7 illik vergi güzəşti bitir Yanvarın 1 dən maaşlar azalacaq? Açıqlama

Azərbaycanda 2019-cu ildən qüvvədə olan, qeyri-neft-qaz və qeyri-dövlət sektorlarında çalışanlar üçün nəzərdə tutulmuş gəlir vergisi ilə bağlı güzəştin müddəti artırılmayacaq. Belə ki, 7 illik gəlir vergisi güzəşti gələn ildən etibarən ləğv olunur. Bu qərar özəl sektorda çalışan minlərlə vətəndaşın əməkhaqqısına birbaşa təsir göstərəcək. İqtisadçılar hesab edirlər ki, bu addım həm büdcə gəlirlərini artıracaq, həm də qeyri-neft sektorunda şəffaf əmək münasibətlərini stimullaşdıracaq. Lakin eyni zamanda əməkhaqqının azalması və işəgötürənlərin yükünün artması kimi risklər də gündəmdədir. 

Vergi güzəştinin ləğvi özəl sektorda qiymətlərə hansı istiqamətlərdə təsir göstərə bilər? Hansı sahələrdə qiymət artımı daha çox gözlənilir?

Moderator.az-a açıqlamasında iqtisadçı ekspert Razi Abasbəyli bildirib ki, 7 ildən sonra 8000 manata qədər əməkhaqqı alanlara növbəti ildən etibarən 14 faiz gəlir vergisinin hesablanması bir sıra problemlərin və xərclərin artmasına səbəb olacaq:

“Nəzərə almaq lazımdır ki, əksər şirkətlər əməkhaqqını xalis məbləğlə hesablayırlar. Bu zaman verginin tətbiq olunacağı təqdirdə ya əməkhaqlarını azaltmaq məcburiyyətində qalacaqlar, ya da şirkətlər yaranan yeni xərcləri kompensasiya etmək üçün müvafiq olaraq qiymətləri artıracaqlar. Təbii olaraq, vergi yükü artdıqda nəticə etibarilə əmək xərcləri artır, istehsal və eyni zamanda xidmət qiymətlərinə də təsir göstərir.

Xidmət sektorunda maaş artımı birbaşa olaraq qiymət artımına gətirib çıxaracaq. Bu, həm pərakəndə satışda, həm xidmət sektorunda, həm də xidmətlə bağlı istehsal sahələrində — məsələn, tikinti materialları, kiçik və xırda istehsal müəssisələrində — əməkhaqqı strukturunda xərcləri artıracaq.

Əgər bir müəssisədə əməkhaqqı xərci ümumi xərclərin təxminən 30 faizini təşkil edirsə, 14 faizlik vergi yükünün yaranması ümumi maya dəyərini 4–5 faiz bahalaşdıracaq. Bu isə nəticə etibarilə inflyasiyanın sürətlənməsinə gətirib çıxaracaq.

Vergi yükünün artması və əməkhaqqı xərclərinin çoxalması, həm xidmət sektorunda, həm də xidmətlə bağlı istehsal sahələrində qiymət artımı ilə nəticələnəcək. Bu artımlar 2026-cı ildə inflyasiya risklərini yüksəldən ən vacib amillərdən birinə çevrilə bilər”.

Mehin Mehmanqızı