Zəngəzur dəhlizindən imtina: Paşinyan Putindən özünə təminat istəyir

Ermənistan ABŞ-nin Zəngəzurda kommunikasiyaların qurulacağı ərazilərin uzunmüddətli icarəyə verilməsi ideyasından imtina edib. 

Ermənistan parlamentinin hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” fraksiyasının üzvü Arman Yeqoyan “Factor TV”-yə belə deyib. “Oxşar ideyanı Amerika tərəfi bir dəfə səsləndirmişdi. Lakin bu fikirdə suverenlikdən imtina riskini gördüyümüz üçün rədd edildi. 

Söhbət torpağın icarəsindən yox, autsorsinq funksiyalarından gedir. Yalnız icarə müddəti bitdikdən sonra obyektlər Ermənistanın mülkiyyətinə keçəcək. Lakin söhbət Ermənistan üçün fundamental əhəmiyyətli mühüm strateji ərazilərdən və kommunikasiyalardan gedir. Ona görə də bu variant bizim üçün qəbuledilməz idi”.
Qeyd edək ki, Ermənistanın Baş naziri  Nikol Paşinyan bu yaxınlarda keçirdiyi mətbuat konfransında torpaqların icarəsi məsələsinin də müzakirə olunduğunu bildirmişdi. Paşinyan bildirib ki, mövcud Ermənistan qanunvericiliyinə görə, bu, inkişaf hüququ mexanizmi ilə tənzimlənir. 

Buna görə müqavilə çərçivəsində yatırılan investisiyalar saziş başa çatdıqdan sonra Ermənistanın mülkiyyətinə keçir. Lakin Yeqoyan mətbuat konfransı zamanı Baş nazirin yalnız misallar çəkdiyini deyib. O qeyd edib ki, Ermənistan tərəfi suverenliklə bağlı məsələlərdə güzəştə getmək niyyətində deyil. 

“Bu, məsələn, gömrük nəzarəti, sərhəd nəzarəti və ümumilikdə nəzarət mexanizmlərinə aiddir. Yəni “hüquqların verilməsi” anlayışlarını “funksiyaların verilməsi” ilə qarışdırmaq olmaz. Gömrük nəzarəti dövlətin hüququdur. Özəl şirkətin gömrük rüsumları yığmaq hüququ yoxdur. Bildiyimə görə, dünyada belə bir şey yoxdur. Söhbət kommunikasiyaların blokdan çıxarılmasından gedir və başqa seçkili yanaşma ola bilməz”.

Yeqoyan bütün hərəkətlərin qarşılıqlılıq prinsipi əsasında həyata keçiriləcəyini vurğulayıb. Lakin o, Ermənistan vətəndaşlarının Azərbaycan ərazisindən keçərkən onların təhlükəsizliyini konkret kimin təmin edəcəyinə aydın cavab verə bilməyib. “Qarşılıqlılıq prinsipi suverenlik məsələlərinə təsir edən aspektlərə aid ediləcək”,-deyə Yeqoyan bildirib. 

Deputatın açıqlamaları Zəngəzur dəhlizinin açılmasına dair ABŞ-nin təqdim etdiyi “yol xəritəsi” ilə bağlı Ermənistan hakimiyyətinin mövqeyində dəyişlik kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki Yeqoyanın fikirləri Nikol Paşinyanın dəhlizin açılacağına ümid yaradan sözlərini bir növ inkar edir. 

Bu baxımdan, Yeqoyanın açıqlamları nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin blokdan açılması ilə bağlı Ermənistan hakimiyyətinin növbəti siyasi manipulyasiyası hesab oluna bilər. Xüsusilə də Baş nazir Paşinyanın Rusiyada səfərdə olduğu bir vaxtda hakim fraksiyanın deputatının ABŞ-nin təklifindən imtina edilməsi barədə dedikləri Moskva ilə siyasi “bazarlığ”a hesablanmış mesaj kimi başa düşülə bilər. 

Yəni rəsmi İrəvan Rusiyaya Tramp adminstrasiyasının Zəngəzur dəhlizini icarəyə götürmək təklifindən imtina etməyə hazır olduğuna eyham vurur. Bunun qarşılığında isə Ermənistan hakimiyyəti Rusiyadan gələn siyasi təzyiqləri dayandırmağı, kilsəyə, eləcə də milyarder Samvel Karapetyana siyasi dəstəyini geri çəkməyi və 2026-cı ilin iyun ayında keçiriləcək parlament seçkilərində Paşinyanın qələbəsinə mane olmamağı istəyə bilər. 

Autsorsinq məsələsinə gəlincə, burada əsas müzakirə və mübahisə predmeti Zəngəzur dəhlizinin təhlükəsizliyinin hansı ölkə tərəfindən həyata keçirilməsi ilə bağlıdır. ABŞ şirkətinin təhlükəsizliyi təmin edib-etməyəcəyi ilə bağlı suala cavabında Yeqoyan deyib: 

“Mən bunu deyə bilmərəm”. Paşinyan hökuməti 5 ilə yaxındır ki, 10 noyabr Bəyanatının 9-cu bəndinin icrasından yayınaraq Zəngəzur dəhlizinin təhlükəsizliyinin Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhəd qoşunlarına həvalə edilməsinə də etiraz edir. Deməli, Paşinyan təhlükəsizlik funksiyasının Ermənistan silahlı qüvvələrinə verilməsində maraqlıdır ki, bu da hazırda Azərbaycanla sülh müqaviləsi olmadığı üçün real deyil. 

Yəni Azərbaycan vətəndaşlarının, nəqliyyat vasitələrinin və malların mühafizəsini erməni əsgərlərinə həvalə etmək olmaz. Yaxud Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin açılmasında maraqlı deyil və Paşinyan Əbu-Dabi platformasında aparılan danışıqlar ətrafında siyasi imitasiya edir. 

Azərbaycan Zəngəzur dəhlizindən maneəsiz və təhlükəsiz istifadəni tələb edir. Hətta bununla bağlı Ermənistanın konkret hüquqi öhdəlik də götürüb. Ona görə də hər hansı gömrük və sərhəd-buraxılış nəzarətindən söhbət gedə bilməz. 

Azərbaycan ərazisindən keçən Ermənistan vətəndaşlarının təhlükəsizliyinin təminatına gəlincə, buna nail olmaq üçün rəsmi İrəvan Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanmasında maraqlı olmalıdır. Digər tərəfdən, Ermənistan Zəngəzur dəhlizini açmaqla yanaşı, “3+3” platforması çərçivəsində Azərbaycan üzərindən digər regional nəqliyyat-ticarət marşrutlarına çıxış əldə etməyə çalışmalıdır.

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Zəngəzur dəhlizi Paşinyan Putin