İlaxır çərşənbəsi: El adətləri və inanclar

Sabah ilaxır çərşənbəsidir. Bu gün digər çərşənbələrdən fərqli olaraq xalq arasında daha geniş və şən şəkildə qeyd olunur. İlaxır çərşənbədə gün boyu müxtəlif mərasimlər keçirilir, axşam isə şənliklər daha da canlanır.

Həmin gün üzərlik yandırılır, tonqallar qalanır və insanlar tonqalın üzərindən tullanırlar. Uşaqlar bacalardan torba sallayır, qurşaq atma adəti yerinə yetirilir, gənclər isə qulaq falına çıxırlar. Adətə görə, yaşından və cinsindən asılı olmayaraq hər kəs tonqalın üzərindən tullanmalıdır. Tonqal süni şəkildə söndürülmür, onun öz-özünə sönməsi gözlənilir. Tonqal söndükdən sonra gənc oğlan və qızlar onun külünü yığıb evdən kənara aparır və çölə atırlar. İnanca görə, bu mərasim ailə üzvlərinin uğursuzluqlarının kül ilə birlikdə evdən uzaqlaşması anlamını daşıyır.

Axırıncı çərşənbə axşamı xoş sözlər danışmaq, xoş niyyətlər diləmək adət sayılır. Qədim el inanclarına əsasən, həmin gün evdən duz, su, pul, çörək, od, kibrit, neft və ağartı verilməz.

İlaxır çərşənbə günü ailədə neçə nəfər varsa, o sayda şam yandırılır. Adətə görə, yandırılan şam yarımçıq söndürülməz. Həmçinin bu gecə insanlar ürəklərində bir niyyət tutaraq yatırlar. İnanca görə, ilin son çərşənbə gecəsi insan öz evində olmalıdır. Əks halda Novruzu yeddi il ardıcıl başqa yerdə qarşılamaq kimi bir inam da mövcuddur.

Üzərlik yandırılır, tonqallar alovlanır, tonqallar üstündən tullanılır, bacalardan torbalar sallanır, qurşaq atılır, qulaq falları qurulur. Axırıncı çərşənbədə yaşından və cinsindən asılı olmayaraq hamı tonqalın üstündən tullanmalıdır, tonqalı söndürmək olmaz, o özü sönəndən sonra cavan oğlan və qızlar həmin tonqalın külünü yığıb, evdən kənar bir yerə, çölə atmalıdır. Bu, o deməkdir ki, tonqalın üstündən tullanan bütün ailə üzvlərinin bədbəxtçiliyi atılan küllə birlikdə ailədən uzaqlaşdırılır. Axırıncı çərşənbə axşamı yalnız yaxşı sözlər danışılması adət hesab olunur.

Qədim el adətlərinə və inanclara görə, həmin gün evdən duz, su, pul, çörək, od, kibrit, neft, ağartı verməzlər. Axır çərşənbə günü ailə üzvlərinin sayına görə şam yandırılır, adətə görə şamı yarımçıq söndürməzlər. Həmçinin axır çərşənbə gecəsi ürəyində niyyət tutub yatılmalıdır. Deyilənə görə, ilin axır çərşənbə gecəsini öz evində qeyd etməlisən. Əks halda Novruzu yeddi il dalbadal başqa yerdə qarşılayacaqsan.

Günay Mahirqızı

Gununsesi.info