Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

ABŞ ın yerin altındakı sirri: Bu şəbəkədə nə gizlədilir?

ABŞ ın yerin altındakı sirri: Bu şəbəkədə nə gizlədilir?

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının mərkəzində - Kanzasdan Pensilvaniyaya, Kentukkidən Missuriyə qədər uzanan nəhəng əhəngdaşı dağlarının və köhnə mədənlərin dərinliklərində onilliklərdir gizli şəkildə fəaliyyət göstərən müəmmalı bir şəbəkə mövcuddur. Bəs bu yeraltı dünyasında nələr saxlanılır?

Qaynarinfo xəbər verir ki, yerin yüzlərlə metr dərinliyində, qaranlıq və soyuq tunellərin arasında dövlət möhürləri ilə bağlanmış nəhəng polad qapılar yerləşir. Kimisinə görə bu qapıların arxasında sadəcə sənədlər, kimisinə görə isə bir ölkənin "yenidən doğuluş planı” gizlədilir. Soyuq müharibə dövründə formalaşan bu gizli obyektlərin varlığı uzun müddət şayiə kimi qəbul edilirdi. Lakin son illərdə bəzi sənədlərin üzə çıxması ilə hər şey dəyişdi.

Qiyamətə qarşı informasiya təminatı

Bu gizli arxivlərin mənşəyi II Dünya müharibəsinin dağıdıcı nəticələrinə və onun ardınca gələn Soyuq müharibə gərginliyinə əsaslanır. Nasistlərin Avropadakı hücumları və sonrakı sovet təhlükəsi həm Amerika hökumətini, həm də məlumat qoruyucularını hərəkətə gətirib.

Pensilvaniya Dövlət Universitetindən kitabxanaçı köməkçisi Devid Brett Spenser "Daily Mail” qəzetinə açıqlamasında deyib: "Onlar inanırdılar ki, ABŞ-ı nüvə müharibəsindən sonra yenidən dirçəldə bilərlər. Əgər düzgün sənədlər qorunarsa, hökumət ciddi bir kəsintiyə məruz qalmadan fəaliyyətini davam etdirə bilərdi”.

1940-cı illərin sonu və 1950-ci illərin əvvəllərində başlayan bu təşəbbüslər İngiltərədəki "Blitz” dövründə sənədlərin bomba sığınacaqlarında qorunmasından ilham almışdı. ABŞ isə Soyuq müharibənin qızğın vaxtında bu ideyanı nəhəng miqyasda həyata keçirməyə başladı.

Yerin altındakı məlumat məbədləri

1950-ci illərdə ölkənin müxtəlif ştatlarında əhəngdaşı mədənləri sənədlərin saxlanıldığı sığınacaqlara çevrildi. Onlardan ən məşhuru Kanzas ştatındakı Leneksa Federal Qeydiyyat Mərkəzidir.

Soyuq müharibə dövründə mədən içərisində inşa edilən bu obyekt, bir növ "zaman kapsulu” kimi nəzərdə tutulmuşdu. Burada arxivçilər "Buz kubu” adlanan və sıfırın altında temperaturda fəaliyyət göstərən otaqlarda işləyirlər. Onların qoruduqları film lentləri bir gün ölkənin bərpası üçün əsas ola bilər.

Spenserin sözlərinə görə, bu yeraltı sığınacaqlar sadəcə saxlama yeri deyil, bir sivilizasiyanın davamı üçün qurulmuş təhlükəsizlik sistemidir: "Şəhərlər məhv olsa belə, Amerika qanunlarının, biliklərinin və mədəni yaddaşının yaşaması üçün bu tikililər inşa olunub”.

"Çaydanlıq əməliyyatı”: Partlayışa qarşı kitablar

1955-ci ildə ABŞ tarixinin ən qeyri-adi elmi sınaqlarından biri keçirilib. "Çaydanlıq əməliyyatı” ("Operation Teapot”) adlı bu təcrübə zamanı kitabların və mikrofilmlərin nüvə partlayışından necə təsirlənəcəyi yoxlanılıb.

Nevada səhrasında "Doom Town” adlı saxta bir qəsəbə yaradılıb, evlər, manekenlər və kitab rəfləri ilə təchiz olunub. Daha sonra bu qəsəbə nüvə bombası ilə partladılıb.

Təcrübələrin məqsədi, ordunun nüvə müharibəsi zamanı məlumat və sənədlərin davamlılığını təmin etmək yollarını müəyyənləşdirmək idi. Nəticədə, 1952-ci ildə "Mosler Corporation” şirkətindən 55 tonluq polad seyflər alınıb və ABŞ Konstitusiyası ilə qurucu sənədlər həmin seyflərə yerləşdirilib. Prezident Harri Trumen bu layihəni təqdim edərkən demişdi: "Bu quruluş, Amerikanın xəzinələrini müasir insan ağlının təsəvvür edə biləcəyi bütün dağıntılardan daha etibarlı şəkildə qoruyacaq”.

Kölgədəki nəhəng şəbəkə

1960-cı illərdən etibarən yeraltı arxivlərin sayı artdı. Dövlət strukturları ilə yanaşı, özəl sektor da bu sistemə qoşuldu. Spenserin dediyinə görə, bəzi sənədlər dövlət obyektlərində, bəziləri isə "Iron Mountain” kimi şirkətlərdə saxlanılırdı.

1980-ci illərə gəldikdə, bu təcrübə kommersiya səviyyəsinə keçdi. "Wrigley” şirkəti saqqız reseptlərini, "Pizza Hut” isə françayz məlumatlarını mədənlərdə qorumağa başladı. "Iron Mountain” və "Underground Vaults and Storage” kimi firmalar sənəd məhv etmə, rəqəmsallaşdırma, film montajı, şəbəkə təhlükəsizliyi və fiber infrastruktur xidmətləri göstərərək "qiyamət arxivçiliyini” peşəkar bir sektora çevirdilər.

Spenser bunu belə izah edir: "Bəzi planlaşdırıcılar nüvə müharibəsini udmaq mümkün olduğuna inanırdılar, amma əsas məqsəd — bilik vasitəsilə yaşamaq idi”.

Məlumatın yeni dövrü: Rəqəmsal qiyamət sığınacaqları

Soyuq müharibə bitsə də, bu "kölgə kitabxanaları” yox olmadı. Əksinə, rəqəmsal əsrin başlaması ilə daha mühüm rol qazandılar. Spenserə görə, bu yeraltı obyektlərdəki sabit temperatur və aşağı rütubət səviyyəsi həm fiziki sənədlər, həm də sərt disklər və serverlər üçün ideal şərait yaradır.

Bu gün "internetin məzmununun böyük bir hissəsi” məhz bu yeraltı mərkəzlərdə ehtiyat nüsxə kimi saxlanılır. Spenser deyir: "Əgər bir gün internet məhv olarsa, dünyanın yenidən onlayn olmasını təmin edəcək əsas mənbə bu arxivlər olacaq”.

İnsanlığın ortaq yaddaşı üçün işləyirlər

Bu yeraltı arxivlər artıq yalnız bir ölkənin deyil, bütün insanlığın ortaq yaddaşının qorunması üçün fəaliyyət göstərir. Nəhəng əhəngdaşı dağlarının dərinliklərində tonlarla sənəd, film və serverlər bəşəriyyətin bilik mirasını qorumaq üçün hazır vəziyyətdə saxlanılır.

Soyuq müharibənin qorxu içində doğulan bu gizli kitabxanaları indi informasiya dövrünün "sığorta polisi” kimi fəaliyyət göstərir. Qısacası, ABŞ-ın yeraltındakı bu gizli dünyası artıq yalnız keçmişi deyil, gələcəyi də qoruyur.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:219
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 09 Noyabr 2025 17:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see450

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see323

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see314

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see299

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see298

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see291

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see269

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see253

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see249

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see229

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see226

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see217

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see216

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see213

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see204

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see202

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see199

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see198

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see190

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri