Yer kürəsi siqnal verir:

İnsan gündəlik həyatında ekoloji problemləri çox vaxt uzaqda baş verən proses kimi qəbul edir. Lakin iqlim dəyişikliyi, biomüxtəlifliyin azalması, su ehtiyatlarının çirklənməsi və torpaqların deqradasiyası artıq yalnız təbiətin deyil, insanların gündəlik həyatının da bir hissəsinə çevrilib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) məlumatlarına görə, Yer kürəsində təxminən 8 milyon bitki və heyvan növündən 1 milyonu yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu, təbiətdə baş verən dəyişikliklərin miqyasını göstərən ən ciddi göstəricilərdən biridir.

Məsələnin başqa tərəfi insanların təbiətdən istifadə sürətidir. UNEP bildirir ki, bəşəriyyət hazırkı həyat tərzini saxlamaq üçün sanki 1,6 Yer planetinin resurslarından istifadə edir. Başqa sözlə, təbii sistemlərin özünü bərpa etmək imkanları ilə insan tələbatı arasında ciddi fərq yaranıb.

Yer səthinin təxminən 75 faizi insan fəaliyyəti nəticəsində əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirilib. Bataqlıq ərazilərin isə təxminən 85 faizinin vəziyyəti insan fəaliyyətindən təsirlənib. Okeanlar da bu prosesdən kənarda deyil: dünya okeanlarının təxminən 66 faizi balıqçılıq, çirklənmə və digər insan fəaliyyəti nəticəsində təsirə məruz qalır.

Biomüxtəlifliyin azalmasının əsas səbəblərindən biri ərzaq istehsalı ilə bağlı proseslərdir. Kənd təsərrüfatının genişlənməsi quru ekosistemlərində biomüxtəlifliyin gələcək itkisinin mühüm səbəblərindən biri hesab olunur. Meşələrin qırılması, torpaqların intensiv istifadəsi və yaşayış məkanlarının dəyişdirilməsi bir çox növün təbii mühitini daraldır.

Dənizlərdə də vəziyyət narahatedicidir. UNEP-in məlumatına görə, dünya üzrə dəniz balıqları ehtiyatlarının təxminən 90 faizi tam istifadə olunur, həddindən artıq ovlanır və ya artıq tükənib. Bu, yalnız ekoloji problem deyil. Balıqçılıqdan gəlir əldə edən milyonlarla insan üçün də iqtisadi risk deməkdir.

Ekoloji problemlərin həlli yalnız iri beynəlxalq layihələrdən asılı deyil. Enerjiyə qənaət, tullantıların azaldılması, suyun səmərəli istifadəsi, təkrar emal və yaşıllıqların qorunması kimi addımlar da ümumi nəticəyə təsir edir.

Əslində ekologiya haqqında danışmaq yalnız meşələrdən, heyvanlardan və okeanlardan danışmaq deyil. Təmiz hava, içməli su, ərzağın keyfiyyəti və şəhərlərdə normal həyat şəraiti də ekoloji siyasətlə birbaşa bağlıdır.

Təbiətin verdiyi siqnallar göstərir ki, məsələ artıq gələcək nəsillərin problemi deyil. İnsan təbiətə necə münasibət göstərirsə, bunun nəticəsini gündəlik həyatında da hiss edir.

AzPost.az