Yerusəlimdəki Holokost memorial kompleksi ilə tanışlıq

Azərbaycandan olan bir qrup jurnalist İsrailə səfəri çərçivəsində Yerusəlimdəki "Yad Vaşem" Holokost memorial kompleksini ziyarət edib.

525.az-ın İsrailə ezam olunan əməkdaşı xəbər verir ki, muzeydə təxminən 6 milyon yəhudinin həyatına son qoymuş faciə haqqında çoxsayda materiallar toplanıb.

Burada hadisələr yalnız xronoloji şəkildə deyil, insanların şəxsi hekayələri, fotoşəkillər, sənədlər, əşyalar, incəsənət nümunələri və sağ qalanların şahidlikləri vasitəsilə təqdim olunur. Muzeyin sahəsi 4200 kvadratmetrdən çoxdur.

Holokost Tarixi Muzeyi nasistlərin hakimiyyətə gəlməsindən Holokostun sonuna qədər olan dövrü əhatə edir. Yad Vaşemin kolleksiyalarında 100 mindən çox sağ qalanın şahidlik materialı da var.

Jurnalistlərə Sovet İttifaqı dövründə təqiblərdən xilas olaraq Azərbaycan ərazisində sığınacaq tapan yəhudilər barədə də məlumat verilib. Qeyd olunub ki, Azərbaycan nasist işğalından qaçan çoxsaylı yəhudi qaçqınları üçün təhlükəsi sığınacaqlardan birinə çevrildi. Bu çətin vəziyyətdə əsas yükü yerli azərbaycanlı ailələri öz üzərinə götürdü. Bir çox ailə evlərinin onsuz da məhdud olan yaşayış sahəsini yəhudi qaçqınlarla bölüşür, müharibə dövründə çatışmazlıq yaşanan ərzaq paylarını onlarla paylaşırdı. Nasist işğalından qaçaraq Azərbaycana gələn yəhudilər burada yalnız fiziki təhlükəsizlik deyil, həm də yerli əhalinin dəstəyi və sosial həmrəyliklə qarşılaşırdılar. Azərbaycanın bu dövrdə oynadığı rol yalnız strateji və iqtisadi əhəmiyyətlə məhdudlaşmırdı. Müharibənin ən ağır illərində ölkə minlərlə insan üçün sığınacaq, işləmək və həyatını davam etdirmək imkanı verən bir məkana çevrilmişdi. Bildirilib ki, Azərbaycanın yəhudi icmaları ilə bağlı tarixi daha qədim dövrlərə gedib çıxır. Ölkədə, xüsusilə Quba və ətraf ərazilərdə məskunlaşan yerli Dağ yəhudiləri ilə yanaşı, Aşkenazi və Gürcüstan yəhudilərindən ibarət icmalar da mövcud idi. Ölkədə artıq formalaşmış bu sosial və mədəni mühit Avropadan gələn yəhudi qaçqınlarının yerli həyata uyğunlaşmasını nisbətən asanlaşdırdı. Yəhudi icmalarının mövcudluğu, dini və mədəni ənənələrin qorunması, eləcə də yerli əhali ilə uzunmüddətli münasibətlər qaçqınların yeni mühitə inteqrasiyasında mühüm rol oynadı.

Bütün bu faktlar Azərbaycanın İkinci Dünya müharibəsi illərində yalnız strateji əhəmiyyət daşıyan bir ərazi deyil, həm də müharibənin və nasist təqiblərinin yaratdığı humanitar böhrandan qaçan insanlar üçün sığınacaq məkanı olduğunu göstərir.

Pərvanə Sultanova