Acı tüstünün fəsadları

Bakı, 19 noyabr, AZƏRTAC

Mağaza vitrinlərində sıra ilə düzülmüş bər-bəzəkli qutular və üzərində yazılmış "Siqaret çəkmək sağlamlığa ziyandır" xəbərdarlığı... Görəsən, bu xəbərdarlığın acı tüstünü ciyərlərinə çəkməkdən çəkindirdiyi və ya ondan imtina etməyə sövq etdirdiyi nə qədər siqaret istifadəçisi olub?

“Qəm tütəyi”nın girdabına yuvarlanmaq haradan başlayır: ailədən, məktəbdən, oturub-durduğun dairədən, yoxsa adi maraqdanmı? Birmənalı cavab vermək çətindir, amma yəqin ki, bunların hamısından və ən başlıcası “ver birini yandırım” deyib ilk dəfə zəhərli tüstünü ciyərlərinə çəkmək həvəsindən...

Sovet vaxtı bu sözlərlə başlayan bir ara mahnısı var idi: “Daha səni çəkməyəcəm, ziyankarsan, ay papiros...” Yaşlı insanlar sovet vaxtında zərərli vərdişlərə, o cümlədən siqaretə qarşı müxtəlif üsullarla kampaniyaların aparıldığını yaxşı xatırlayırlar. Hətta o vaxt bəzi ictimai yerlərdə vurulan plakatlardan birinin üzərində at və bir qutu siqaretin tərkibində olan nikotinin iynəyə çəkilmiş təsviri var idi. İzahı belə idi: bir qutu siqaretin tərkibindəki nikotinin ata inyeksiya edilməsi onun həyatını bitirir, tütün istifadəçisi isə hər gün bir və ya bir neçə qutudakı tütünün tərkibində olan acı zəhəri könüllü olaraq ciyərlərinə çəkir...

İndi tütündən istifadənin məhdudlaşdırlması sahəsində xeyli uğurlu addımlar atılıb. Milli Məclisin qəbul etdiyi “Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında” Qanundan sonra ictimai yerlərdə siqaret çəkənlərin sayı xeyli dərəcədə azalıb. İndi əhalinin sıx toplaşdığı yerlərdə demək olar ki, “qəm tütəyi”ni damağına qoyanlarla az üzləşirik. Ədalət naminə desək, ümumən bu sahədə vəziyyət kifayət qədər yaxşılaşıb.

Amma güllük-gülüstanlıq da deyil. Hələ də siqaretin tərkibindəki tütünün tüstüsünü təmiz havaya püfləyənlər, damağındakı siqareti siqaretə calayanlar var. Ən çox narahatlılq doğuran isə məktəbyaşlı uşaqlar və qadınlar arasında tütündən istifadə hallarının yaşanmasıdır. Zərif cinsin nümayəndələri arasında bu vərdişə maraq xüsusilə narahatlıq doğurur. Bunun zərəri o qədər böyükdür ki, xanımlar arasında acı tütün tüstüsünü ciyərlərinə sümürənlərə qarşı az qala cihad etmək lazımdır.

Acı tüstünün zərərli təsirini görmək üçün uzağa getmək lazım deyil: siqaret istifadəçilərinin saralan bığı, saçı, dırnağı, dəmirçi körüyü kimi xır-xır xırıldayan sinəsi onun sağlamlığa olan zərərli təsiri haqqında çox şey deyir. Buna baxmayaraq, acı tütün tüstüsünü ciyərlərinə sümürənlər xoşagəlməz bəlanın girdabından qurtula bilmirlər.

Tütünçəkmə - tütün tüstüsü ilə çirklərmiş hava ilə nəfəs almaqdır. Ağız boşluğu, qida borusu, böyrək, dalaq və mədəaltı vəzidə xərçəng xəstəliyi əksər hallarda siqaret çəkmək nəticəsində əmələ gəlir. Alimlərin araşdırmaları sübut edib ki, siqaretin tərkibi müxtəlif zəhərli və xərçəngtörədici maddələrlə doludur. Mütəxəssislər siqaretdə 4 min 560 zəhərli, 60-dan çox xərçəngə səbəb olan maddə aşkar ediblər. Tütünçəkmə ağ ciyər xərçənginin əmələ gəlməsinin əsas risk amillərindəndir və aterosklerozun inkişafına səbəb ola bilər. Eyni zamanda, siqaret iştahanı azaldaraq qidanın həzmini ağırlaşdırır, sümük boşluğuna və digər ciddi problemlərə səbəb olur. Onu da əlavə edək ki, siqaret yuxu sistemini qarışdırır və oyanmanı çətinləşdirir, ümumi iş qabiliyyətini və fəalliyyəti azaldır, görmə qabiliyyətini çətinləşdirir, ağız boşluğunda pis qoxu yaradır.

Məşhur Çin filosofu Konfutsi deyirdi ki, pul itirmisənsə, heç nə itirməmisən, vaxt itirmisənsə, çox şey itirmisən, sağlamlığını itirmisənsə, deməli, hər şeyi itirmisən. Hər şeyi itirməmək üçün sonuncu siqaretə son qullabı vurandan sonra onu söndürmək, qutusunu isə əzib, zibil qabına atmaq və bütün iradəni toplayaraq ona "əlvida" demək lazımdır. Nə qədər ki, gec deyil...