Zəngəzur dəhlizi açılacaq: Ermənistanın bu prosesdən qazancı nə olacaq?

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın Rusiya Federasiyasına növbəti səfəri ərəfəsində Cənubi Qafqazda maraqlar toqquşması daha da dərinləşməkdədir. Altayda keçiriləcək ekoloji forumun kölgəsində Paşinyanın Moskva ilə Zəngəzur dəhlizinə dair müzakirələr aparacağı ehtimal olunur.

“Hraparak” nəşrinin məlumatına görə, bu danışıqlar rəsmi gündəlikdən kənarda, kuluar formatında baş tuta bilər. Bununla yanaşı, son günlərdə ABŞ-nin Zəngəzur dəhlizinə nəzarət təklifini yenidən gündəmə gətirməsi və bununla bağlı əldə edildiyi iddia olunan “gizli memorandum” bölgədə yeni geosiyasi realıqların formalaşmaqda olduğunu göstərir.

Vaşinqtonun 32 kilometrlik Zəngəzur dəhlizini 100 il müddətinə icarəyə götürmək təklifi, İrəvanın bu məsələyə tam “yox” deməməsi və Paşinyanın həm ABŞ, həm də Rusiya ilə paralel danışıqlar yürütməsi Ermənistanın ikili oyun oynadığını göstərir. Bu isə həm Azərbaycan, Türkiyə və Rusiya, həm də beynəlxalq dairələr üçün narahatlıq doğurur.

Məsələ ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Əli Mustafa bildirib ki, Zəngəzur dəhlizi regional sabitlik, iqtisadi inteqrasiya və strateji kommunikasiyaların inkişafı baxımından təkcə Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, Ermənistan üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır. Hazırda gedən proseslər onu göstərir ki, dəhlizin açılması ilə bağlı müəyyən razılaşmalar artıq əldə olunub. Sadəcə, bu razılaşmaların detalları ictimaiyyətə açıqlanmır. Bu da tamamilə başadüşüləndir, çünki prosesin həssaslığı, iştirakçı ölkələrin maraqlar balansı və geopolitik manevr imkanları belə bir məxfilik tələb edir:

"Ermənistan uzun müddət bu məsələni ləngitməklə zaman qazanmağa çalışdı. Məqsəd özünün iqtisadi və hərbi-siyasi mövqeyini gücləndirmək, daxili sabitlik yaratmaq və danışıqlarda əlini gücləndirmək idi. Lakin reallıq göstərdi ki, bu taktika iflasa uğradı. Ermənistan nə regiondakı dəyişən güc balansına təsir edə bildi, nə də beynəlxalq dəstək baxımından dayanıqlı mövqe qazandı. Əksinə, vaxt itirmək İrəvanı yeni təzyiqlər qarşısında daha da zəif mövqeyə saldı".

Əli Mustafa: Zəngəzur Ermənistan üçün hava-su qədər vacibdir

Politoloqun sözlərinə görə, Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaq. Məsələ ondadır ki, Ermənistan bu prosesdən nə qədər fayda əldə edə biləcək? Bu, rəsmi İrəvanın iradəsi və siyasi realizmi ilə birbaşa bağlıdır. Dəhliz açıldığı təqdirdə, Ermənistan iqtisadi blokadadan qismən çıxacaq, Naxçıvan üzərindən Türkiyə və digər türk dövlətləri ilə birbaşa ticarət imkanları qazanacaq. Bu, Ermənistan üçün hava-su qədər vacibdir:

"Ona görə də, artıq Ermənistan cəmiyyətini bu reallığa hazırlamaq vaxtıdır. Əgər Ermənistan daxili siyasi manipulyasiyaları və revanşist ritorikanı bir kənara qoyub, regional inteqrasiyanı qəbul edərsə, bu dəhliz ona yalnız tranzit deyil, həm də transformasiya imkanı təqdim edə bilər. Əks halda, dəhliz açılacaq, amma Ermənistan yenə də kənarda qalacaq. Bu mərhələdə əsas məsələ budur: Ermənistan bu prosesdən nə qədər faydalı çıxmaq istəyir? Cavab sadədir, istəyirsə, sürətlə, şərtsiz şəkildə bu reallığı qəbul etməli və öz daxili mühitini də buna uyğun dəyişdirməlidir. Əks təqdirdə, zaman yenə onun əleyhinə işləyəcək".

Əli Hüseynov