Azərbaycanda İslam dini və dini irs dövlət qayğısı ilə qorunur

Mənbə: Trend

Məscidlərin tikintisi və bərpası, din xadimlərinə maddi dəstək, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dini abidələrin yenidən qurulması Azərbaycanın dövlət-din münasibətlərinin əsas istiqamətlərindəndir.

Azərbaycan tarixən İslam mədəniyyətinin mühüm mərkəzlərindən biri olub. Bu gün ölkədə İslam dininə aid ibadət yerlərinin qorunması, yeni məscidlərin tikilməsi, tarixi dini abidələrin bərpası və din xadimlərinin fəaliyyətinin dəstəklənməsi istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir.

Dini irsin qorunması dövlətin mədəniyyət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmaqla yanaşı, Azərbaycanın tarixi-mənəvi dəyərlərinin gələcək nəsillərə çatdırılmasına da xidmət edir.

Din xadimlərinə və dini qurumlara maliyyə dəstəyi

Dövlətin dini qurumlara göstərdiyi maliyyə dəstəyi bu sahədə həyata keçirilən tədbirlərin əsas istiqamətlərindən biridir.

Prezident İlham Əliyevin 7 yanvar 2026-cı il tarixli sərəncamına əsasən, dini qurumlara maliyyə yardımı göstərilməsi üçün dövlət büdcəsindən Prezidentin ehtiyat fondu hesabına Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinə 3,5 milyon manat ayrılıb. Eyni sərəncamla müxtəlif qeyri-islam dini icmalarına və digər qeyri-islam dini icmalarına dəstək məqsədilə ümumilikdə ayrıca vəsaitlər də nəzərdə tutulub.

Dini qurumlara dəstək dini maarifləndirmə işinin təşkili, mənəvi dəyərlərin qorunması və dini icmaların fəaliyyətinin təmin olunması baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Bununla yanaşı, rəsmi təyinatlı din xadimlərinə maddi dəstək göstərilməsi, onların peşə hazırlığının artırılması və dini təhsil sahəsinin inkişafı üzrə işlər aparılır. Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin məlumatına görə, din xadimlərinin seçilməsi üçün müsahibələr təşkil olunur, dini ayinlərin icraçıları və imamlar üzrə vakant vəzifələr müəyyənləşdirilir.

Məscidlərin tikintisi və tarixi abidələrin bərpası

Azərbaycanda məscidlərin tikintisi və əsaslı təmiri dini irsin qorunması siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bakıdakı Bibiheybət, Təzəpir və Əjdərbəy məscidləri, Şamaxı Cümə məscidi və Gəncədəki İmamzadə kompleksi ölkənin tarixi-dini irsinin qorunması istiqamətində həyata keçirilən işlərin nümunələrindəndir.

2026-cı il martın 2-də Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Gəncə şəhərində yerləşən Cümə məscidində təmir-bərpa işlərinin layihə-smeta sənədlərinin hazırlanması və işlərin həyata keçirilməsi üçün ilkin olaraq 1,6 milyon manat vəsait ayrılıb.

Bu cür layihələr tarixi abidələrin qorunması ilə yanaşı, onların gələcək nəsillər üçün saxlanılmasına və dini-mədəni irsin davamlılığının təmin olunmasına xidmət edir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dini irsin bərpası

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə məscidlərin və digər dini abidələrin bərpası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu ərazilərdə dini irsin qorunması, dağıdılmış abidələrin yenidən qurulması və yeni ibadət yerlərinin yaradılması genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin tərkib hissəsidir.

2025-ci il sentyabrın 14-də Prezident İlham Əliyev Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində yeni inşa edilmiş məscidin açılışında iştirak edib. Məscid eyni vaxtda 210 nəfərin ibadəti üçün nəzərdə tutulub.

Ağdam rayonunun Qiyaslı kəndindəki tarixi məscid də bərpa edilərək 2025-ci ilin iyulunda açılıb. Bərpa işləri zamanı abidənin ilkin memarlıq xüsusiyyətlərinin qorunmasına diqqət yetirilib.

Şuşada yeni məscidin tikintisi də bu istiqamətdə həyata keçirilən mühüm layihələrdəndir. Məscidin təməli 2021-ci ildə qoyulub. 2026-cı il iyunun 23-də Prezident İlham Əliyev və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olublar.

Bu layihələr azad edilmiş ərazilərdə dini və tarixi irsin qorunması, yaşayış məntəqələrinin bərpası və milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması baxımından əhəmiyyət daşıyır.

İslamofobiyaya qarşı beynəlxalq mübarizə

Azərbaycan İslam irsinin qorunması ilə yanaşı, islamofobiyaya qarşı mübarizə və dinlərarası dialoqun təşviqi istiqamətində də beynəlxalq tədbirlər keçirir.
2025-ci il mayın 26-da Bakıda "İslamofobiya: qərəzin ifşa olunması və stiqmaların dağıdılması" mövzusunda beynəlxalq konfrans təşkil edilib. Prezident İlham Əliyev konfrans iştirakçılarına müraciətində islamofobiyaya qarşı mübarizənin, qarşılıqlı hörmətin və dinlərarası anlaşmanın əhəmiyyətini vurğulayıb.

Belə təşəbbüslər dini ayrı-seçkiliyə qarşı beynəlxalq müzakirələrin genişləndirilməsinə və İslam haqqında yanlış təsəvvürlərin aradan qaldırılmasına diqqət yönəldir.

Azərbaycanın İslam dünyası ilə əlaqələri də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir. Ölkə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq edir, dini və mədəni irsin qorunması, humanitar əlaqələrin inkişafı və müsəlman ölkələri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi ilə bağlı təşəbbüslərdə iştirak edir.

Dini irsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi

Məscidlərin tikintisi və bərpası, din xadimlərinin fəaliyyətinə dəstək, dini təhsil və maarifləndirmə tədbirləri Azərbaycanın dini-mədəni irsinin qorunmasına yönəlmiş fəaliyyətin əsas istiqamətlərindəndir.

Bu sahədə görülən işlər tarixi abidələrin fiziki cəhətdən qorunması ilə yanaşı, onların mənəvi və mədəni əhəmiyyətinin yaşadılmasına, dini ənənələrin davam etdirilməsinə və müxtəlif dini icmalar arasında qarşılıqlı hörmətin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.