ABŞ gəldi, masanı qurdu, qaydaları yazdı... Tarix təkrar olunur?

"Ukraynanın ərazi güzəştləri ilə bağlı müzakirələr yalnız Moskva, Kiyev və Vaşinqton arasında keçirilməlidir".

Bunu Polşa Prezidenti Karol Navrotski deyib. Onun sözlərinə görə, Avropa bu danışıqlarda yer almamalıdır. Navrotski Polşanın prosesdə iştirak etməməsini isə Baş nazir Donald Tuskun Qərb tərəfdaşları arasında zəifləyən mövqeyi ilə əlaqələndirib. O, eyni zamanda Ukrayna münaqişəsinin həlli üçün ABŞ, Rusiya və Ukrayna nümayəndələri ilə birgə danışıqlarda iştirak etmək istədiyini bildirib.

ABŞ-Rusiya-Ukrayna formatının önə çıxması Avropanın regional təhlükəsizlikdə rolunun zəiflədiyini göstərirmi?

Redaktor.az-ın sualına cavab olaraq siyasi şərhçi Tural İsmayılov Navrotskinin dediklərinin təsadüfi emosional çıxış deyil, Avropanın oyundan kənarlaşmasının etirafı olduğunu bildirdi.

"Ukrayna kimi Avropanın qapısında gedən müharibə ilə bağlı əsas danışıqların ABŞ-Rusiya-Ukrayna formatına sıxışması onu göstərir ki, Avropa artıq təhlükəsizlik subyekti yox, şərhçi statusuna düşür. Söz var, amma çəkisi azdır. Bu, köhnə qitə üçün ciddi siqnaldır. Burada əsas problem Avropanın özüdür. Avropa İttifaqı vahid siyasi iradə ortaya qoya bilmir, təhlükəsizlik məsələlərində hələ də Vaşinqtonun çətirinə sığınıb. Tarixən belə olub, amma indi dövr dəyişib: güc balansı yenidən qurularkən söz masa arxasında yox, real təsir imkanlarında çəkilir. ABŞ bu imkanlara sahibdir, Rusiya güc dili ilə oynayır, Ukrayna isə birbaşa tərəfdir. Avropa isə prosedur, bəyanat və daxili çəkişmələr arasında itib. Navrotskinin Donald Tuskla bağlı eyhamı da daxili Polşa siyasətinin güzgüsüdür. Varşava anlayır ki, Brüsseldə güclü mövqeyin yoxdursa, böyük masaya da çağırılmırsan".

Politoloqun fikrincə, ABŞ-Rusiya-Ukrayna formatının önə çıxması Avropanın strateji yetkinlik problemini üzə çıxarır: ordu zəif, qərar ləng, məsuliyyət bölünmüşdür.

"Düzünü deyim, bu vəziyyət yeni deyil. Avropa Yuqoslaviya böhranında da eyni mənzərə yaşamışdı. Sonda yenə ABŞ gəldi, masanı qurdu, qaydaları yazdı. Tarix təkrar olunur, sadəcə dekor dəyişib. Avropa güc olmaq istəyirsə, əvvəlcə təhlükəsizlik məsələlərində öz kölgəsindən çıxmalıdır. Əks halda, regional təhlükəsizlikdə rolunu itirməsi yox, artıq itirdiyini qəbul etməsi qalır", - deyə Tural İsmayılov yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI