Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

ABŞ ordusu döyüşlərdə sınaqdan keçirilmiş Al pilotlu çoxölçülü dron sürüsü alacaq

ABŞ ordusu döyüşlərdə sınaqdan keçirilmiş Al pilotlu çoxölçülü dron sürüsü alacaq

Qaynarinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Pentaqon "XTEND Reality Inc” şirkəti ilə "çoxölçülü dron sürüsü”nün tədarükü üçün müqavilə bağlayıb. Bu sistem bir insan operatorun nəzarəti altında işləyən bir neçə növ drondan ibarətdir və dronlar süni intellekt pilotları tərəfindən idarə olunur. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Forbes”in şərhçisi Devid Qemblinqin yazdığına görə, bu texnologiya Qəzzadakı döyüş əməliyyatlarında dronlardan istifadə təcrübəsini, həmçinin Ukrayna müharibəsinin dərslərini nəzərə alır.

Süni intellekt pilotları

"Xtend” şirkətinin baş direktoru və həmtəsisçisi Aviv Şapira deyir ki, İsraildə əsgərləri yeni dronlardan istifadə etməyə öyrətmək üçün az imkan vardı, xüsusilə də əsasən ehtiyatçılardan ibarət bölmələrdə. Bu problem dronların, əslində, özləri uçması — yəni Al pilotu vasitəsilə həll edildi. Bu pilot dronu müstəqil şəkildə idarə edir, uçuş trayektoriyasını planlaşdırır və maneələrdən yan keçməyə imkan verir. Operator isə pilotluq bacarığına ehtiyac duymur. Hər kəs bu sistemi cəmi on beş dəqiqə ərzində istifadə etməyi öyrənə və hədəfləri vurmağa başlaya bilər — uzunmüddətli təlim olmadan. Fikir ondan ibarətdir ki, bu sistem hər operatoru FPV üzrə "as”a çevirir.

Al-pilot həm də dron və operator arasında yaranan gecikmə problemini həll edir, buna görə də dronlar peyk və digər rabitə vasitələri ilə uzun məsafələrdə uça bilirlər.

Distant idarəetmə

Qemblinq yazır ki, əsgərlər özləri ilə bütün dronları, batareyaları, sursatları və digər zəruri avadanlıqları asanlıqla daşıya bilmədiyi üçün, məsələ distant idarəetmə ilə həll olunub:

"Ukraynada gördüyümüz kimi əsgərlərin dronları ön xəttdən qaldırması əvəzinə, dronlar "yuvalardan” uzaqdan idarə olunur. Yuva zirehli transportyor, pilotsuz quru nəqliyyat vasitəsi, robot kateri, helikopter və ya digər uçan aparat — o cümlədən başqa dron — tərəfindən daşına bilən mobil modul ola bilər. Yuvalar həmçinin statik ola bilər, əvvəlcədən quraşdırılır və batareyaların dəyişdirilməsi, dronlara sursat quraşdırılması üçün avtomatlaşdırılmış sistemlərə malik olur”.

Bu konfiqurasiyada, Şapiranın sözlərinə görə, "məsafə artıq problem deyil”, bu da yeni dronları idarə edəcək xüsusi təyinatlı qüvvələr üçün böyük üstünlükdür.

Missiyada birgə fəaliyyət

Tipik missiyada operator terrorçuların tutduğu binanı araşdırmaq üçün bir dron qrupundan istifadə edir. Operator Honey Badger adlı böyük çoxməqsədli dronla binanı məsafədən izləyir, digərləri isə gözləmə rejimində qalır və ya buraxılış əmri gözləyir.

Proqram təminatı avtomatik olaraq maraq doğuran obyektləri — nəqliyyat vasitələri, insanlar, qapılar, pəncərələr — tanıyır. Operator uyğun giriş nöqtəsini — məsələn, yuxarı mərtəbədəki pəncərəni — seçib üzərinə toxunur. Partlayıcı yüklə təchiz edilmiş "Scorpio” zərbə dronu avtomatik olaraq həmin pəncərəyə doğru yönəlir və keçid yaradır.

Daxili uçuş üçün optimallaşdırılmış kiçik "Xtender” dronu o dəlikdən keçir və operator görüntünü Xtenderə dəyişərək onu binanın içində terrorçular axtarmaq üçün idarə edir. Belə uçuş insan pilot üçün çətindir, lakin dronu idarə edən Al maneələrdən yayınaraq binanın içində asanlıqla hərəkət edə bilir. Digər dronlar çıxışları nəzarətdə saxlayır və operatoru istənilən aktivlik barədə xəbərdar edir.

Əgər "Xtender” hədəf aşkar edirsə, operator əlavə dronları çağırıb araşdırma və ya zərbə həyata keçirə bilər.

"Bir neçə fərqli tipli dronun müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirməsi qrupun "çoxölçülü” olmasına səbəb olur. Missiyaya həmçinin quru robotları və digər tip uçan dronlar da cəlb edilə bilər”.

Boğulması mümkün olmayan dronlar

Yeni sistemdə mühüm məqam ikiqat rabitə kanalının olmasıdır: həm radio, həm də optik fiber üzərindən işləyə bilir.

"Buraxılış zamanı operator fiber-optik kabeli qoşub-qoşmamağa qərar verə bilər”, — deyə Şapira bildirir.

Digər mühüm element ESAD adlı elektron təhlükəsizlik və silahlandırma cihazıdır — bu, daşınan sursatların yüksək səviyyədə təhlükəsizliyini təmin edir.

"Forbes” yazır ki, Ukraynada bir çox operatorlar özləri hazırladıqları sursatlarla bağlı qəzalar nəticəsində həlak olur. Aviva bildirir ki, ABŞ-da yüksək gərginlikli avadanlıq üzrə ESAD sertifikasiyasının iki il çəkməsi onun sistemini unikal edir. Dronlar müxtəlif dəyişdirilən sursatlar — piyada əleyhinə, tank əleyhinə, partlayıcı yüklər, səs-işıq "yayındırıcı cihazlar”, qeyri-ölümcül patronlar və təlim üçün inert döyüş başlıqları — daşıya bilir”.

Ukraynada "dron divarı”

"Business Insider”in məlumatına görə, "Atreyd” şirkətinin istehsal etdiyi "dron divarı” tezliklə Ukraynada yerləşdiriləcək və Rusiya hücumlarından müdafiə üçün nəzərdə tutulub.

Bildirilir ki, "Atreyd” artıq "dron divarı”nı Ukraynaya göndərib və sistemin bir neçə həftə ərzində yerləşdirilməsi gözlənilir.

Alpər

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:138
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 Noyabr 2025 14:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see404

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see324

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see303

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see302

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see299

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see291

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see280

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see277

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see273

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see259

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see255

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see251

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see237

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see232

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see216

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see212

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see185

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see176

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri