Icma.az
close
up
RU
4200 il əvvəl Yerdə güclü sivilizasiyaların süqutuna səbəb ola biləcək hadisə baş verib?

4200 il əvvəl Yerdə güclü sivilizasiyaların süqutuna səbəb ola biləcək hadisə baş verib?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Buz nüvələrindəki hissəciklər və qazlar, ağac halqaları və fosil tozcuqlar kimi məlumatlar sayəsində alimlər Yer iqliminin keçmişini yenidən qurmağa imkan tapırlar. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "IFLScience”in yazdığına görə, bu metodlarla tədqiqatçılar yaxın geoloji keçmişdə baş vermiş anomaliya xarakterli bir hadisənin izlərini aşkarlayıblar.

Söhbət təxminən 4200 il əvvəl baş vermiş və təxminən bir əsr davam etdiyi düşünülən iqlim dəyişikliklərindən gedir. Bu hadisənin Qədim Misir və Mesopotamiyadakı Akkad imperiyası da daxil olmaqla bir neçə sivilizasiyanın süqutunda rol oynamış ola biləcəyi hesab olunur.

İlk sübutlar 1990-cı illərin əvvəlində arxeoloq Harvi Vays tərəfindən Suriyanın şimal-şərqində aparılan qazıntılar zamanı tapılıb. Torpaq nümunələrinin analizi nəticəsində təxminən e.ə. 2200-cü ilə aid, canlı orqanizmlərin izinin olmadığı qalın toz təbəqəsi aşkar edilib. Bu, həmin dövrdə uzunmüddətli quraqlıq və yaşayışsız mühitin mövcud olduğunu göstərir.

"Bu hadisənin səbəbi barədə izahımız yox idi”, deyə Vays 2022-ci ildə "Nature” jurnalına bildirib.

Hadisənin Akkad imperiyasının süqutundan bir qədər əvvəl baş verdiyi güman edilir. Şəhərlər tərk edilib və imperiya öz varlığını itirib. Himalay mağaralarındakı stalagmitlər və Çin ərazilərindəki gil təbəqələri bu hadisənin yalnız lokal olmadığını göstərir.

Tədqiqatçılara görə, bəzi Çin arxeoloji sahələrində tapılan gil təbəqəsi böyük daşqınlarla və ya iqlim dəyişiklikləri ilə əlaqəli ola bilər. Eyni zamanda insan fəaliyyətinə dair (məsələn, müharibə izləri) sübutlar aşkar edilməyib.

Bəzi alimlər bu hadisənin qlobal xarakterini müzakirə etsə də, Beynəlxalq Komissiya onu "4200 il hadisəsi” kimi tanıyaraq gec Holosen dövrünün yeni mərhələsi – Meqhalaian mərhələsinin başlanğıcı kimi qəbul edib.

Hadisənin səbəbi ilə bağlı müzakirələr davam edir. Bəzi tədqiqatçılar bunu Atlantik okeanının meridional dövranının (AMOC) zəifləməsi ilə əlaqələndirirlər. Modellərə görə, bu proses güclü quraqlıqlara səbəb ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:106
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 13 Aprel 2026 19:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri