Icma.az
close
up
RU
Zarafat deyil: Sikkə ölçüsündə bir cihaz sərnişin təyyarəsini ələ keçirir FOTOLAR

Zarafat deyil: Sikkə ölçüsündə bir cihaz sərnişin təyyarəsini ələ keçirir FOTOLAR

Demokrat.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Boeing 737 təyyarələrinin kompüter sistemləri ilə bağlı diqqətçəkən təhlükəsizlik araşdırması aparılıb. Tədqiqatçılar təyyarənin xarici hissəsindən əlçatan olan bağlantı nöqtəsinə yerləşdirilən sikkə ölçüsündə cihaz vasitəsilə bəzi kritik uçuş sistemlərinə müdaxilə etməyin mümkün olduğunu nümayiş etdiriblər.
Demokrat.az
xəbər verir ki, Kaliforniya Universitetinin San-Dieqo kampusundan və Oberlin Kollecindən olan tədqiqatçıların hazırladığı prototip cihazın qiyməti 100 dollardan aşağıdır. Üstəlik, onların sözlərinə görə, cihazın təyyarəyə yerləşdirilməsi bir dəqiqədən də az vaxt apara bilər.
Sistem normal şəraitdə texniki xidmət personalının istifadə etdiyi bağlantı nöqtəsindən təyyarənin daxili şəbəkələrindən birinə elektrik siqnalları göndərir. Bununla da uçuş sistemləri ilə əlaqə saxlayan kompüterlərə saxta komandalar ötürmək mümkün olur.
Avtopilota və uçuş planına müdaxilə edilə bilər
Araşdırmanın ən diqqətçəkən məqamlarından biri metodun Flight Management Computer (FMC) və Multipurpose Control Display Unit (MCDU) kimi kritik sistemlərə təsir göstərə bilməsidir.
Tədqiqatçılar hazırladıqları cihaz vasitəsilə avtopilota daxil edilən marşrut nöqtələrini dəyişdirə, hətta təyyarənin uçuş istiqamətinə müdaxilə edə bildiklərini bildirirlər.
Müdaxilə bununla məhdudlaşmır. Təyyarənin çəkisi və ya xarici havanın temperaturu kimi uçuşdan əvvəlki hesablamalarda istifadə edilən göstəricilər də dəyişdirilə bilər. Beləliklə, yanlış məlumat pilotun apardığı hesablamalara birbaşa təsir göstərə biləcək səviyyəyə çatır.
Pilotun ekranında dəyişiklik hiss olunmaya bilər
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bəzi dəyişiklikləri kokpit ekranında nəzərə çarpmayacaq şəkildə gizlətmək də mümkündür.
Bu halda yanlış məlumatlar pilotlara düzgün informasiya kimi göstərilə bilər. Məsələn, təyyarənin real çəkisinin olduğundan daha az göstərilməsi və ya xarici havanın temperaturunun fərqli əks etdirilməsi uçuş zamanı aparılan hesablamalara təsir göstərə bilər.
Əsas risk də məhz burada ortaya çıxır. Pilotun qarşısındakı məlumat düzgün görünsə belə, sistemin arxa planında fərqli məlumat emal oluna bilər.
Hücum üçün əvvəlcə təyyarəyə fiziki giriş tələb olunur
Tədqiqatçılar bunun internet üzərindən həyata keçirilən klassik kiberhücum olmadığını xüsusilə vurğulayırlar. Hücumun başlaması üçün əvvəlcə şəxsin təyyarəyə fiziki giriş əldə etməsi və kiçik cihazı müvafiq bağlantı nöqtəsinə yerləşdirməsi lazımdır. Bu isə metodun tətbiq imkanlarını məhdudlaşdıran əsas amillərdən biridir.
Lakin cihazın Wi-Fi bağlantısına malik olması başqa bir ehtimalı da gündəmə gətirir. Araşdırma qrupunun fikrincə, cihaz təyyarəyə yerləşdirildikdən sonra nəzəri olaraq uçuş zamanı istifadə edilən Wi-Fi şəbəkəsi vasitəsilə kənardakı hücumçu ilə əlaqə saxlaya bilər.
Beləliklə, hücumçunun sonradan cihazı və göndərilən komandaları uzaqdan idarə etməsi mümkün ola bilər.
Boeing 2020-ci ildə məlumatlandırılıb
Tədqiqatçılar əldə etdikləri nəticələri ilk dəfə 2020-ci ildə Boeing şirkəti ilə bölüşüblər. Sonrakı illərdə də şirkətlə əməkdaşlığı davam etdiriblər.
Komanda hücum metodunu Boeing-ə məxsus obyektin sınaq laboratoriyasında da nümayiş etdirib. Boeing isə öz araşdırmasını apardığını və təyyarə sistemlərində mövcud olan müxtəlif qoruma qatlarının bu cür hücumların real şəraitdə həyata keçirilməsini əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirdiyini bildirib.
Tədqiqatçılar isə Boeing tərəfindən onlara hələ birbaşa texniki həll təqdim edilmədiyini deyirlər.
Aviasiya sektorunda layihələndirmə və sertifikatlaşdırma proseslərinin uzunmüddətli olması nəzərə alınarsa, bu cür sistemlərdə genişmiqyaslı dəyişikliklərin qısa müddətdə tətbiqi də asan deyil.
Boeing 737-lərin uçuşdan çıxarılması tələb olunmur
Araşdırma qrupu ortaya çıxarılan təhlükəsizlik boşluğunun Boeing 737 təyyarələrinin istismardan çıxarılmasını və ya uçuşlarının dayandırılmasını tələb edəcək səviyyədə olmadığını xüsusilə vurğulayır.
Pilotların zərurət yarandıqda avtopilotu söndürərək təyyarəni manual idarə edə bilməsi mühüm təhlükəsizlik qatlarından biridir. Bundan əlavə, bəzi düzgün məlumatların kokpitdəki digər ekranlardan yoxlanılması da mümkün müdaxilənin təsirini məhdudlaşdıra bilər.
Bununla belə, tədqiqatçılar, xüsusilə təyyarələr yerdə olarkən fiziki giriş imkanının mövcudluğu səbəbindən məsələnin aviasiya sektoru tərəfindən ciddi şəkildə nəzərdən keçirilməli olduğunu düşünürlər.
seeBaxış sayı:125
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 14 Avqust 2026 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri