fakt

Köhnə inanclara görə, Yel çərşənbəsi gecəsi niyyət tutmaq xüsusilə uğurlu hesab olunur. İnsanlar inanırdılar ki, külək onların niyyətlərini və arzularını uzaqlara apararaq göylərə çatdırır. Buna görə də bəzi insanlar bu gecə səmaya baxaraq arzu tutar və gələcəkdən xoş xəbərlər gözləyərdilər. Yel çərşənbəsi təkcə bir bayram günü deyil, həm də xalqın təbiətlə bağlı qədim inanclarını, adətlərini və həyat tərzini əks etdirən zəngin mədəni irsin bir hissəsi hesab olunur. Bu çərşənbə Novruzun yaxınlaşdığını xəbər verir və insanlarda baharın gəlişi ilə bağlı sevinc və ümid hissi yaradır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:219
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 10 Mart 2026 00:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see393

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see369

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see310

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see289

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see285

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see278

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see267

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see260

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see259

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see246

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see233

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see230

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see227

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see225

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see225

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see222

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see218

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see213

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see213

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri