2050 ci ilə qədər 746 milyon uşaq obez olacaq Böyük təhlükə!

Sağlam olmayan qidalanma vərdişləri və hərəkətsizlik səbəbindən cəmiyyətdə sürətlə yayılan piylənmə uşaqlarda epidemiyaya çevrilib.

Medicina.az xəbər verir ki, 2050-ci ilə qədər 5-19 yaşlı uşaqlarda piylənmə nisbətinin qlobal miqyasda 746 milyona çata biləcəyi təxmin edilir.

Dünya üzrə 5-19 yaşlı uşaqlarda piylənmənin yayılması 1975-ci ildə 4 faizə, 2022-ci ildə isə 20 faizə çatdı. Piylənmədən əziyyət çəkən uşaqların sayı 1975-ci ildə təxminən 11 milyondan 2022-ci ildə 159 milyona yüksəlib. Bunlardan 65 milyonu qız və 94 milyonu oğlandır. 2050-ci ilə qədər dünyada 746 milyon uşaq və yeniyetmənin artıq çəkili/piylənmədən əziyyət çəkəcəyi proqnozlaşdırılır.

Türkiyəli Bariatrik Cərrahiyyə Mütəxəssisi Dosent Dr. M. Cəlal Kızılkaya bu əhəmiyyətli təhlükəni vurğulayıb və uşaqlıq piylənməsi və onun müalicə prosesi haqqında vacib məlumatlar verib:

"Uşaqlıq piylənməsi uşaqların akademik uğurları və təhlükəsiz olmayan yaşayış mühiti ilə bağlı narahatlığından qaynaqlanır və bu da onları evdə ekran qarşısında daha çox vaxt keçirməyə və fiziki aktivliyin azalmasına səbəb olur."

O, həmçinin qidada yağların artmasının, həddindən artıq karbohidrat istehlakının və şəkərli içkilərlə zəngin pəhrizin piylənməyə səbəb olduğunu vurğulayıb:

"Mütəmadi və balanslı pəhriz piylənmənin inkişafının qarşısını alan bir amildir. Tədqiqatlar göstərir ki, yeməkləri ötürmək, xüsusən də uşaqlarda səhər yeməyi vərdişinin olmaması birbaşa piylənməyə meylliliyə səbəb olur. Həmçinin sübut edilmişdir ki, hər iki valideyn artıq çəkidən əziyyət çəkirsə, uşaqlarda piylənmə riski xeyli artır".

Dosent Kızılkaya uşaqları piylənmədən qorumaq üçün nə edilməli olduğunu açıqlayıb:

"Genetik xəstəlikləri və ya hormonal pozğunluqları olduğu şübhəli bilinən uşaqlar pediatrik endokrinoloqlar tərəfindən müayinə və izlənilməlidir.

Piylənmə hallarında müalicənin ən vacib komponenti həyat tərzi dəyişiklikləridir.

Tövsiyə olunan həyat tərzi dəyişikliklərinə sağlam qidalanma, müntəzəm idman, müntəzəm yuxu və ekran qarşısında vaxtın azaldılması (kompüter, televizor, smartfon və s.) daxildir.

Yetkinlik dövründə aparılan bariatrik cərrahiyyə uşaqlıqda əsas müalicə variantı deyil və bu mövzuda tədqiqatlar davam edir.

Uşaqlar pediatrik endokrinologiya da daxil olmaqla bütün zəruri ixtisasları əhatə edən bu sahədə təcrübəli mərkəzlər tərəfindən qiymətləndirilməlidir."

Aygün

Medicina.az