Icma.az
close
up
RU
525 ci qəzet Donald Tramp: Amerikanın qızıl dövrü başlanır

525 ci qəzet Donald Tramp: Amerikanın qızıl dövrü başlanır

525.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Xaqani CƏFƏRLİ

Ötən il noyabrın 5-də keçirilən prezident seçkisində qalib gələn Donald Tramp ABŞ-nin 22 və 24-cü prezidenti olmuş Stiven Qrover Klivlendin uğurunu təkrar edərək ilk prezidentlik müddətindən sonra seçkidə məğlub olan, ancaq dördillik fasilədən sonra qalib gəlməyi bacaran ikinci şəxs kimi tarixə düşdü. Yanvarın 20-də keçirilən Trampın inaqurasiya mərasimi isə artıq ABŞ tarixinə ən çox maliyyə toplanmış andiçmə mərasimi kimi düşəcək. Yanvarın 20-də keçirilən inaqurasiya mərasimiminə 200 milyon dollara yaxın vəsait toplanıb ki, bu da Trampın 2017-ci ildə ilk andiçmə mərasimi üçün topladığı 107 milyon dollardan təxminən iki dəfə çoxdur. Trampın inaqurasiya mərasiminə ianə edənlər arasında "SpaceX", "Meta", "Amazaon", "OpenAI" texnologiya nəhəngləri ilə yanaşı, avtomobil istehsalçıları "Ford" və "General Motors", bank konqlomeratları "Goldman Sachs" və "Bank of America", telekommunikasiya nəhəngləri AT&T və "Comcast", əczaçılıq korporasiyası "Johnson & Johnson" və "Delta" aviaşirkəti, eləcə də "McDonald's" restoranlar şəbəkəsi də var. Bu şirkətlərin bəziləri inaqurasiya mərasimlərinə ianə etməyi dayandırmışdılar. Ancaq onlar Trampın inaqurasiyasına "səxavətlə" pul ayırıblar. "The New York Times" qəzeti yazır ki, Trampın köməkçiləri bunu böyük biznesin "üzrxahlığı" kimi dəyərləndirirlər. Bütövlükdə isə, texnologiya nəhəngləri Trampın ikinci prezidentliyi müddətdə bir sıra məhdudiyyətlərin aradan qaldırılacağına və bununla yeni imkanlar qazanacaqlarını düşünürlər.

Tramp inaqurasiya mərasimindən bir gün öncə tərəfdarlarının qarşısında çıxışı zamanı Ukraynada müharibəyə son qoyacağını, Yaxın Şərqdə xaosu dayandıracağanı və beləliklə də III Dünya müharibəsinin qarşısını alacağını vəd edib. Halbuki III Dünya müharibəsinin başlanması ehtimalı bu gün soyuq müharibə dövründə olduğundan çox da yüksək deyil. Üstəlik, Ukraynada müharibənin 35 ay, Yaxın Şərqdə münaqişənin 15 ay əvvəl başlayaraq bugünə qədər davam etməsinə baxmayaraq, III Dünya müharibəsi başlamayıbsa, bundan sonra baş verəcəyi ehtimalı yüksək deyil. Bu mənada Trampın ənənəsinə sadiq qalaraq özünün rolunu şişirtmək üçün əlverişli mühit yaratmağa çalışdığı aydın görünür. İsrail ilə HƏMAS arasında atəşkəsin imzalanması bir neçə ay davam edən diplomatik danışıqların nəticəsi olsa da, Tramp bu hadisəni özünün uğuru kimi təqdim etməkdən çəkinmədi.

Tramp inaqurasiya mərasimindən öncə sələfi Baydenin hakimiyyəti dövründə ABŞ-nin xarici siyasətini "Dörd dəhşətli il" kimi dəyərləndirməyi də özünə rəva bilib. Tramp hesab edir ki, məhz Baydenin zəif prezident olmasına görə, Rusiya Ukraynaya, HƏMAS isə İsrailə hücum edib. Tramp dəfələrlə bəyan edib ki, məhz onun Ağ Evdə olmamasına görə Rusiya Ukraynaya, HƏMAS isə İsrailə hücum etməyə cəsarət edib. ABŞ-ı tarixində olmadığı qədər möhtəşəm edəcəyi vədini də inaqurasiya mərasimindən öncə bir daha səsləndirib.

İnauqurasiya mərasimində çıxışı zamanı isə Tramp ABŞ-nin qızıl dövrünün başladığını bəyan edib və ABŞ-nin dünyanın ən böyük dövləti statusunu bərpa edəcəyini vurğulayıb.

Bütün bunlar çox gözəl, cəlbedici sözlər olsa da, bu məqsədin həyata keçirilməsi üçün Trampın aydın proqramı və vahid komandası yoxdur. Belə olduğu halda Trampın elan etdiyi hədəflərə neçə çatacağı məlum deyil. Məsələn, Ukraynada müharibəni dayandırmaq üçün Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə danışıqlara can atan Trampın maliyyə naziri təyin etdiyi investor Skott Bessent Senatda keçirilən dinləmələrdə Ukraynada müharibəyə son qoymaq üçün Rusiyaya qarşı sanksiyalarının sərtləşdirilməsinin tərəfdarı kimi çıxış edib. Bessent xüsusilə Rusiyanın iri neft şirkətlərinə qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsinin tərəfdarıdır. O hesab edir ki, sanksiyaların sərtləşdirilməsi Rusiyanı danışıqlar masasına oturmağa məcbur edər.

Trampın seçki vədlərinin taleyinin Ukraynadakı müharibəni 24 saata dayandıracağı vədi kimi gerçəkləşməyəcəyini öncədən söyləmək mümkün olduğu kimi, Trampın ikinci prezidentlik müddətində ölkənin bir çox siyasi ənənələrini pozacağı aydın görünür. Bu istiqamətdə müəyyən addımları Tramp inaqurasiya mərasimindən öncə atmağa başlayıb. Belə ki, Si Cinpinlə telefon danışı zamanı Tramp Çin dövlət başçısını inaqurasiya mərasimində iştirak etməyə dəvət etmişdi. Halbuki xarici ölkə rəhbərlərinin ABŞ prezidentlərinin inaqurasiya mərasiminə dəvət edilməsi əvvəllər müşahidə olmayıb. 

Si Cinpin isə Trampın andiçmə mərasimində iştirakdan yayınaraq Vaşinqtona müavini Han Zhengi göndərib. Siyasi müşahidəçilər hesab edir ki, bu, Si Cinpinin Trampa qarşı əks-gedişi kimi qəbul oluna bilər. Çünki Han Zhenqin Honq Konq və Makaoya nəzarəti həyata keçirir. Bu ərazilərin Çinə qaytarılmasının əsas şərti olan "bir ölkə, iki sistem" siyasətindən uzaqlaşma, demokratik azadlıqların məhdudlaşdırılması məhz Han Zhengin adı ilə bağlıdır. Trampın buna nə ilə cavab verəcəyi, ümumiyyətlə cavab verib-verməyəcəyi məlum deyil. Ancaq o məlumdur ki, Tramp prezidentliyinin ilk 100 günündə Pekinə səfər etmək niyətindədir.

İnauqurasiya mərasimi başa çatan kimi Donald Tramp seçkiqabağı vədlərini yerinə yetirən və sələfi Co Baydenin irsini ləğv edən onlarla sərəncam imzalayıb. Bunların arasında yeni administrasiyanın üzvlərinin təyinatlar və sələfi Baydenin 78 "zərərli" sərəncamının və memorandumunun ləğvini nəzərdə tutan sərəncamlar var. Trampın sərəncamları arasında əsas yeri vəd etdiyi kimi qeyri-qanuni immiqrasiya ilə mübarizə təşkil edib. Bununla əlaqədar Tramp ABŞ sərhədlərində fövqəladə vəziyyət elan edib. Bu addım qeyri-qanuni mühacirlərin kütləvi deportasiyasını həyata keçirmək üçün prezident administrasiyasına əlavə səlahiyyət və resurslar verəcək. Tramp, həmçinin ABŞ ordusuna ölkənin cənub sərhədini qeyri-qanuni immiqrasiyadan qorumağa diqqət yetirmək əmri verməklə yanaşı, cənub sərhədində hasarın yeni hissəsinin tikintisinə göstəriş verib. Tramp ABŞ torpaqlarında doğulan miqrantların uşaqlarına ABŞ vətəndaşlığı verilməsini də dayandırıb.

Gözlənilənlərin əksinə olaraq Tramp prezidentliyinin ilk günündə bütün idxala tariflər tətbiq etmədi. Bunun əvəzində Tramp administrasiyasının üzvlərinə ABŞ-nin tərəfdaş ölkələrlə ticarət balansını araşdırmaları üçün göstəriş verib.

Tramp vəd etdiyi kimi, 6 yanvar 2021-ci ildə Konqresə basqına görə həbs edilən 1600-ə yaxın şəxsi əfv edib. Məlum olduğu kimi, dörd il əvvəl Trampın bəzi tərəfdarları onun seçki saxtakarlığı iddialarından qızışaraq səsvermənin nəticələrinin təsdiqləndiyi ABŞ Konqresinə basqın etmişdilər. Həmin basqın zamanı beşi polis əməkdaşı olmaqla doqquz nəfər ölmüşdü.

Tramp seçki kampaniyası zamanı vəd etdiyi kimi, Baydenin Alyaskada neft və qaz quyularının qazılmasını qadağan edən əmrini ləğv edib. Bundan başqa, Tramp mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) ixracına qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına göstəriş verib, yeni boru kəmərlərinin tikintisini asanlaşdırıb və elektrik enerjisi istehsalının artırılmasına yönəlmiş fövqəladə vəziyyət elan edib. Tramp birinci prezidentliyi dövründə olduğu kimi, ABŞ-nin Paris İqlim Sazişindən çıxması haqqında BMT-yə bildiriş məktubu imzalayıb.

Tramp sələfi Baydenin Kubanı terrorizmə sponsorluq edən dövlətlər siyahısından çıxaran sərəncamını ləğv etməklə yanaşı, TikTok qadağanını 75 gün təxirə salıb və Meksika Körfəzinin adını Amerika Körfəzi olaraq dəyişdirib.

Trampın vəd etdiyi "qızıl dövr" belə başlayıb. Ekspertlər isə Trampın bir sıra sərəncamlarının iqtisadiyyata zərər verəcəyini, beynəlxalq münasibətlərdə xaosu daha da artıracağını ehtimal edirlər. Miqrantların kütləvi deportasiyasının iqtisadiyyata böyük zərər vuracağı, sənayenin bir çox sahələrində kadr qıtlığı yarada biləcəyi güman edilir. Belə görünür ki, Trampın ikinci prezidentlik müddətinin necə olacağı ilə bağlı "prezidentin ilk 100 günü" ənənəsini gözləmək lazım olmayacaq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:365
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 22 Yanvar 2025 17:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see393

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see369

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see310

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see289

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see285

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see278

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see267

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see260

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see259

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see246

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see233

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see230

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see227

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see225

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see225

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see222

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see218

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see213

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see213

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri