Icma.az
close
up
RU
“20 Yanvar Sovet İttifaqının dağılma prosesini sürətləndirən hadisələrdən biri oldu”

“20 Yanvar Sovet İttifaqının dağılma prosesini sürətləndirən hadisələrdən biri oldu”

Demokrat.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Azərbaycanda 1990-cı il yanvarın 20-də baş vermiş faciədən 36 il keçir. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi Mixail Qorbaçovun əmri ilə SSRİ Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi və Daxili İşlər Nazirliyinin qoşun hissələri Bakıya və Azərbaycanın bir neçə rayonuna yeridilib, dinc əhali ağır texnikadan və müxtəlif tipli silahlardan atəşə tutularaq kütləvi qətlə yetirilib. 1990-cı il yanvar qurbanları simvolik olaraq “20 Yanvar şəhidi” adlanır. Ümumilikdə, Azərbaycanın 150 nəfər “20 Yanvar şəhidi” var. Yanvar faciəsi ümumxalq hüznü olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycan xalqının iradəsinin sarsılmazlığını, mətinliyini göstərdi. Sovet ordusunun amansızlığına və qəddarlığına, Bakıda fövqəladə vəziyyət tətbiq edilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan xalqı yanvarın 22-də paytaxtın “Azadlıq” meydanında 20 Yanvar şəhidlərinin dəfni ilə əlaqədar matəm yürüşü keçirib. Şəhidlər xiyabanındakı dəfn mərasimində 2 milyona yaxın insan iştirak edib. Xalqın tələbi ilə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyası çağırılıb və Bakı şəhərində fövqəladə vəziyyətin ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul edilib, lakin xalqın qəzəbindən qorxuya düşən respublikanın əksər rəhbər vəzifəli şəxsləri həmin sessiyada iştirak etməyib.
Dünya ictimaiyyətinin diqqətini Qanlı Yanvar faciəsinə yönəltmək üçün Azərbaycanın xarici ölkələrdəki səfirlikləri, diplomatik nümayəndəlikləri, Azərbaycan icmaları tərəfindən də müvafiq tədbirlər həyata keçirilir.
Tarix elmləri doktoru Lətifə Əliyeva Demokrat.az-a açıqlamasında deyib ki, 20 Yanvar hadisələri XX əsr Azərbaycan tarixinin ən faciəli, eyni zamanda ən həlledici səhifələrindən biridir:
“1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqı rəhbərliyinin qərarı ilə Bakıya və respublikanın bir sıra bölgələrinə təxminən 26 min nəfərə yaxın silahlı hərbi kontingent yeridildi. Hərbi vəziyyət elan olunmadan, əhali xəbərdar edilmədən həyata keçirilən bu əməliyyat beynəlxalq hüquq normalarının kobud şəkildə pozulması idi. Hücumdan bir neçə saat əvvəl Bakının televiziya mərkəzinin enerji bloku partladıldı və respublika informasiya blokadasına alındı. Məqsəd xalqın baş verənlərdən xəbərsiz qalması və müqavimətin qarşısının alınması idi. Buna baxmayaraq, insanlar küçələrə çıxdı, barrikadalar qurdu və silahsız halda tankların, zirehli texnikanın qarşısına çıxdı. Sovet ordusu yaşayış məhəllələrinə, təcili yardım maşınlarına, hətta piyada olan insanlara atəş açdı”.
Tarixçi bildirib ki, 130-dan çox dinc sakin həlak oldu, yüzlərlə insan yaralandı, onlarla şəxs itkin düşdü:
“Lakin qeyri-rəsmi mənbələr itkilərin daha çox olduğunu bildirir. Həlak olanlar arasında qadınlar, uşaqlar, yaşlı insanlar da vardı. Bu fakt bir daha göstərir ki, əməliyyatın hədəfi silahlı qruplar deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının iradəsi idi. 20 Yanvar hadisələrinin mühüm tarixi məqamlarından biri də Heydər Əliyevin 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada, Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində verdiyi sərt bəyanat oldu. O, Sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham edərək, bu hadisəni Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət adlandırdı. Bu çıxış həmin dövrdə böyük siyasi cəsarət nümunəsi idi və beynəlxalq aləmdə də rezonans doğurdu. 
20 Yanvar Sovet İttifaqının dağılma prosesini sürətləndirən hadisələrdən biri oldu. Bu faciədən sonra Azərbaycan cəmiyyətində sovet hakimiyyətinə inam tamamilə itdi, müstəqillik ideyası artıq geri dönməz xarakter aldı. Bir il sonra 1991-ci ildə Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Bu gün 20 Yanvar təkcə matəm günü deyil, həm də şəhidlik, milli ləyaqət və azadlıq dərsidir. O gecə həyatını itirən insanlar silahsız olsalar da, tarix qarşısında qalib oldular. Çünki onların qanı üzərində Azərbaycan müstəqil dövlət kimi formalaşdı və bu hadisə xalqın öz azadlığı uğrunda nələrə qadir olduğunu bütün dünyaya göstərdi”.
Leyla Turan
Demokrat.az

 
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:243
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 20 Yanvar 2026 12:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri