Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

1945 ci ildə yoxa çıxan nasist mühəndislə bağlı ŞOK DETALLAR

1945 ci ildə yoxa çıxan nasist mühəndislə bağlı ŞOK DETALLAR

Icma.az, Konkret.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

2023-cü ilin aprelində Çex Respublikasının şimalında, Nad Labem şəhəri yaxınlığında yeni sənaye parkının təməli üzərində işləyən tikinti briqadası orada müəmmalı bir maneə ilə qarşılaşdı. Torpaq qazma texnikası yer səthindən 5 metr dərinlikdə qalın sənaye betonuna çırpıldı. Halbuki geoloji tədqiqatlar bu ərazidə yalnız ana süxurların və təbii torpağın olduğunu göstərmişdi.

KONKRET.az xəbər verir ki, 48 saat keçməmiş Çexiya hakimiyyət orqanları yerüstü radarlarla əraziyə gəldilər və qeyri-adi bir şey aşkar etdilər.

Kənd təsərrüfatı torpaqlarının altında təxminən 300 kvadratmetr sahəni əhatə edən, İkinci Dünya müharibəsinin sonunda möhürlənmiş böyük yeraltı qurğu mövcud idi.

Qurğu tunellərlə birləşdirilmiş bir neçə otaqdan ibarət idi və mühəndislik dəqiqliyi onun hərbi və ya sənaye məqsədli olduğunu göstərirdi. Havalandırma şaxtaları səthə çıxırdı və təbii qaya formalarını xatırladan örtüklərlə gizlədilmişdi. 78 il sonra belə drenaj sistemi qismən işlək vəziyyətdə idi.

Orada zirehli qapılar vardı. Avadanlıqlar, dəzgahlar, alətlər, emalatxanalar, texniki çertyojlar yerində qalmışdı.

2023-cü ilin iyununda obyektə Çexiyanın Totalitar Rejimlərin Öyrənilməsi İnstitutu, Almaniya Federal Arxivi və nasist silah proqramları üzrə ixtisaslaşmış beynəlxalq tarixçilərdən ibarət birgə tədqiqat qrupu gəldi.

Onların tapdıqları sadəcə tərk edilmiş bunker və ya anbar deyildi. Bu, 1943–1945-ci illərdə inşa edilmiş, tam yeraltı tədqiqat və istehsal mərkəzi idi və son dərəcə gizli bir layihə üçün nəzərdə tutulmuşdu. Görünən o idi ki, burada qabaqcıl silahların hazırlanması aparılırdı.

Əsas laboratoriya zalında alman dilində tərtib edilmiş texniki sənədlər, planlar və tədqiqat qeydləri aşkar edildi. Onların üzərində SS-Waffen — nasist silah tədarük idarəsinin möhürü vardı. Sənədlərin bir çoxunda doktor Karl Brennerin imzası var idi. O, “Velunq” — yəni “Qisas” layihəsinin baş mühəndisi Oberqanın aparıcı mühəndisi kimi tanınmışdı.

Rəsmi sənədlərə görə, doktor Karl Brenner nasist rejimi tərəfindən müharibənin son illərində gizli silah proqramları üçün cəlb edilmiş inşaat mühəndisi idi. O, sonuncu dəfə 1945-ci ilin martında Saksoniyadakı bir filialda görülmüşdü. Bundan sonra yoxa çıxmışdı.

Müttəfiqlər tərəfindən əsir alınmamış, Nürnberq məhkəməsində mühakimə edilməmiş və ölümü heç vaxt təsdiqlənməmişdi.

Yeraltı kompleksdə tapılan sənədlər arasında Brennerin şəxsi gündəliyi də vardı. Orada 7 may 1945-ci ilə — Almaniyanın təslim olmasından bir gün əvvələ aid qeydlər mövcud idi. Son qeyd belə idi:

“Layihə hazırdır. Prototip köçürüldü. Bütün sübutlar məhv edilməlidir, amma bu işi yandırmağa özümü məcbur edə bilmirəm.
Tarix qoy özü hökm versin. Bu axşam gedirəm. Əgər bu yeri tapsalar, deyin ki, məqsədə düşündüklərindən daha yaxın idik.”

Bu qeydlə gündəlik bitirdi. Kompleksdə heç bir cəsəd tapılmadı. Brennerin getdikdən sonra başına nə gəldiyi bilinmir.

Prototipin mahiyyəti və onun haraya aparıldığı barədə heç bir məlumat yoxdur. Əgər Karl Brenner 1945-ci ildə ölübsə, bu kompleksi kim möhürlədi? Sənədləri kim qoruyub saxladı? Hər şeyi toxunulmaz saxlayaraq, sanki gələcəkdə tapılması üçün bir zaman kapsulu kimi kim buraxdı?

Və daha narahatedici sual: “Qisas” layihəsi nədən ibarət idi? Nasist mühəndisləri müharibənin gedişini dəyişə biləcək silahı yaratmağa nə qədər yaxın idilər?

Bu, Almaniyanın dağılması dövründə yoxa çıxmış bir nasist mühəndisin hekayəsidir. O, arxasında sirrlərlə dolu yeraltı bir kompleks qoyub getdi və taleyi bu günə qədər İkinci Dünya müharibəsinin ən müəmmalı sirlərindən biri olaraq qalır.

Karl Brenner 1908-ci ildə Almaniyanın Drezden şəhərində, hərbiyyə heç bir əlaqəsi olmayan orta təbəqəli ailədə anadan olmuşdu. Atası müəllim, anası isə evdar qadın idi. Gənclik illərində onun nasist rejiminin ən gizli silah proqramlarından birinə cəlb olunacağını heç nə göstərmirdi.

O, erkən yaşlarından riyaziyyat və fizika sahəsində qeyri-adi qabiliyyət nümayiş etdirmişdi. Drezden Texniki Universitetinə daxil olmuş, maşınqayırma və materialşünaslıq üzrə ixtisaslaşmışdı. 1932-ci ildə, cəmi 24 yaşında “Sənaye tətbiqləri üçün yüksək möhkəm materiallar” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək doktorluq dərəcəsi almışdı.

Onun işi innovasiyalar axtaran Alman sənaye şirkətlərinin diqqətini çəkdi. 1933-cü ildə Hitler hakimiyyətə gəldikdən sonra Brenner böyük bir Alman silah istehsalçısında işə götürüldü. Burada artilleriya gilizlərinin təkmilləşdirilməsi və daha səmərəli istehsal proseslərinin hazırlanması ilə məşğul oldu.

1930-cu illərin sonlarında Almaniya yenidən silahlandıqca və müharibəyə hazırlaşdıqca, Brennerin təcrübəsi müdafiə-sənaye kompleksi üçün son dərəcə dəyərli oldu.
Ancaq Brenner nasist ideoloqu deyildi. O, partiya üzvü olmamışdı. Onu ideologiya yox, texniki problemlər maraqlandırırdı. O, mühəndislik məsələlərini sadəcə həll olunmalı tapmacalar kimi görürdü və bunun mənəvi və siyasi nəticələrini düşünmürdü. Bu isə onu həm dəyərli, həm də təhlükəli edirdi.

1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsi başlayanda Brenner mühüm mütəxəssis olduğu üçün hərbi xidmətə çağırılmadı. Onun işi döyüşdə itirilmək üçün çox vacib sayılırdı. 1942-ci ildə, müharibə Almaniya üçün uğursuz getməyə başlayanda və adi silahlar kifayət etməyəndə, nasist rejimi eksperimental silah proqramlarına — raketlərə, reaktiv təyyarələrə, yeni partlayıcı maddələrə və digər qabaqcıl texnologiyalara böyük sərmayə yatırdı.

Brenner bu gizli dünyaya 1943-cü ildə daxil oldu. O, mülki sənayedən SS-in gizli layihəsinə köçürüldü, “supermühəndis” statusu aldı və “xüsusi silahların hazırlanması” adlanan, mahiyyəti hətta nasist bürokratiyası üçün də qaranlıq olan bir işə təyin edildi.

Natiq Səlim,
KONKRET.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 13:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri