ABŞ dan Zəngəzurla bağlı KRİTİK AÇIQLAMA: Bakı hazırlığa başladı

ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tom Barak Zəngəzur dəhlizi layihəsinin reallaşdırılması ilə bağlı Vaşinqtonun mövqeyini ilk dəfə rəsmi şəkildə açıqlayıb. Səfirin sözlərinə görə, dəhlizin inşasında “nüfuzlu bir özəl Amerika şirkəti”nin zəmanətçi qismində iştirakı nəzərdə tutulur. 

Tom Barak bildirib ki, bu təşəbbüs Türkiyə tərəfindən irəli sürülüb və ABŞ bu təklifi qəbul edib. Lakin Ermənistan tərəfi həmin şirkətin yalnız Zəngəzur ərazisində deyil, yolun Naxçıvandan keçən hissəsində də fəaliyyət göstərməsində israr edib. Bu isə Azərbaycanın sərt reaksiyasına səbəb olub. Bakı bunu Naxçıvan üzərində qəbuledilməz xarici müdaxilə kimi qiymətləndirib. 

“Onlar cəmi 32 kilometrlik yol üstündə mübahisə edirlər, amma bu, kiçik məsələ deyil. Artıq on ildir bu məsələ həll olunmur — söhbət 32 kilometrlik yoldan gedir,” – deyə səfir Nyu-Yorkda keçirilən brifinqdə bildirib.

Maraqlıdır, ABŞ səfirinin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı bu açıqlaması bölgədə geosiyasi dinamikanı dəyişə bilərmi?

Məsələni News24.az-a şərh edən sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov hesab edir ki, son beynəlxalq təmaslar, o cümlədən Əbu-Dabidə keçirilən görüş zamanı dəhlizlə bağlı müəyyən razılaşmaların ilkin tezisləri müzakirə olunmuş ola bilər:

"Ermənistan tərəfi müxtəlif səviyyələrdə bu layihəyə qarşı çıxışlar edir. Ümumilikdə Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində bir neçə mühüm məsələ var ki, onlardan biri də Zəngəzur dəhlizidir. Bu münaqişə ilk olaraq məhz Zəngəzurdan başlayıb. Həmin dövrdə etnik təmizləmə məhz bu əraziləri əhatə edib və nəticədə Azərbaycanın qərb bölgəsi ilə Naxçıvan arasında quru əlaqəsi kəsilib. Bu baxımdan Zəngəzur məsələsi münaqişənin həllində həlledici komponentlərdən biridir”.

Diplomatın sözlərinə görə, 2020-ci ilin 10 noyabr tarixində imzalanan üçtərəfli bəyanatda da Zəngəzur dəhlizinə xüsusi diqqət ayrılmış və burada dəhlizin təhlükəsizliyinə Rusiya sərhədçilərinin nəzarət etməsi nəzərdə tutulmuşdu. Lakin bu maddə bu günədək icra edilməyib:

“Çoxları düşünür ki, Ermənistan bu müddəanı yerinə yetirmək istəmədi. Ancaq mənə görə, burada əsas səbəb Rusiyanın maraqlarından qaynaqlanır. Moskva nəzarəti həyata keçirmək imkanına malik olsa da, bu prosesi ləngitdi və reallaşdırmadı".

Zülfüqarov bildirir ki, hazırda Zəngəzur dəhlizinin açılması qarşısında duran əsas maneələr Rusiya və İranın geosiyasi maraqlarıdır. Onun fikrincə, Ermənistanın bu layihəyə münasibəti daxili siyasi proseslərdən asılı olacaq:

“İrəvanın qərarı o şərtdən asılıdır ki, onlar ölkədəki Rusiyapərəst qüvvələrə qarşı duruş gətirə biləcəklərmi, yoxsa yox. Bu məsələ sadəcə Ermənistanın iradəsindən deyil, həm də regionda geosiyasi çəkisi olan oyunçuların mövqeyindən asılıdır.”

Zülfüqarov Azərbaycanın bu prosesdə aparıcı rolda olduğunu da vurğulayıb:

“Azərbaycan həm regional, həm də beynəlxalq danışıqlarda təşəbbüskar və təsirli tərəf kimi çıxış edir. Bu səbəbdən də Zəngəzur dəhlizinin taleyi, yalnız diplomatik çəkişmələrlə deyil, Azərbaycanın siyasi iradəsi və mövqeyi ilə də müəyyən olunacaq”.

Aqil Qarayev

News24.az