Zərərli tikinti materialları sağlamlıq üçün təhlükə yaradır

Bakı, 21 noyabr, AZƏRTAC

Bir sıra hallarda məişətdə və tikinti sahəsində zərərli tikinti məhsullarından istifadə edilir ki, bu da insan sağlamlığına ciddi ziyan vurur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, standartlara cavab verməyən bəzi tikinti materialları binaların seysmik aktivliyinə də mənfi təsir göstərərək qəza riskini artırır. Ekspertlərin fikrincə, zərərli inşaat materiallarından ən təhlükəlisi istifadəsi dayandırılan asbestdir. Ondan şiferlər istehsal olunurdu. Son illər isə asbesti dəmir texnologiyalar əvəz edir. Bu baxımdan asbestdən hazırlanan şiferlərin istifadəsi femək olar ki, dayandırılıb. Bilavasitə insan orqanizmi ilə təmasda olan plastik və laminat materiallar da təhlükəli hesab edilir. Ucuz laminatın istehsalında bəzi komponentlər olur ki, onlar qapalı, havalanmayan məkanlarda zərərli maddələr buraxır. Odur ki, tikinti materialları ilə işləyən və təmasda olan insanlar xəstəlikdən qorunmaq üçün maskalardan və yaxud tənəffüs sistemini qoruyan xüsusi cihazlardan istifadə etməli, müəyyən qoruyucu paltarlar geyinməlidirlər. Eləcə də tikinti materialları alanda lisenziyası olub-olmadığını soruşmaq gərəkdir. Materiallar orqanizmə mənfi təsir etməyən ekoloji təmiz materiallardan hazırlanmalıdır ki, gələcəkdə həm orada işləyən, həm də yaşayacaq insanlar üçün heç bir sağlamlıq problemi yaranmasın.

Dünya təcrübəsi də bəzi materialların insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə mənbəyi olduğunu göstərir.

Bütün bu amillər tikinti materiallarının, məmulat və konstruksiyalarının təhlükəsizliyi “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda da öz əksini tapıb.

Bu texniki reqlamentlə, həmçinin insanların həyat və ya sağlamlığının, ətraf mühitin, əmlakın və dövlətin maraqlarının mühafizəsi, istehlakçıları çaşdıran hərəkətlərin qarşısının alınması məqsədilə tikinti materiallarının uyğunluğunun qiymətləndirilməsinə dair tələblər, nişanlanma üsulları, forması və bununla bağlı öhdəliklər, eləcə də tikinti materialları ilə əlaqəli istehsal, saxlanma, daşınma və qablaşdırma proses və prosedurları da müəyyən edilir.

Qeyd edək ki, tikinti materialları istehsalı prosesində və təyinatı üzrə istifadə edilən zamanı onların əsas xüsusiyyətlərinin bu Texniki reqlamentin 4-cü bölməsində qeyd edilən təhlükəsizliyə dair məcburi tələblərə uyğunluğu təmin edilməli və hər hansı riskin yaranma ehtimalı istisna edilməlidir.

Qanunvericiliyə uyğun olaraq, tikinti materiallarının əsas xüsusiyyətləri barədə məlumat onların adları, növü və işarəsi, təsərrüfat subyektinin adı, ünvanı və əmtəə nişanı bilavasitə tikinti materialının üzərində və ya onun qablaşdırmasında əks etdirilməli və ya istismar sənədlərində göstərilməlidir. İstismar sənədlərində, həmçinin tikinti materiallarının təyinatı və tətbiq sahəsi, istehsal edildiyi tarix, təhlükəsiz istifadə və istismar, daşınma, saxlanma, realizə edilmə, məhvetmə və utilizasiya qaydaları, zədələnmə və nasazlıq hallarında həyata keçirilməli olan tədbirlər, eləcə də uyğunluğun qiymətləndirilməsi nəticələri barədə məlumat verilməlidir.

Bundan başqa, tikinti materialları istifadə üçün yararlı olmalı, tikintinin texniki-iqtisadi əsaslandırılmasına və tikinti layihəsinə, tikinti işlərinin təyinatına və xüsusiyyətlərinə uyğun seçilməli və tikinti obyektlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı şəhərsalma və tikintiyə dair normativ sənədlərdə nəzərdə tutulan əsas tələblərə (yanğın təhlükəsizliyi, konstruktiv möhkəmlik və davamlılıq, seysmik dayanıqlıq və s.) cavab verməlidir.

Azərbaycan hökumətinin tikinti sahəsində qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi istiqamətində yeni tədbirlər paketində yeni mexanizmlər tikintiyə nəzarət və təhlükəsizlik standartlarının dəqiqləşdirilməsini nəzərdə tutur. Tikinti ərazilərində ekoloji və radioloji risklərin qiymətləndirilməsi və idarə olunması üçün hüquqi baza yaradılacaq. Sağlamlığa zərərli tikinti materiallarının istifadəsinə məhdudiyyət qoyulacaq.