ABŞ İran danışıqları dünya neft bazarının diqqətindədir

Yaxın Şərqdə davam edən ABŞ-İran qarşıdurması və diplomatik danışıqların bərpası ehtimalı dünya enerji bazarına təsir göstərməkdə davam edir. Oktyabrın 29-da neft qiymətlərində müşahidə olunan azalma münaqişənin həlli istiqamətində mümkün irəliləyişlə bağlı gözləntilərlə əlaqələndirilir. Bununla yanaşı, regionda hərbi gərginliyin artması enerji təchizatı ilə bağlı riskləri gündəmdə saxlayır.

Reuters agentliyinin bu gün yaydığı məlumata görə, “Brent” markalı neftin fyuçers qiyməti 1,1 faiz azalaraq bir barel üçün 114,10 dollara, ABŞ-ın “WTI” markalı neftinin qiyməti isə 1,3 faiz azalaraq 101,45 dollara düşüb. Beləliklə, əvvəlki gün qeydə alınan qiymət artımının bir hissəsi geri çəkilib.

Qiymətlərin azalmasına təsir göstərən əsas amillərdən biri Vaşinqtonla Tehran arasında diplomatik təmasların yenidən canlana biləcəyi ilə bağlı məlumatlardır. “The Wall Street Journal” nəşrinin ABŞ rəsmilərinə və danışıqlardan xəbərdar olan şəxslərə istinadən yaydığı məlumata görə, ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri Möhsün Rzaiyə məktub göndərərək danışıqların bərpasına çalışıb. Reuters bu məlumatı müstəqil şəkildə təsdiqləyə bilmədiyini bildirib.

Eyni zamanda, Qətər vasitəçilərinin ABŞ və İsraillə müharibəyə son qoymaq məqsədilə Tehrana yeni saziş layihəsi təqdim etdiyi barədə məlumat yayılıb. Lakin danışıqlardan xəbərdar olan rəsmi şəxsin açıqlamasına baxmayaraq, yüksək vəzifəli iranlı rəsmi təklifləri qəbuledilməz adlandırıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi isə diplomatik həll imkanlarının hələ də mövcud olduğunu bildirib.

Bununla belə, regionda təhlükəsizlik vəziyyəti mürəkkəb olaraq qalır. Agentliyin məlumatına görə, Yəməndə husilərin hücumları və Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturuna yönələn təhdidlər neft təchizatının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya oktyabrın 29-da ölkənin şərq istiqamətinə atılan ballistik raketin məhv edildiyini açıqlayıb. Yəmən hökumət qüvvələri isə husilərin Ədən hava limanına hücum etdiyini bildirib.

Mənbə yazır ki, ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatına əsasən, oktyabrın 23-də başa çatan həftə ərzində ölkənin xam neft ehtiyatları 1,9 milyon barel azalıb. Eyni dövrdə benzin ehtiyatları 3,9 milyon barel artıb. Bu göstəricilər enerji bazarında tələb, təklif və geosiyasi amillərin qiymətlərə paralel təsir göstərdiyini nümayiş etdirir.

Hazırkı vəziyyət göstərir ki, ABŞ-İran qarşıdurmasının gələcək istiqaməti yalnız tərəflər arasındakı münasibətlər üçün deyil, dünya enerji bazarının sabitliyi baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Diplomatik danışıqların nəticə verməsi təchizatla bağlı riskləri azalda bilər. Əksinə, hərbi əməliyyatların genişlənməsi neftin qiymətində yeni dalğalanmalara səbəb ola bilər.

N.Adilqızı

XQ