ABŞ ilə İran barışırlar? Tehranın nüvə proqramı dilemması

İran və ABŞ nümayəndələri arasında danışıqların beşinci raundu başa çatandan sonra irəliləyiş əldə olunub, lakin proses İranın nüvə proqramı ilə bağlı problemin yekun həllinə gətirib çıxarmayıb. Bunun fonunda isə Ağ Ev İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqini dayandırıb. Bəs bu proses ABŞ-İran münasibətlərinə, eləcə də Yaxın Şərqdəki mövcud böhranın həllinə necə təsir edəcək?

Yaxın Şərq ölkələri üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, ABŞ-İran münasibətlərində buzların əriməsi - xüsusən də sanksiyaların müvəqqəti dayandırılması və Omanın vasitəçiliyi ilə aparılan dialoqlar - Yaxın Şərqdə geosiyasi proseslərə dərin və çoxşaxəli təsir göstərə bilər:

"Bu addım yalnız iki ölkə arasında deyil, bütövlükdə regionda sabitliyin və əməkdaşlığın formalaşmasında yeni imkanlar açır, əsasən də iqtisadi və nəqliyyat sahəsində. Eyni zamanda, nüvə razılaşmasının bərpası perspektivləri güclənərsə, bu, Yaxın Şərqdə silahlanma yarışının qarşısını almağa kömək edə bilər. Lakin proses sonadək gedəcəkmi, bu, hələ açıq olaraq qalmaqdadır".

"Şübhəsiz ki, ABŞ-İran münasibətlərinin yumşalması Yaxın Şərqdə müxtəlif güc mərkəzləri arasında qarşılıqlı razılaşma və koordinasiyanın artmasına yol aça bilər. Ən azından, Yəmən, İraq və Suriya kimi münaqişə bölgələrində İranın təsir imkanlarının məhdudlaşdırılması və diplomatik həll yollarının təşviq edilməsi mümkündür", - deyə ekspert vurğulayıb.

Müsahibimiz əlavə edib ki, son iki ildə İran təsiri altında olan bölgələrdə kifayət qədər zəifləyib:

"ABŞ-İran dialoqu, "Avraam razılaşmaları" (Ərəb dövlətləri və İsrail arasında barışığı ehtiva edən plan) çərçivəsində ərəb ölkələrinin İsraillə münasibətlərinə də təsir edə bilər. İrandan gələn "ekzistensial təhlükə" ritorikasının yumşalması, Körfəz ölkələrinin öz siyasətlərini daha balanslı qurmasına imkan verəcək. Lakin Təl-Əvivin İranla bağlı güzəştlərə qarşı kəskin reaksiyası regional sabitliyi yenidən poza bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, İran daxilində sərt mövqeli qüvvələr mövcuddur və onlar ABŞ ilə aparılan danışıqlarda güzəşt edilməsinə qarşı ciddi mövqe sərgiləyirlər. ABŞ ilə İran arasında yaxın zamanda yeni nüvə sazişinin imzalanması mümkün görünsə də, bu prosesin tezliklə və rəsmən yekunlaşacağı hələ qəti deyil".

Mərahim Nəsib