Icma.az
close
up
RU
1945 ci ildə yoxa çıxan nasist mühəndislə bağlı ŞOK DETALLAR

1945 ci ildə yoxa çıxan nasist mühəndislə bağlı ŞOK DETALLAR

Icma.az, Konkret.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

2023-cü ilin aprelində Çex Respublikasının şimalında, Nad Labem şəhəri yaxınlığında yeni sənaye parkının təməli üzərində işləyən tikinti briqadası orada müəmmalı bir maneə ilə qarşılaşdı. Torpaq qazma texnikası yer səthindən 5 metr dərinlikdə qalın sənaye betonuna çırpıldı. Halbuki geoloji tədqiqatlar bu ərazidə yalnız ana süxurların və təbii torpağın olduğunu göstərmişdi.

KONKRET.az xəbər verir ki, 48 saat keçməmiş Çexiya hakimiyyət orqanları yerüstü radarlarla əraziyə gəldilər və qeyri-adi bir şey aşkar etdilər.

Kənd təsərrüfatı torpaqlarının altında təxminən 300 kvadratmetr sahəni əhatə edən, İkinci Dünya müharibəsinin sonunda möhürlənmiş böyük yeraltı qurğu mövcud idi.

Qurğu tunellərlə birləşdirilmiş bir neçə otaqdan ibarət idi və mühəndislik dəqiqliyi onun hərbi və ya sənaye məqsədli olduğunu göstərirdi. Havalandırma şaxtaları səthə çıxırdı və təbii qaya formalarını xatırladan örtüklərlə gizlədilmişdi. 78 il sonra belə drenaj sistemi qismən işlək vəziyyətdə idi.

Orada zirehli qapılar vardı. Avadanlıqlar, dəzgahlar, alətlər, emalatxanalar, texniki çertyojlar yerində qalmışdı.

2023-cü ilin iyununda obyektə Çexiyanın Totalitar Rejimlərin Öyrənilməsi İnstitutu, Almaniya Federal Arxivi və nasist silah proqramları üzrə ixtisaslaşmış beynəlxalq tarixçilərdən ibarət birgə tədqiqat qrupu gəldi.

Onların tapdıqları sadəcə tərk edilmiş bunker və ya anbar deyildi. Bu, 1943–1945-ci illərdə inşa edilmiş, tam yeraltı tədqiqat və istehsal mərkəzi idi və son dərəcə gizli bir layihə üçün nəzərdə tutulmuşdu. Görünən o idi ki, burada qabaqcıl silahların hazırlanması aparılırdı.

Əsas laboratoriya zalında alman dilində tərtib edilmiş texniki sənədlər, planlar və tədqiqat qeydləri aşkar edildi. Onların üzərində SS-Waffen — nasist silah tədarük idarəsinin möhürü vardı. Sənədlərin bir çoxunda doktor Karl Brennerin imzası var idi. O, “Velunq” — yəni “Qisas” layihəsinin baş mühəndisi Oberqanın aparıcı mühəndisi kimi tanınmışdı.

Rəsmi sənədlərə görə, doktor Karl Brenner nasist rejimi tərəfindən müharibənin son illərində gizli silah proqramları üçün cəlb edilmiş inşaat mühəndisi idi. O, sonuncu dəfə 1945-ci ilin martında Saksoniyadakı bir filialda görülmüşdü. Bundan sonra yoxa çıxmışdı.

Müttəfiqlər tərəfindən əsir alınmamış, Nürnberq məhkəməsində mühakimə edilməmiş və ölümü heç vaxt təsdiqlənməmişdi.

Yeraltı kompleksdə tapılan sənədlər arasında Brennerin şəxsi gündəliyi də vardı. Orada 7 may 1945-ci ilə — Almaniyanın təslim olmasından bir gün əvvələ aid qeydlər mövcud idi. Son qeyd belə idi:

“Layihə hazırdır. Prototip köçürüldü. Bütün sübutlar məhv edilməlidir, amma bu işi yandırmağa özümü məcbur edə bilmirəm.
Tarix qoy özü hökm versin. Bu axşam gedirəm. Əgər bu yeri tapsalar, deyin ki, məqsədə düşündüklərindən daha yaxın idik.”

Bu qeydlə gündəlik bitirdi. Kompleksdə heç bir cəsəd tapılmadı. Brennerin getdikdən sonra başına nə gəldiyi bilinmir.

Prototipin mahiyyəti və onun haraya aparıldığı barədə heç bir məlumat yoxdur. Əgər Karl Brenner 1945-ci ildə ölübsə, bu kompleksi kim möhürlədi? Sənədləri kim qoruyub saxladı? Hər şeyi toxunulmaz saxlayaraq, sanki gələcəkdə tapılması üçün bir zaman kapsulu kimi kim buraxdı?

Və daha narahatedici sual: “Qisas” layihəsi nədən ibarət idi? Nasist mühəndisləri müharibənin gedişini dəyişə biləcək silahı yaratmağa nə qədər yaxın idilər?

Bu, Almaniyanın dağılması dövründə yoxa çıxmış bir nasist mühəndisin hekayəsidir. O, arxasında sirrlərlə dolu yeraltı bir kompleks qoyub getdi və taleyi bu günə qədər İkinci Dünya müharibəsinin ən müəmmalı sirlərindən biri olaraq qalır.

Karl Brenner 1908-ci ildə Almaniyanın Drezden şəhərində, hərbiyyə heç bir əlaqəsi olmayan orta təbəqəli ailədə anadan olmuşdu. Atası müəllim, anası isə evdar qadın idi. Gənclik illərində onun nasist rejiminin ən gizli silah proqramlarından birinə cəlb olunacağını heç nə göstərmirdi.

O, erkən yaşlarından riyaziyyat və fizika sahəsində qeyri-adi qabiliyyət nümayiş etdirmişdi. Drezden Texniki Universitetinə daxil olmuş, maşınqayırma və materialşünaslıq üzrə ixtisaslaşmışdı. 1932-ci ildə, cəmi 24 yaşında “Sənaye tətbiqləri üçün yüksək möhkəm materiallar” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək doktorluq dərəcəsi almışdı.

Onun işi innovasiyalar axtaran Alman sənaye şirkətlərinin diqqətini çəkdi. 1933-cü ildə Hitler hakimiyyətə gəldikdən sonra Brenner böyük bir Alman silah istehsalçısında işə götürüldü. Burada artilleriya gilizlərinin təkmilləşdirilməsi və daha səmərəli istehsal proseslərinin hazırlanması ilə məşğul oldu.

1930-cu illərin sonlarında Almaniya yenidən silahlandıqca və müharibəyə hazırlaşdıqca, Brennerin təcrübəsi müdafiə-sənaye kompleksi üçün son dərəcə dəyərli oldu.
Ancaq Brenner nasist ideoloqu deyildi. O, partiya üzvü olmamışdı. Onu ideologiya yox, texniki problemlər maraqlandırırdı. O, mühəndislik məsələlərini sadəcə həll olunmalı tapmacalar kimi görürdü və bunun mənəvi və siyasi nəticələrini düşünmürdü. Bu isə onu həm dəyərli, həm də təhlükəli edirdi.

1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsi başlayanda Brenner mühüm mütəxəssis olduğu üçün hərbi xidmətə çağırılmadı. Onun işi döyüşdə itirilmək üçün çox vacib sayılırdı. 1942-ci ildə, müharibə Almaniya üçün uğursuz getməyə başlayanda və adi silahlar kifayət etməyəndə, nasist rejimi eksperimental silah proqramlarına — raketlərə, reaktiv təyyarələrə, yeni partlayıcı maddələrə və digər qabaqcıl texnologiyalara böyük sərmayə yatırdı.

Brenner bu gizli dünyaya 1943-cü ildə daxil oldu. O, mülki sənayedən SS-in gizli layihəsinə köçürüldü, “supermühəndis” statusu aldı və “xüsusi silahların hazırlanması” adlanan, mahiyyəti hətta nasist bürokratiyası üçün də qaranlıq olan bir işə təyin edildi.

Natiq Səlim,
KONKRET.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:110
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 13:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see282

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see270

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see261

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see257

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see255

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see241

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see240

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see239

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see235

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see231

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see221

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see218

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see218

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see217

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see212

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see211

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see207

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see205

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see199

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri