20 Yanvar: xalqın faciəsi, liderin tarixi duruşu ŞƏRH

Tarixin elə gecələri var ki, yalnız hadisə kimi deyil, milli talenin hökmü kimi yadda qalır. 20 Yanvar belə gecələrdəndir. Bu tarix Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsinin gülləbaran edildiyi, lakin sındırıla bilmədiyi anı simvolizə edir. O gecə Bakının üzərinə yeridilən tanklar təkcə şəhəri deyil, sovet imperiyasının öz siyasi legitimliyini də tapdaladı. Qan töküldü, günahsız insanlar həlak oldu, amma tarix susmadı — o, həqiqətin kim tərəfindən deyildiyini yadda saxladı.

Sovet rəhbərliyinin Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi hərbi müdaxilə planlı siyasi zorakılıq aktı idi. Milli azadlıq hərəkatının qarşısını almaq məqsədi ilə atılan bu addım hüquqi çərçivələrdən tam kənara çıxmışdı. Fövqəladə vəziyyət elan edilmədən, dinc əhaliyə xəbərdarlıq olunmadan törədilən qırğın sovet sisteminin öz vətəndaşına münasibətdə iflasa uğradığını göstərdi. Bu faciə mərkəzi hakimiyyətin güc yox, qorxu üzərində dayandığını açıq şəkildə nümayiş etdirdi.

Məhz belə bir ağır və qeyri-müəyyən siyasi şəraitdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin mövqeyi tarixi əhəmiyyət kəsb etdi. O, şəxsi təhlükəsizliyini və siyasi riskləri nəzərə almadan, 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyinə gələrək sovet rəhbərliyinin törətdiyi bu qanlı cinayəti açıq şəkildə pislədi. Bu bəyanat təkcə bir etiraz deyil, xalqın susdurulmuş səsinin beynəlxalq müstəvidə səsləndirilməsi idi. Həmin gün Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının haqq səsini imperiya divarları arasında ucaldan yeganə siyasi lider kimi çıxış etdi.

O dövrdə respublika rəhbərliyinin susqunluğu fonunda Ulu Öndər Heydər Əliyevin bu cəsarətli mövqeyi siyasi məsuliyyət anlayışını yenidən müəyyənləşdirdi. O, 20 Yanvar hadisələrinə hüquqi və siyasi qiymət verilməsinin zəruriliyini ilk gündən bəyan etdi və faciənin unudulmamasını milli borc kimi ortaya qoydu. Bu mövqe sonradan Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji xəttinə çevrildi.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının siyasi şüurunda dönüş nöqtəsi oldu. Qorxu yerini qəzəbə, qəzəb isə təşkilatlanmış iradəyə verdi. Bu prosesin sonrakı mərhələlərində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi və liderlik xətti həlledici rol oynadı. Onun hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinə rəsmi dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verildi, şəhidlərin xatirəsi milli yaddaşın toxunulmaz parçasına çevrildi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 20 Yanvarla bağlı mövqeyi bir daha sübut etdi ki, əsl lider tarixin çətin anlarında susmur. O, bu faciəni yalnız keçmişin ağrısı kimi deyil, gələcək dövlətin siyasi dərsi kimi dəyərləndirdi. Məhz bu baxış bu gün müstəqil Azərbaycanın möhkəm dövlətçilik təməlində öz əksini tapır.

20 Yanvar — qanla yazılmış siyasi həqiqətdir. Bu həqiqətin unudulmamasında və düzgün dəyərləndirilməsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rolu əvəzsizdir. Bu gün Azərbaycan müstəqil və suveren dövlət kimi mövcuddursa, bu yolun başlanğıcında 20 Yanvar şəhidlərinin qurbanı, bu yolun siyasi istiqamətində isə Ulu Öndər Heydər Əliyevin prinsipial mövqeyi dayanır. Tarix bu həqiqəti dəyişmir — onu yalnız təsdiqləyir.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayon AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini