31 Mart Soyqırımı: Tarixi Faciənin İctimai Yaddaşda Yaşadılması

Azərbaycan xalqının tarixində 31 Mart soyqırımı ən ağır və faciəli hadisələrdən biri kimi xüsusi yer tutur. 1918-ci ilin mart ayında baş verən bu hadisələr nəticəsində minlərlə günahsız insan həyatını itirmiş, şəhərlər və kəndlər dağıdılmış, xalqın sosial və mədəni həyatına ciddi zərbə vurulmuşdur. Bu faciə yalnız bir dövrün hadisəsi deyil, həm də bu günə qədər yaşayan kollektiv yaddaşın mühüm tərkib hissəsidir.
31 Mart hadisələri dövrün mürəkkəb siyasi şəraiti fonunda baş vermişdir. Çar Rusiyasının süqutundan sonra regionda yaranan hakimiyyət boşluğu müxtəlif qüvvələrin toqquşmasına səbəb olmuşdur. Bu qarışıqlıqdan istifadə edən silahlı dəstələr azərbaycanlı əhaliyə qarşı hücumlar təşkil etmiş və nəticədə genişmiqyaslı qətliamlar baş vermişdir. Bu hadisələr zamanı yalnız silahlı şəxslər deyil, əsasən dinc əhali hədəf alınmışdır.
Faciənin ən ağrılı tərəfi onun qəddarlığı və miqyası idi. İnsanlar milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilmiş, evlər yandırılmış, yaşayış məntəqələri yerlə-yeksan edilmişdir. Qadınlar, uşaqlar və yaşlılar belə bu vəhşilikdən xilas ola bilməmişdir. Bu faktlar 31 Mart hadisələrinin təsadüfi qarşıdurma deyil, məqsədli şəkildə həyata keçirilmiş soyqırımı olduğunu göstərir.
Bu hadisələr yalnız Bakıda deyil, Azərbaycanın digər bölgələrində də baş vermişdir. Şamaxı, Quba və digər ərazilərdə törədilən qətliamlar ümumi faciənin miqyasını daha da genişləndirir. Bu isə göstərir ki, 31 Mart soyqırımı bütün xalqı əhatə edən ümummilli bir faciədir.
31 Mart soyqırımı Azərbaycan xalqının kollektiv yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu hadisələr nəsildən-nəsilə ötürülərək bu günə qədər gəlib çatmışdır. Tarixi yaddaşın qorunması isə xalqın öz kimliyini və keçmişini unutmasının qarşısını alır. Bu baxımdan, bu faciənin xatırlanması yalnız keçmişə hörmət deyil, həm də gələcəyə məsuliyyətdir.
Müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycan dövləti bu hadisələrə xüsusi diqqət ayırmışdır. Tarixi sənədlər araşdırılmış, hadisələrə hüquqi-siyasi qiymət verilmiş və 31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi təsis edilmişdir. Bu, tarixi ədalətin bərpası istiqamətində atılmış mühüm addımdır.
Bu gün 31 Mart soyqırımı ilə bağlı müxtəlif tədbirlər keçirilir. Anım mərasimləri, elmi konfranslar və maarifləndirici layihələr vasitəsilə bu hadisələr geniş ictimaiyyətə çatdırılır. Bu tədbirlər xüsusilə gənc nəslin tarixini daha yaxşı anlaması baxımından mühüm rol oynayır.
Eyni zamanda, bu faciənin beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində də işlər davam etdirilir. Tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün insanlıq üçün vacibdir. Çünki bu cür faciələrin tanınması onların təkrarlanmasının qarşısını almağa kömək edə bilər.
31 Mart soyqırımı eyni zamanda milli həmrəyliyin və birliyin əhəmiyyətini bir daha göstərmişdir. Azərbaycan xalqı bu faciədən sonra daha da birləşmiş və öz kimliyini qorumaq uğrunda mübarizəni davam etdirmişdir. Bu isə xalqın gücünü və dözümlülüyünü nümayiş etdirir.
Nəticə olaraq, 31 Mart soyqırımı Azərbaycan xalqının tarixində silinməz iz buraxmış faciədir. Bu hadisələri unutmaq mümkün deyil və unudulmamalıdır. Tarixi yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər birimizin borcudur. Azərbaycan xalqı bu faciəni yaddaşında yaşadaraq, ədalətin bərqərar olacağına inanır və gələcəyə ümidlə baxır.

Gülbəniz Əliyeva,

YAP Fizuli küçəsi 65 üzrə ƏPT sədri (ARXKOM), Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Ümumi İşlər və İctimaiyyətlə Əlaqələr şöbəsinin müdiri