350 manatlıq təqaüd sevindirdi, amma... Ekspertdən sərt xəbərdarlıq!

Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə sentyabrın 1-dən etibarən doktorantlar və tələbələrə verilən təqaüdlərin məbləği artırılıb. Artım ali, orta ixtisas və peşə təhsili alan tələbələri əhatə edir. Yeni məbləğlər akademik göstəricilərdən asılı olaraq dəyişəcək.

Yenisabah.az-a danışan təhsil məsələləri üzrə ekspert Kamran Əsədov bu qərarı dövlətin gənclərə diqqət və qayğısının mühüm göstəricisi adlandırıb.

Ekspertin sözlərinə görə, bu artım təkcə maddi dəstək deyil, həm də tələbələrin sosial rifahını yaxşılaşdırmaq, təhsilə motivasiyasını artırmaq və ali təhsil dövrünü daha rahat keçirmələrinə şərait yaratmaq məqsədi daşıyır: Pepperoni pizza

“Lakin bu təşəbbüsün effektli və davamlı nəticə verməsi üçün təkcə Prezidentin fərdi iradəsi kifayət etmir. Elm və Təhsil Nazirliyi paralel şəkildə siyasət formalaşdırmalı, sistemli proqramlar hazırlamalı və tələbələrin real ehtiyaclarına uyğun strateji planlamalar həyata keçirməlidir”.

Kamran Əsədov bildirib ki, sərəncama əsasən, Prezident təqaüdünün məbləği 275 manatdan 350 manata qaldırılıb. Bu isə təxminən 27 faiz artım deməkdir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, Bakıda yaşayış minimumu 340 manat civarındadır. Ekspertə görə, bu göstərici tələbələrin əsas ehtiyaclarını qismən qarşılayacaq səviyyəyə yaxınlaşır:

“Təqaüd alan tələbələrin sayı 100 mindən çoxdur. Bu, dövlət büdcəsi üçün ildə təqribən 90-100 milyon manat əlavə yük deməkdir. Lakin bu, xərcləmə deyil, gələcək insan kapitalına yönəldilmiş strateji sərmayə kimi dəyərləndirilməlidir”.

Ekspert əlavə edib ki, “Təhsil haqqında” Qanunun 13.1-ci maddəsinə əsasən, dövlət təhsilin inkişafını prioritet sahə kimi qəbul etməli və sosial müdafiə tədbirləri görməlidir. Lakin hazırda tələbələrin sosial müdafiəsi yalnız təqaüdlərlə məhdudlaşır:

“Elm və Təhsil Nazirliyi nə tələbələrin həyat şəraiti ilə bağlı sosioloji tədqiqat aparır, nə də təqaüdlərin təhsil motivasiyasına təsiri ilə bağlı analitik hesabat təqdim edir. Təqaüdlərin verilmə meyarları üzrə monitorinq aparılmır, ehtiyaca əsaslanan və regionlara uyğunlaşan fərqli yanaşmalar tətbiq edilmir.

Azərbaycanda isə nə təqaüd sistemi diferensiallaşdırılıb, nə də tələbə kreditləri geniş tətbiq olunur. Bizdəki sistem daha çox simvolik dəstək xarakteri daşıyır və təhsil bərabərliyini təmin etmək üçün yetərli deyil”.

Ekspertə görə, təqaüdlərin artırılması dövriyyəyə daxil olan vəsaitin çoxalmasına səbəb olur ki, bu da mikroiqtisadi səviyyədə müəyyən aktivlik yaradır. Lakin bu proses inflyasiya riski daşımır. Əsas məsələ artımın davamlılığının təmin edilməsidir:

“İndiki inflyasiya səviyyəsində 350 manatlıq təqaüd bir neçə ilə yenidən əvvəlki alıcılıq gücünə enə bilər. Bu səbəbdən təqaüd sistemi uzunmüddətli və məqsədyönlü şəkildə yenidən qurulmalıdır

Elm və Təhsil Nazirliyi dərhal təqaüdlərlə bağlı yeni siyasət sənədi hazırlamalı, beynəlxalq modelləri öyrənməli və nəticəyönümlü mexanizmlər tətbiq etməlidir. Təqaüdlərin ehtiyac və göstəricilərə əsasən diferensiallaşdırılması, tələbə təşkilatları ilə məsləhətləşmələr və ictimai iştirakçılıq təmin olunmadan bu qərarların sistemli nəticəsi olmayacaq”.

Rəvan Rzazadə