Icma.az
close
up
RU
252 milyon il əvvəl qlobal istiləşmə Yerdə kütləvi məhvə səbəb olub Yeni kəşf

252 milyon il əvvəl qlobal istiləşmə Yerdə kütləvi məhvə səbəb olub Yeni kəşf

Qaynarinfo portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Təxminən 252 milyon il əvvəl Yer kürəsində tarixin ən böyük kütləvi məhvi baş verib. Perm-Trias dövrünün yox olması hadisəsi planetdəki heyvanların əksəriyyətini məhv edib. Cenevrə Universitetinin alimlərinin yeni araşdırması göstərib ki, fəlakətin səbəbi atmosferə təxminən 100 min milyard ton karbon qazı buraxan kütləvi vulkan püskürmələri olub. Bu, qlobal temperaturun 10°C kəskin artması və iqlim tarazlığının pozulması ilə nəticələnib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma "Frontiers in Earth Science" (FES) jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatın nəticələri göstərib ki, heyvanlar çox əziyyət çəksə də, bir çox bitkilər fəlakətdən sağ çıxıb, elm adamlarına dövr ərzində iqlim dəyişikliyini modelləşdirməyə kömək edən fosillər qoyub. Elm adamları orada tapılan biomlara əsaslanaraq yerli iqlimin necə olduğunu təxmin etmək üçün o dövrdə Yerin coğrafiyası ilə bağlı məlumatları bitki qalıqları ilə müqayisə ediblər

Tədqiqatçılar isti, rütubətli tropik meşələr, mövsümi tropiklər, mülayim zonalar və səhralar daxil olmaqla altı əsas biomu (vahid təbii və iqlim zonası daxilində qarşılıqlı təsir göstərən ekosistemlər dəstləri) müəyyən ediblər. Soyuq iqlimlərdə tropiklər səhralar, daha yüksək enliklərdə isə tundra və soyuq meşələr üstünlük təşkil edir. İsti şəraitdə temperatur yüksəldi, qütblərdə və ekvator enliklərində səhralarda mülayim meşələr yaranıb.

Alimlər müəyyən ediblər ki, biomlar Perm-Trias sərhəddində kəskin şəkildə dəyişib. Son Permdə dövrlər soyuq olub, lakin artıq Triasın əvvəlində iqlim qeyri-sabit keçib. Müəlliflərin fikrincə, bu, həmin dövrlər haqqında məlumatların kifayət qədər olmaması və ya sabit biomların formalaşmasına mane olan kəskin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ola bilər. Triasın sonrakı dövrlərində iqlim Permiyə nisbətən 10°C yüksək temperaturda sabitləşib. Tropiklərdəki səhralar öz yerini tropik meşələrə verdi və tundra tamamilə yox olub.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Cenevrə Universitetindən Dr Maura Brunnetti izah edir: "Daha isti vəziyyətə bu keçid su dövranının intensivləşməsi ilə müşayiət olunub. Tropiklərdə yay və il boyu rütubətli biomlar yaranıb, səhraları sıxışdırıb. Mülayim biomlar qütblərə doğru sürüşərək tundranın yox olmasına səbəb olub".

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, temperaturun kəskin 10°C yüksəlməsi və biomlarda dəyişikliklər CO₂ emissiyaları ilə bağlıdır.

"Mövcud emissiya dərəcələri davam edərsə, biz cəmi 2700 il ərzində Perm-Trias dövrünün sönməsinin emissiya səviyyəsinə çatacağıq", deyə Brunetti xəbərdarlıq edib.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, tapıntılar təkcə Yer kürəsinin tarixindəki ən böyük məhv olma hadisəsini daha yaxşı anlamağa kömək etmir, həm də müasir istixana qazları emissiyaları artdıqca gələcək iqlim dəyişikliyini proqnozlaşdırmaq üçün ipucları verir.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:213
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 12 Mart 2025 00:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri