Zəngəzur yalnız yol deyil: Qlobal güclər sıraya düzülüb TƏHLİL

Abutalıb Səmədov: "Aİ-nin Zəngəzur dəhlizinin imkanlarını düzgün qiymətləndirməsi bizim üçün çox vacibdir"

Avropa Birliyinin Zəngəzuz dəhlizinə marağı artıb. Bugünlərdə Özbəkistanda səfərdə olan Avropa Komissiyasının komissarı Jozef Sikela deyib ki, Avropa İttifaqı (Aİ) Transxəzər marşrutuna həmişə bir xətt deyil, şəbəkə kimi baxıb. O qeyd edib ki, Zəngəzur dəhlizi şəffaf və əməkdaşlıq ruhunda inkişaf edərsə, mövcud əlaqələri tamamlaya bilər:

"Onun potensialı əlavə tranzit variantının təklif edilməsində, mövcud marşrutlarda tıxacın azaldılması və regional ticarətin ümumi dayanıqlığının artırılmasındadır. Mərkəzi Asiya üçün daha çox marşrut seçimi daha böyük sabitlik və qlobal bazarlara daha rəqabətli çıxış deməkdir". Avropa Komissiyası komissarı əlavə edib ki, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz arasında daha sıx koordinasiya strateji əhəmiyyət kəsb edir və Avropa İttifaqının yeni Qara Dəniz Strategiyasının gündəliyinə tam uyğundur: "Prosedur, standart və rəqəmsal sistemlərin daha yaxşı uyğunlaşdırılması Transxəzər marşrutunu biznes üçün daha sürətli və proqnozlaşdırıla bilən hala gətirərdi. Bu, həmçinin logistika, liman infrastrukturu, ticarətin asanlaşdırılması və yaşıl nəqliyyatda birgə layihələr üçün yeni imkanlar yaradacaq". Onun sözlərinə görə, Avropa üçün bu, daha etibarlı və çoxşaxəli Şərq-Qərb əlaqələri, region üçün daha güclü iqtisadi əlaqələr və daha böyük sabitlik deməkdir. Rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev də bildirib ki, Zəngəzur dəhlizi Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında dayanıqlı, sürətli və sərfəli əlaqə yaradacaq. Eyni zamanda Orta Dəhliz region üçün davamlı və effektiv model kimi inkişaf etdiriləcək. 

"Alyans" Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Abutalıb Səmədov Sherg.az deyib ki, Zəngəzur dəhlizi təkcə Şərq-Qərb beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin daha da qısalmasına və səmərəli olmasına xidmət etməyəcək. Ekspert vurğulayıb ki, baxmayaraq ki, Orta Dəhliz və tərkib hissəsi olan Zəngəzur dəhlizi Çindən gələn məhsulların Avropaya çatdırılmasında və əks istiqamətdə yüklərin çatdırılmasında ən əlverişli marşrutlardan biridir:

"Zəngəzur dəhlizi həm də Rusiya ilə Hindistanı birləşdirmək məqsədilə yaradılan Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin də səmərəliliyini artıracaq. İrana gedən yüklər də Zəngəzur dəhlizindən keçəcək. Nəzərə alaq ki, Zəngəzur dəhlizi sadəcə avtomobil və dəmiryolu xətlərindən ibarət olmayacaq. Buradan həm də enerji kəmərləri, enerji xətləri keçəcək. Avropaya neft-qaz enerjisinin daha qısa və əlverişli marşrutla daşınmasına imkan yaradacaq. ABŞ-nin dəhlizə böyük əhəmiyyət verməsi təbiidir. Vaşinqtonda imzalanmış sənədlər Zəngəzur dəhlizinin qısa zamanda işə düşəcəyinə ümidləri artırdı. Avropa Birliyi də bunun fərqindədir və baş verən prosesləri diqqətlə izləyir. Aİ-nin Zəngəzur dəhlizinin imkanlarını düzgün qiymətləndirməsi bizim üçün çox vacibdir". 

Həmsöhbətimizin fikrincə, Avropanın dəhlizə maraq göstərməsi investisiyaların cəlb edilməsinin asanlaşması, müxtəlif səviyyələrdə dəstəyin artması deməkdir: "Düzdür, Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi hələlik ləngiyir. Baş nazir Nikol Paşinyanın dediyinə görə, dəhlizin Ermənistan hissəsində tikinti işləri gələn ilin 2-ci yarısında başlayacaq. Bu da xeyli vaxt itkisi deməkdir. Azərbaycan tərəfində işlər başa çatmaq üzrədir. Avropa Birliyinin Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətini anlaması Ermənistana maliyyə yardımının göstərilməsinə səbəb ola bilər. Hər halda artıq ABŞ və Avropa Birliyi də başda olmaqla, region ölkələri və bütün tərəflər Zəngəzur dəhlizinin açılmasında maraqlı olduqlarını bəyan edirlər. Bunun özü kifayət qədər müsbət hadisədir".