Keçmiş Sovet İttifaqının Türkiyəyə saxta ittihamı

Yaxud “erməni soyqırımı” yalanı dünya gündəminə necə gətirildi? 

Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan ABŞ-a səfərə hazırlaşır. Onun məqsədinin burada keçiriləcək dini sammitdə iştirak deyil, Ağ Evin yeni administrasiyasının qılığına girmək və təbii ki, “Blinken–Mirzoyan xartiyası”nın müzakirəsini gündəmə gətirmək olduğu aydındır. Amerikada erməni diaspor qurumları da Paşinyanı gözləməkdədir. Şübhəsiz ki, əsas sual Hayastan baş nazirinin İsveçrədə qondarma “erməni soyqırımı” məsələsinə yanaşması ilə bağlıdır. ABŞ-da erməni toplumunu siyasi cinahdan, əsasən, Erməni İnqilabi Federasiyası–Daşnaksütyun partiyası təmsil edir. Uzun illər bu təşkilat fəaliyyətini məhz qondarma “erməni soyqırımı” üzərində qurub. İndi Paşinyanın İsveçrədə verdiyi “niyə 1939-cu ildə erməni soyqırımı barədə danışmırdılar?” sualının aydın cavabı var. Bu, keçmiş Sovet İttifaqının Türkiyəyə qarşı qurama ittihamı olub, 50-ci illərdən əvvəl və sonra rus tarixçilərinin özlərinin də etiraf etdikləri bir uydurmadır.

“Biz ermənilərin “soyqırımı”nın tarixi məsələsinə qayıtmalıyıq. Nə baş verdiyini və niyə baş verdiyini başa düşməliyik. Biz bunu necə, kimin köməyi ilə qəbul etdik? Necə oldu ki, 1939-cu ildə “soyqırım” gündəmdə yox idi, amma artıq 1950-ci ildə gündəmə gəldi?”. Bu sualı verən Nikol tarixçi olmadığından onun cavabını açmaqda çətinlik çəkə bilər. 

1945-1946-cı illərdə Türkiyəyə qarşı siyasi təzyiq metodu kimi bu məsələ gündəmə gətirilmişdi. Həmin vaxt SSRİ Türkiyədən torpaq tələb edir, İstanbul boğazlarında hərbi baza imtiyazı almaq istəyirdi. Türkiyə NATO-ya daxil olduqdan sonra “soyqırım” təhdidləri intensiv xarakter almağa başladı. Uşağa da aydındır ki, Türkiyə NATO-ya daxil olandan sonra SSRİ Türkiyəni özünə rəqib dövlət kimi görür və ona qarşı ideoloji cəbhədə erməni amilindən istifadə edirdi. “Soyuq müharibə”nin qızışdığı 50-ci illər bunun başlanğıcı oldu. Erməni və digər millətlərdən olan müəlliflər Türkiyənin əleyhinə kitablar yazır, filmlər çəkirdilər. 

1965-ci ildə İrəvan yaxınlığındakı Sərdarabadda “erməni soyqırımı” abidəsinin qoyulması, qondarma olayın 50 illiyinin keçirilməsi də SSRİ-nin Türkiyəyə qarşı düşmənçiliyinin nəticəsi idi. Ermənilər yenə “maşa” olaraq seçilmişdilər. O tarixə qədər erməni millətindən olan siyasi xadimlər bu iddianın əsassız olduğunu irəli sürmüşdülər. Ermənistan Respublikasının ilk baş naziri Hovhannes Kaçaznuni Daşnaksütyun partiyasının 1923-cü ildə Buxarestdə keçirilən konfransına təqdim etdiyi raportda imperialist dövlətlərin Osmanlı torpaqlarında dövlət qurma vədi ilə erməniləri aldatdığını vurğulamış, törədilən fəlakətdə erməni siyasi təşkilatlarını, o cümlədən başçısı olduğu Daşnaksütyun partiyasını qınamış və etiraf etmişdi. Daha sonra kitab şəklinə salınmış həmin raport Türkiyədə çap edilib. Kitabı türkcəyə rəhmətlik Arif Acaloğlu çevirib. Daha sonra ingilis, fransız, alman, ərəb dillərinə də tərcümə edilən kitab “soyqırımı” böhtanlarına qarşı Türkiyənin dünya miqyasında apardığı haqlı mübarizədə önəmli mənbələrdən biri sayılır.

Erməni millətindən olan Anastas Mikoyan Türkiyə ermənilərinin “daşnakların uzağı görməyən və macəraçı siyasəti nəticəsində 300-500 min arasında qurban verdiyini” demişdi. Bəli, hayların ölümündə özlərinin günahkar olduğunu dilə gətirən ermənilər az deyil. Onlar yaxşı bilirlər ki, tarixdə “erməni soyqırımı” deyilən hadisə olmayıb. 1915-ci ildə Türkiyədə müəyyən olaylar baş verib . Ermənilər Birinci Dünya müharibəsində bir neçə cəbhədə döyüşən Osmanlı dövləti içində qarışıqlıq salmaq üçün cəhdlər ediblər. Bu cəhdlərdən biri 1915-ci ilin əvvəllərində İstanbul şəhərində olub. Osmanlı dövləti də tədbirlər görüb, aprelin 24-də erməni hərəkatının liderlərini həbs edib. Əvvəlcə 610 siyahlı saxlanılıb. Siyahıda adları olan əsas fiqurlar həbs edilib. Bundan sonra onların bir hissəsi Çankırı şəhərinə, digər hissəsi isə Ayaş həbsxanasına göndərilib. Böyük bir hissəsi qısa müddətdə həbsdən azad edilib. Yəni burada ölüm-itim halları olmayıb. Məhkəmə ilə cinayəti sübut olunan ermənilərin, təxminən, 70 nəfəri 4 il həbsdə qalıb. 1918-ci ildə Mondoros sazişindən sonra isə sərbəst buraxılıblar, amma bəraət almayıblar. Çünki onların cinayətləri sübut olunub. 

Aprelin 24-də bir erməni də öldürülməyib. Müharibə aparan bir dövlət, şübhəsiz ki, özünün təhlükəsizliyini təmin etmək üçün tədbirlər görməli idi. Ermənilər yaşayan ərazilərdə üsyanlar baş verirdi. Dövlətin kişi əhalisi müharibədə olduğu üçün kənd və qəsəbələr müdafiəsiz qalmışdı. Erməni silahlı birləşmələri bu kəndlərə hücum edib mülki əhaliyə divan tuturdular. Tarixi faktlar göstərir ki, ermənilər özləri türk xalqına qarşı soyqırımı törədiblər. “Erməni soyqırımı” deyilən bu yalanı da həmin cinayətləri ört-basdır etmək üçün uydurublar. Müharibə dövründə erməni əhalisinin savaş bölgəsindən daha təhlükəsiz əraziyə köçürülməsi üçün Osmanlı dövləti 1915-ci il mayın 27-də “Sevk ve İskan” (Köç ) qanununu qəbul edib. Erməni əhalinin malını-mülkünü qorumaqla, satılan mallarını dəyərini ödəməklə ölkənin Şərqi Anadolu hissəsindən başqa əraziyə köç etdirib. Həmin ərazi indiki Suriya, Urfanın cənub yerləri və digərləri idi. Bu köç soyqırım sayıla bilməz. Başqa ölkələrin tarixlərində də belə köçürmələr olub. 1944-cü ildə Yaponiya ilə müharibə zamanı ABŞ-ın qərb sahillərində yaşayan yapon əhalisi köçürdülüb. Rusiyanın tarixində isə sürgünlər, köçlər, deportasiyaların sayı-hesabı yoxdur.

Ermənilərin öldürülməsi rəqəmləri də saxtadır. Keçən il Ermənistan cəmiyyətində “soyqırıma” məruz qalanların sayı ilə bağlı diskussiyaya rəsmilər də qoşulmuşdu. Məlum oldu ki, “öldürülənlərin” sayı ilə bağlı heç bir sənəd, sübut yoxdur. Əvvəllər 300 min, sonra 500 min, 800 min, indi isə 1,5 milyon, hətta 2 milyon erməninin öldürülməsi ilə bağlı dünyaya car çəkirlər. 

“Erməni soyqırımı” Muzey İnstitutunda heç bir dəlil yox imiş. 1912-ci il Osmanlı statistikasına əsasən, ölkədə 1,2 milyon erməni yaşayıb. Həm də yerdəyişmə Şərqi Anadolu, İç Anadolu ərazilərində aparılıb. İmperiyanın Qərb bölgələrindən erməni əhalisi köçə məruz qalmayıb. Həm də yalnız qriqoryan ermənilər köçürülüb. İlk dövrdə katolik, protestant ermənilər yerindən edilməyib. Köçürülən ermənilərin 500 mini 1918-1919-cu ildə yeni qurulan Ermənistana gəlib. Bir qismi başqa ölkələrə gedib. Bunlar “soyqırımın” saxta olduğunu ortaya qoyan faktlardır və Paşinyan bunları bilməmiş deyil. 

Baş nazir Ermənistan İctimai Televiziyasına verdiyi müsahibəsində Ermənistanın gerbindəki Ararat (Ağrı dağı) simvolokasından danışarkən bunları deyib. “Belə bir simvoloka ilə biz hansısa dövlətlə əməkdaşlıq edə bilmirik. Bu, bizim ciddi dövlət anlayışımızı şübhə altına alır”. Beləliklə, ermənilərin yüz ildən artıq müddətdə apardıqları “soyqırımı” ideologiyası iflasa uğrayıb. Bu iddianın əsassız olduğu ortaya çıxdıqca Paşinyan üçün manevr imkanları yaranır və o bu fürsətdən maksimum yararlanmağa çalışır.

Qafar Çaxmaqlı, 
XQ-nin Türkiyə müxbiri