Zelenski Moskvaya getməyə cəsarət etmir

Vitali Arkov: “Hətta ABŞ prezidenti Donald Trampın təhlükəsizlik zəmanəti olsa belə”

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron deyib ki, Ukraynadakı müharibə ilə bağlı Avropa və Rusiya arasında birbaşa danışıqların bərpası üçün hazırlıq işləri davam edir. "Buna hazırlıq görülməlidir, ona görə də hazırda hazırlıq üçün texniki müzakirələr davam edir. Avropalıların öz rabitə kanallarını bərpa etmələri vacibdir, bu, texniki səviyyədə hazırlanır", - Makron vurğulayıb. O qeyd edib ki, bu danışıqlar Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ilə razılaşdırılmalıdır.

Bu arada Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ötən gün Rusiyanın enerji obyektlərinə hücumunu şərh edərkən bildirib ki, Rusiyanın hər belə hücumu Moskvanın bu məsələlərə münasibətinin dəyişmədiyini göstərir.

“Onlar hələ də müharibəni davam etməyi və Ukraynanı məhv etməyi qarşıya məqsəd qoyublar və diplomatiyanı ciddi qəbul etmirlər. Buna görə də Ukraynanın danışıqlar komandası işini müvafiq şəkildə tənzimləyəcək”, - Zelenski qeyd edib

Vladimir Zelenski Teleqram paylaşımında isə qeyd edib ki, Rusiya ABŞ Prezidenti Donald Trampın şəxsi xahişini pozaraq kəskin şaxtalarda Ukraynaya kütləvi hücum təşkil edib. Kiyev indi Vaşinqtonun bu cinayətə reaksiyasını gözləyir.

"Biz ABŞ-ın Rusiyanın zərbələrinə reaksiyasını gözləyirik. Bu, Amerikanın təklifi idi: Diplomatiya dövründə və bu soyuq qış günlərində enerji sektoruna zərbələri dayandırmaq... Bu, ABŞ Prezidentinin şəxsi xahişi idi", - deyə Ukrayna lideri vurğulayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə Ağ Evdə jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, Rusiya Ukrayna şəhərlərinə hücumları bir həftəlik dayandırmaq vədinə əməl etdi.

“Putin razılaşdı, sözünün üstündə durdu. Razılaşdırıldığı kimi, Ukraynadakı müəyyən hədəflərə zərbələrin endirilməsində fasilə 1 fevralda başa çatıb”, - Tramp bildirib.

Mövzu ilə bağlı rusiyalı politoloq, Cənubi Qafqaz üzrə ekspert, “PolitRus” ekspert və analitik şəbəkəsinin rəhbəri Vitali Arkov bir neçəı sualımızı cavablandırıb.

- Cənab Arkov, Putin Zelenskinin danışıqlar üçün Moskvaya dəvət edib, ancaq o, tərəddüd edir, təhlükəsizlik zəmanətlərinə ehtiyac duyduğunu deyir. Fikrinizcə, danışıqlar aparmaq üçün ən yaxşı yer haradadır?

- Kiyev rejiminin lideri Vladimir Zelenski o qədər qorxaqdır və insanlığa qarşı çoxsaylı cinayətlərdə günahkar olduğunu bilir ki, hətta ABŞ prezidenti Donald Trampın təhlükəsizlik zəmanəti olsa belə, Moskvaya getməyə cəsarət edə bilmir. Üstəlik, Zelenskinin vədlərinin onu “müddəti bitmiş” hesab etməkdə davam edən Kreml üçün nə kimi əhəmiyyət kəsb edəcəyi bəlli deyil və buna görə də onun müqavilədəki imzası etibarsız olacaq. Bunun baş verməsi üçün Ukraynada prezident seçkiləri keçirilməlidir. Tramp da Kiyev rejimindən bunu tələb edir. Lakin Bankova küçəsindəki (Kiyevdə Ukrayna Prezident Ofisinin yerləşdiyi məşhur küçədir – Red.) hazırkı cinayətkar qrup yaxşı bilir ki, Zelenski bu seçkilərdə ədalətli qalib gəlməyəcək. Onun Avropadakı himayədarları isə Zelenskini Ukraynanın yeni prezidenti kimi görərək onu tükənmiş qüvvə hesab edirlər. Prezidentliyə namizədlər arasında Ukraynanın Böyük Britaniyadakı hazırkı səfiri Zalujnın şansı yüksəkdir. Digər maraqlı tərəflərdən başqa namizədlər də mümkündür. Bununla belə, indiki Ağ Evi Bankova küçəsindəki mövqe xüsusilə narahat etmir - hətta Zelenski öz iradəsini sorğu-sualsız yerinə yetirsəydi, onunla razılaşardılar. Bununla belə, Zelenski bunu etmək şansını əldən verdi, əsas qlobal tendensiyaları vaxtında dərk edə bilmədi və Tramp ilə, xüsusən də açıq şəkildə mübahisə etməyə imkan verdi. Ola bilsin ki, onun qalmaqallı davranışına qadağan olunmuş maddələrin təsiri səbəb olub – bu, onu bəhanə etmir, əksinə daha da artırır. Hazırda Əbu-Dabidə Moskva və Kiyev nümayəndə heyətləri danışıqlar aparır. Əvvəllər danışıqlar prosesinin İstanbula qaytarılması təklifləri var idi. Macarıstanın baş naziri Orban da Budapeşti, Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko isə Minski təklif edib. Tramp hər ikisini ziyarət edəcəyinə söz verib. Hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə bağlı sazişin imzalanmasının Sankt-Peterburqda və ya hətta Anadırda baş tutacağı ehtimalı yüksəkdir – xatırladığımız kimi, Ankoricdəki görüş zamanı Tramp Putinin növbəti görüşü Rusiyada keçirmək təklifini qəbul etmişdi. Arktikanın inkişaf etdirilməsinə və Berinq boğazı boyunca Çukotka ilə Alyaska arasında tunelin tikintisinə ümumi marağı nəzərə alsaq, bu, əla seçimdir.

- İddia olunur ki, Zelenski tezliklə Ukrayna ordusunun qoşunlarının Donbasdan çıxarmağa hazır olduğunu elan edəcək. Buna cavab olaraq Tramp və Avropa Rusiyadan bütün digər tələblərdən əl çəkməyi tələb edəcək. Bu nə dərəcədə inandırıcıdır?

- Ərazi tələbləri ən mühüm məsələdir; Moskva Şimali Qara dəniz regionunda ənənəvi rus torpaqlarının əhəmiyyətli bir hissəsinə nəzarəti bərpa etmək istəyir.

Vaşinqton isə orada hərbi əməliyyatları dayandırmalıdır ki, qısa müddətdə nadir torpaq metalları və yüksək texnologiyaların inkişafı üçün dəyərli olan digər faydalı qazıntılar yataqlarının birgə işlənməsinə başlasın. Üstəlik, davam edən danışıqlar zamanı qarşı tərəfin əhəmiyyətli güzəştlər müqabilində imtina edilə bilən şərtlər də daxil olmaqla, geniş siyahısını dilə gətirmək kimi məşhur bir taktika var. Məsələn, bura Ukraynanın bloklara qoşulmamaq statusu və Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin gücünün azaldılması daxil ola bilər. Bu məsələni NATO ilə müqavilə bağlamaq yolu ilə həll etmək olar, burada həm Alyans, həm də Rusiya təcavüz etməmək öhdəliyini götürəcək. Ukrayna NATO-ya qəbul olunarsa, buna əməl etməyə borclu olacaq.

Bu, həm də Rusiya ilə Ukrayna arasında yeni sərhədləri tanıyacaq. Bildiyimə görə, Moskva, Brüssel və ən əsası Vaşinqton belə bir sənədin hazırlanması və imzalanması imkanlarını bağlı qapılar arxasında müzakirə edirlər.

Üstəlik, Trampın bütün tənqidi bəyanatlarına baxmayaraq, NATO-nun özünün taleyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. ABŞ-ın özünün yaratdığı bu hərbi-siyasi blokdan faktiki olaraq çıxacağına inanmaq sadəlövhlük olardı. Çox güman ki, bütün bu təlaş – Trampın ənənəvi şou göstərmə tərzində – Alyansın ciddi şəkildə yenidən işə salınması üçün müqəddimədir. Onun əvvəlki bəyanatları onu deməyə əsas verir ki, özünü müdafiə etmək iqtidarında olmayan (Ukrayna münaqişəsi fonunda açıq şəkildə ortaya çıxdı) Avropaya könüllü-məcburi formatda yeni şərtlər təklif olunacaq: Birləşmiş Ştatlar sizi Rusiya və Çindən qorumağa hazırdır, lakin siz bunun üçün ABŞ-a pul ödəməlisiniz. NATO-nun büdcəsinə əsas töhfə verən və Avropa ölkələrindəki hərbi bazalarının xərclərini ödəyən ABŞ deyil; daha doğrusu, təhlükəsizlik xidmətləri üçün ABŞ-a pul ödəyən Avropa ölkələridir.

- Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun keçirdiyi sorğu nəticəsində məlum olub ki, ukraynalıların yarısından çoxu, yəni 52 faizi Donbasın təhlükəsizlik zəmanəti müqabilində Rusiyaya verilməsinə qarşıdır. Lakin 40 faiz belə bir kompromis qəbul etməyə hazırdır...

- Birincisi, Kiyev rejiminin nəzarətində qalan Ukrayna ərazisində hər hansı araşdırmanın, eləcə də seçkilərin etibarlılığına ciddi yanaşmaq olmaz. İkincisi, xatırlasaq, Ukrayna vətəndaşlarının əhəmiyyətli bir hissəsi (ölkənin cənubu, şərqi və mərkəzi) bir vaxtlar Rusiya ilə sıx əlaqələr saxlamağın tərəfdarı idi və Avropaya inteqrasiyanı istəmirdi. Lakin bu, qərbyönlü siyasətçilərin – əvvəlcə narıncılar, sonra isə maydançılar Ukraynanı zorla Avropa Birliyinin müstəmləkəsinə çevirməkdən çəkindirmədi. Kiyev o zaman Brüssel, London və Vaşinqtonun əmrlərini yerinə yetirirdi.

Buna görə də Kiyev indi Vaşinqtondan fərqli əmrə əməl edəcək. Yalnız bu halda o, nəinki hələ də nəzarət etdiyi ərazidə qalan əhalinin, hətta London və Brüsselin fikirlərini nəzərə almayacaq, belə ki, Trampın rəhbərliyi altında Vaşinqton kollektiv Qərb üzərində öz dominantlığını getdikcə daha da gücləndirir.

- ABŞ ordusunun Avropadakı keçmiş komandanı, istefada olan general Ben Hodces bəyan edib ki, biz etiraf etməsək və ya inanmaq istəməsək belə, Rusiya Avropa ilə genişmiqyaslı müharibə vəziyyətindədir...

- Avropa ölkələrinin xalqlarını bu müharibəyə öz bədbəxt siyasətçiləri, onların arxasında duran silah maqnatlar və çox vaxt Rotşildov və Rokfellov klanları, eləcə də digər Soros, Morqan, Kox tərəfdarları ilə əlaqəli olan qlobal pərdəarxası qüvvələri cəlb edirdi. Həm də təkcə ticarət-iqtisadi müharibədə deyil, real müharibədə – Ukraynanı seçdikləri döyüş meydanında xalqını qurban verərək. İndi də Tramp, Orban, Ərdoğan və digər ağıllı dünya siyasətçilərinin dəstəyi ilə hərbi əməliyyatları dayandırmağa çalışarkən, fon der Leyen və Kallas kimi çılğın təxribatçıların ağzından Rusiyanın guya “kasıb” Avropa İttifaqına hücum planları və buna görə də Avropa ölkələrinin milli iqtisadiyyatlarını məhv edəcək və əhalisini yoxsulluğa sürükləyən silahlanma yarışının zəruriliyi barədə açıq cəfəngiyyatlar eşidirik. “Rusiya tankları yenidən Berlinə – 1945-ci ildə olduğu kimi” girəcəklərini bəyan etdikdə, Hitler cinayətkarları ilə öz aralarında birbaşa paralellər aparır, öz oxşar bəyanatları ilə Rusiyanın Mərkəzi Hərbi Dairədə denazifikasiya üzrə hərəkətlərinin əsaslı olduğunu təsdiqləyirlər.

Cavid