35 hektarda 850 sakin: Kopenhagendəki ölkə daxilində ölkə dən REPORTAJ

"Azad Kristianiya" şəhəri Kopenhagendə özünəməxsus cazibəsi olan və Danimarkanın mədəni fenomeninə çevrilmiş məşhur turizm məkanıdır. Kristianiya - "ölkə daxilində ölkə" adlanan, paytaxtın Kristianshavn rayonunda bir kommunadır. 35 hektar ərazidə yerləşən anklavın cəmi 850 sakini var, onlardan 100-ə yaxını uşaqdır.

Oxu.Az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

Kristianiya şəhərin mərkəzində gizlənmiş orta əsr kəndini xatırladır: köhnə taxta evlər, avtomobillərin yoxluğu, adamsız dar küçələr...

Hətta yerli hakimiyyət orqanları da bu subkultural adaya təslim olub və Kristianiyaya yarımmuxtar status veriblər.

Turizm bələdçilərinin Kristianiya rayonunu gəzmək istəyən turistlər üçün təşkil etdikləri "Kristianiya - hippilərin doğulduğu yer" ekskursiyasına mən də qoşuluram.

Bir vaxtlar narkotik ticarətinin mərkəzi olub

"Azad şəhər"in sığınacağına çevrilən məhəllə kifayət qədər təcrid olunub: içəri girməyə yalnız iki giriş imkan verir. Girişlərdən biri simvolik olaraq öz qülləsi və panoramik spiral pilləkəni olan unikal orta əsr məbədi olan Xilaskar Məsih Kilsəsi tərəfindən qorunur. Digər girişdəki "Diqqət - Aİ ərazisini tərk edirsiniz" işarəsi başqa ölkəyə daxil olduğunuzu xatırladır. Hər iki giriş polis tərəfindən vaxtaşırı "oğurlanan" daşlarla bağlanıb. İcma Aİ-ni inkar edən anlayışa sahibdir.

Bununla da yerli sakinlər Kristianiyanın müstəqil icma olduğunu xatırladırlar. "Kristianiya bərabərlik və qardaşlıq haqqında sözlərin sadəcə söz olmadığı bir yerdir. Dünyadakı bütün hippilər belə azad həyat, onun sakinlərinin idarə etdiyi bir şəhər arzusundadırlar, lakin yalnız Danimarkada bu arzu reallığa çevrilib", - deyə bələdçi məlumat verir.

İcmanın ərazisi Danimarka hökuməti və polisi tərəfindən idarə olunmur və buna görə də 1970-ci illərdə Kopenhagenin bütün narkotik biznesi buraya köçüb. O vaxtdan bəri şəhərin bu hissəsi narkotik yuvası kimi tanınıb. Burada küçə yeməkləri kimi narkotik vasitələri də hər addımda satılıb. Çiçək çəmənliklərində marixuana ilə qarışıq çiçəklər bitib.

Qurucu atası və ideoloji ilhamçısı tanınmış anarxistdir

Şəhərin tarixi maraqlıdır: hər şey 1971-ci ildə bir qrup gəncin kral Kristian dövründə tikilmiş köhnə kazarmaları əhatə edən taxta hasarı sökməsi ilə başlayıb. Yerin adı da buradan götürülüb.

Kristianiyanın qurucu atası və ideoloji ilhamçısı Avropada tanınmış anarxist Yakob Lüdviqsen idi. Onun ərazisində "yeni dövlət"in yaranmasına töhfə vermək istəyən hər bir şəxs rəğbətlə qarşılanırdı. Buna görə də keçən əsrin 70-ci illərin əvvəllərində hippilər, radikallar, kiçik cinayətkarlar, şəhər psixləri və digər şübhəli şəxslərin bu əraziyə axını başlayır. Şəhər rəhbərliyi əvvəlcə buna göz yumur, çünki bir araya toplaşan bu rəngarəng kütlənin bir yerdə yaşaya biləcəyi onlarda sual doğurub. Ona görə də ilkin olaraq azad şəhər "sosial eksperiment" statusu alır.

80-ci illərin əvvəllərində Kristianiya ərazisində asayişi bərpa etmək qərarı verilir: "Narkotiklərə yox" deyərək, bütün heroin alverçiləri və aludəçilərini azad şəhərin ərazisindən qovmaq istəyirlər. Ancaq onlar Kristianiya ərazisini tərk etməkdən imtina edirlər. Sonra burada barrikadalar qurulur, vətəndaş müharibəsi başlayır. Yerlilər narkotik vasitələrin qadağasını şəxsi azadlığı məhdudlaşdırmaq hesab edirlər.

Nəhayət, sonunda ərazidə narkotiklərin satışına son qoyulur və ümumi yığıncaqda bir sıra qadağalar qəbul edilir: əraziyə narkotik vasitələr, silahlar, gülləkeçirməz jiletlər gətirmək olmaz. Həmçinin Kristianiyada avtomobil sürmək və bəzi küçələrdə foto və video çəkmək qadağandır. Qadağalara baxmayaraq, Kristianiyanın mərkəzi həmişə turistlərlə doludur.

Öz qanunları, öz hökumətləri var

Həqiqətən də, burada azad şəhərin bütün əlamətləri mövcuddur: Kristianiyanın öz qanunları, öz hökuməti, öz xəzinəsi və öz polisi var. Hətta öz bayrağı da var. Paytaxt Kopenhagenlə əlaqə minimaldır - yalnız müntəzəm olaraq vergi ödəmək tələb olunur. Hazırda Kristianiyada mənzili nə almaq, nə də satmaq olar. Yeni gələnlərə yer ayrılır və hər biri ayda təxminən 1 500 kron vergi ödəyir ki, bu da Danimarka standartlarına görə çox ucuzdur. Bu, Kristianiya sakinlərinin 1995-ci ildə Danimarka Müdafiə Nazirliyi ilə əldə etdikləri razılaşmadır. Vergilər yerli büdcəyə daxil olur. İldə təxminən 10 milyon kron toplanır. Pulun bir hissəsi birbaşa Danimarka xəzinəsinə gedir, qalanı isə şəhərin ehtiyaclarına xərclənir.

Uçan nəlbəki və banana bənzəyən evlər

"Azad şəhər"in memarlığı öz yaradıcılığı və qeyri-adi icrası ilə heyran edir. Ərazisində vahid üslub yoxdur - hər kəs öz evini öz istədiyi kimi qurur. Bu səbəbdən burada ağac evi, uçan nəlbəki və banana bənzəyən evlər, köhnə pəncərələrdən düzəldilmiş tamamilə şüşə ev və digər maraqlı tikililəri görə bilərsiniz. Bütün tikililər qraffitilərlə bəzədilib.

Evlərdə artıq bir şey görməyəcəksiniz, onlar adətən minimalistdir: açıq taxta döşəmələr, ağ və ya sarı divarlar. Evin sakinlərinin vəsaitləri məhdud olsa belə, bazarlarında təsadüfən alınan və ya zibilliklərdə tapılan əşyalardan gözəl interyerlər yarada bilirlər. Buradakı evlərdə nömrə yoxdur, sadəcə lövhələr var. Evlərin bəzilərində hələ də isti su yoxdur. Zərflərin üzərinə yazırlar: "Ağacın üstündəki evdən Riçarda", "Ayaqqabılar evindəki Matildaya". Bu, poçtalyon üçün kifayətdir.

"Kristianiyanı gör, sonra öl!"

"Azad şəhər"də ətraf mühitin vəziyyətinə xüsusi yaşıl briqadalar nəzarət edir. Danimarka hökumətinin əraziyə festival və digər mədəni tədbirlərin daxil olması üçün cəhdləri nəticəsiz qalmır.

Kommunanın ərazisində müxtəlif kafelər, sənətkarlıq mağazaları, musiqi klubları və s. fəaliyyət göstərir. Yerli restoranlar, kafelər və barlar həmişə doludur. Kopenhagendə turistlər arasında hökm sürən "Kristianiyanı gör, sonra öl!" şüarı şəhərin qonaqlarını bu əraziyə cəlb edir.