ABŞ Rusiya və Çinlə bu məsələdə razılığa gəlib: Ukrayna və Tayvanı nə gözləyir?

ABŞ-ın Venesuelada həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatdan sonra beynəlxalq vəziyyətin kəskin şəkildə gərginləşməsi aparıcı güc mərkəzləri arasında mümkün qeyri-rəsmi razılaşmalarla bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Hadisələrin lokal böhran çərçivəsindən çıxdığı və qlobal qüvvələr balansında dərin dəyişikliklərin baş verdiyi getdikcə daha aydın görünür.

Globalinfo.az xəbər verir ki, Qırğız politoloq Mars Sarıyev “Minval Politika”ya verdiyi müsahibədə bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın administrasiyası Rusiya və Çinlə təsir dairələrinin bölüşdürülməsi məsələsində müəyyən praqmatik konsensusa gəlib.

“Bu ittifaq deyil, maraqların müvəqqəti üst-üstə düşməsi və qarşılıqlı “qırmızı xətlərin” tanınmasıdır”, – o deyib.

Sarıyevin sözlərinə görə, belə konfiqurasiya çərçivəsində Rusiya Ukrayna istiqamətində əlavə manevr imkanları qazanır. Təsadüfi deyil ki, məhz indi bu istiqamətdə yeni siyasi və danışıqlar ortaya çıxır. Bu, sülh prosesinin yenidən formatlaşdırılmasına hazırlıqdan xəbər verə bilər.

Mərkəzi Asiya isə görünür, Moskva və Pekinin ortaq siyasi-strateji təsir dairəsi kimi qorunub saxlanılır və burada ABŞ-ın fəal iştirakı müşahidə olunmur. Çin isə, ehtimal ki, Tayvan məsələsində Pekin üçün strateji baxımdan həlledici sayılan sahədə qeyri-rəsmi zəmanətlər əldə edib.

Bu fonda Donald Trampın Meksika, Kolumbiya və Kuba əleyhinə sərt və hədələyici ritorikası daha çox informasiya-psixoloji təzyiq elementi kimi görünür və birbaşa hərbi müdaxiləni nəzərdə tutmur. Söhbət genişmiqyaslı güc tətbiqinə hazırlıqdan deyil, regional dominantlığın nümayiş etdirilməsi və nizam-intizamın bərpasından gedir.

Ümumilikdə ABŞ açıq şəkildə bəyan edir ki, Latın Amerikası yenə də onların eksklüziv təsir dairəsi kimi nəzərdən keçirilir. Bu isə yenilənmiş Monro doktrinası məntiqinə uyğundur. Rusiya və Çinlə əldə olunan qeyri-rəsmi razılaşmalar isə Vaşinqtonun diqqətini və resurslarını Qərbi Asiyada cəmləşdirməsinə imkan yaradır. Yaxın perspektivdə bu bölgədə radikal və sistemli dəyişikliklər gözlənilir.

Əliyar Xəlil

Globalinfo.az