Icma.az
close
up
RU
Yeni təlatümlərə hazır olmalıyıq Süni intellekt müharibəsi

Yeni təlatümlərə hazır olmalıyıq Süni intellekt müharibəsi

Sherg.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Ekspertlər süni intellekt müharibəsinin başlandığını və bu müharibənin soyuq müharibədən daha amansız olacağını söyləyirlər


“Əminəm ki, Azərbaycanda hazırlanacaq süni intellekt strategiyasında dünyada tətbiq olunan bütün yeniliklər nəzərə alınacaq və milli maraqlarımıza uyğun addımlar atılacaq"



Milli Məclisdə Süni intellekt haqqında qanunun qəbul edilməsi təklif edilib. Bu təkliflə deputat Azay Quliyev çıxış edib. Onun sözlərinə görə, süni intellektin iqtisadi, sosial, tibb, təhsil və digər sahələrdə gətirdiyi misilsiz üstünlüklər və faydaları, o cümlədən texnoloji yenilikləri ilə yanaşı, hər birimiz üçün yaratdığı çoxlu sayda riskləri də var ki, bunları tənzimləmək üçün yeni qanunların qəbuluna və qaydaların tətbiqinə ciddi ehtiyac var:

"Məsələn, süni intellekt tətbiqləri tərəfindən insanlar haqqında məlumatların, o cümlədən onların irqinin, siyasi baxışlarının, dini və ya fəlsəfi inanclarının, üz tanınma görüntülərinin toplanaraq analiz edilməsi bu məlumatların manipulyasiya edilməsinə şərait yaradır. Bu gün insanın tibbi müalicə alıb-almamağını, işə qəbul edilməyi və ya mənzil üçün kredit götürməyini süni intellekt sistemləri asanlıqla müəyyən edə bilir. İstifadə olunan alqoritmlər, rəqəmsal dünyada insanların seçimlərini, davranışlarını və hətta emosiyalarını təhlil edərək, şəxsiyyətin özünü belə təhrif edə bilər. Süni intellektin manipulyasiya edilməsi, məlumatların oğurlanması və ya alqoritmaların yanlış tətbiqi kimi təhdidlər ciddi təhlükələr yaratmaqdadır. Məhz bu səbəbdən artıq ayrı-ayrı ölkələr süni intellektin etik, təhlükəsiz və şəffaf şəkildə istifadə olunmasını təmin etmək məqsədilə müxtəlif qanunlar və ya xüsusi qaydalar qəbul edirlər. Təqdirəlayiq haldır ki, bu il yanvarın 16-da cənab Prezident tərəfindən Azərbaycanda "Rəqəmsal İnkişaf Konsepsiyası" təsdiq edilib və süni intellekt strategiyası hazırlanmasına başlanılıb". 

Deputat bildirib ki, əvvəlki qanunların bəziləri 1998-ci ildə, bəziləri isə sonrakı illərdə qəbul edildiyindən hazırkı qanunvericiliyimiz hər gün inkişaf edən süni intellekt texnologiyasından qaynaqlanan yeni çağırışlara və ya tələblərə tam cavab vermir: 

"Məsələn, "Fərdi məlumatlar haqqında" qanun süni intellektin şəxsi məlumatları necə emal etməsini spesifik olaraq tənzimləmir. Qanunvericlikdə olan bu boşluq şəxsi həyatın toxunulmazlığına təhlükə yarada bilər. Digər tərəfdən süni intellekt sistemlərinin verdiyi səhv qərarlar nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərin hüquqi müdafiə mexanizmləri hazırkı qanunvericilikdə birmənalı təsbit olunmayıb. Başqa bir misal, süni intellekt texnologiyalarından istifadə edərək saxta xəbərlərin və "deepfake" materiallarının yayılması, ictimai rəyə və seçkilərə təsir göstərilməsinə görə məsuliyyətin qanunvericilikdə əhatəli əks olunmasına ehtiyac var. Qanunvericiliyimizdə süni intellektin tətbiqi nəticəsində iş yerlərinin azalması və işçilərin hüquqlarının qorunmamasına görə hər hansı hüquqi mexanizm də mövcud deyil. Ona görə də "Əmək Məcəlləsi"nə əlavələr edilərək süni intellektin təsirinə məruz qalan sahələrdə işçilərin yenidən ixtisaslaşmasına dəstək proqramları yaradılmalıdır. İşəgötürənlər üçün süni intellektdən istifadəyə dair etik və hüquqi qaydalar müəyyən edilməlidir. Bu baxımdan Azərbaycan qanunvericiliyində süni intellekt tərəfindən yaradılan məzmunun manipulyasiya, aldatma və dezinformasiyaya görə sərt cəzalar, o cümlədən böyük məbləğdə cərimələr və cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmalıdır. Yaxşı olar ki, Milli Məclisin müvafiq komitə və komissiyaları yaz sessiyası müddətində bu məsələləri diqqətdə saxlasın".

Parlament üzvü vurğulayıb ki, süni intellektin qlobal səviyyədə yaratdığı yeni gərgin mübarizənin yaradacağı təlatümlərə hazır olmalıyıq: 

"Məlum olduğu kimi Tramp ABŞ Prezidenti kimi fəaliyyətə başladığı ilk günlərdə süni intellektin inkişafına həsr olunan “Stargate” layihəsinə 500 milyard dolar vəsait ayırdı. Məqsəd qlobal rəqabəti qazanmaq və Çin üzərində üstünlük əldə edilməsinə nail olmaqdır. Artıq ekspertlər haqlı olaraq süni intellekt müharibəsinin başlandığını və bu müharibənin soyuq müharibədən daha amansız olacağını söyləyirlər. Bir çox ölkələr qlobal savaşda özlərini ən azı müdafiə etmək üçün qanunvericiliklə yanaşı, bir sıra institusional qərarlar da qəbul ediblər. Məsələn, Birləşmiş Ərəb Əmirliyində Süni İntellekt Nazirliyi, Avropa İttifaqında Süni İntellekt Ofisi yaradılıb. Əminəm ki, Azərbaycanda hazırlanacaq süni intellekt strategiyasında dünyada tətbiq olunan bütün yeniliklər nəzərə alınacaq və milli maraqlarımıza uyğun addımlar atılacaq".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:272
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 04 Fevral 2025 05:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see363

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see303

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see301

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see301

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see296

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see277

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see277

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see277

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see262

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see256

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see255

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see251

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see250

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see249

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see244

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see242

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see232

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see228

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri