Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Yer biosferinin qorxunc görünən ilk sağlamlıq xəritəsi tərtib edilib

Yer biosferinin qorxunc görünən ilk sağlamlıq xəritəsi tərtib edilib

Azertag saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Bakı, 19 avqust, AZƏRTAC

Biosferin funksional bütövlüyünə dair yeni araşdırma bitkilərin ekosistemin sağlamlığını birgə tənzimləmək qabiliyyətini nümayiş etdirib. Tədqiqat Yer kürəsinin əksər hissəsinin təhlükəli vəziyyətdə olduğunu aşkar edib.

AZƏRTAC “One Earth” jurnalına istinadla xəbər verir ki, tədqiqat Potsdam İqlimə Təsirin Tədqiqatları İnstitutu (PIK) və Vyana BOKU Universiteti ilə birgə aparılıb.

Alimlər bitki örtüyünün ekosistemin sabitliyi üçün əsas olan karbon, su və azot axını saxlayan fotosintez kimi əsas prosesləri yerinə yetirmək üçün kifayət qədər enerji almasını öyrəniblər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Fabian Stenzel deyib: “Bizim biokütləyə olan tələbatımız artmaqda davam edir və bu, artıq biosferə qoyduğumuz yükü kəmiyyətcə hesablamağı daha da vacib hala gətirir”.

Alimlərin əsaslandığı planetar sərhədlər çərçivəsi indi xüsusi olaraq fotosintezdən gələn enerji axınlarına diqqət yetirir. İnsanların Yer sistemində yaratdığı stresin öz ehtiyaclarımız üçün istifadə etdiyimiz bitkilərin təbii məhsuldarlığına təsiri yığılmış məhsullar, ağac və bitki qalıqları vasitəsilə tədqiq edilib. İnkişaf və torpağın sıxılması nəticəsində yaranan fotosintezin azalması da nəzərə alınıb. Tədqiqat buna ikinci mühüm göstərici “ekosistemin stabilləşməsi riski indeksi”ni əlavə edib. O, bitki örtüyünün strukturunda və planetdəki su, karbon və azot balansında mürəkkəb dəyişiklikləri qeyd edir.

“Bu enerji axınları bütün həyatı idarə edir, lakin insanlar indi onların əhəmiyyətli bir hissəsini öz məqsədləri üçün yönəldərək təbiətin dinamikasını pozurlar”, -deyə Potsdam İqlimə Təsirin Tədqiqi İnstitutunun Yer sistemi təhlili qrupunun rəhbəri Volfqanq Luht bildirib.

Tədqiqatda 1600-cü ildən başlayaraq hər gün daxil olan su, karbon və azot axınını simulyasiya edən qlobal biosfer modelindən istifadə edilib. Məlumatlara görə, ekosistemlərdə həyəcanverici dəyişikliklər hələ XVII əsrdə orta enliklərdə qeydə alınıb və 1900-cü illə qədər sənayeləşən torpaqların 37%-ni yerli zərərli zonadan kənara, 14%-ni tam risk zonasına çıxarıb. Bu gün bu rəqəmlər kənd təsərrüfatına köməklik olaraq 60% və 38%-ə yüksəlib.

Araşdırma göstərir ki, planetdə sabitliyi təmin edən biosferin sərhədləri artıq demək olar ki, hər yerdə pozulub. Potsdam İqlimə Təsirin Tədqiqat İnstitutunun direktoru Yohan Rockström deyib: “Bu xəritə elmi bir irəliləyişdir, çünki insanın resursların çıxarılımasına ehtiyacı ilə ekosistemə təsiri arasında bəzi əlaqəni ortaya qoyur”.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, məlumatlar beynəlxalq iqlim siyasəti üçün mühüm stimul olacaq. Biosferin mühafizəsi və biokütlədən davamlı istifadə iqlim dəyişikliyinin təsirinin azaldılması tədbirləri ilə paralel şəkildə, vahid, inteqrasiya olunmuş vəzifə kimi nəzərdən keçirilməlidir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 19 Avqust 2025 12:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri