Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Aİ nin ABŞ la sövdələşməsi tariflərlə bağlı ziddiyyətlərə son qoyacaqmı?

Aİ nin ABŞ la sövdələşməsi tariflərlə bağlı ziddiyyətlərə son qoyacaqmı?

Azertag saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Budapeşt, 4 sentyabr, AZƏRTAC

Avropanın ABŞ tariflərini qəbul etmək qərarı, həmçinin Yaşıl Sövdələşmənin əsas elementlərini aşındırmaq baxımından strateji səbir deyil, strateji uyğunsuzluq deməkdir. Belə görünürdü ki, Brüssel dağıdıcı ticarət müharibəsindən məharətlə qaçıb və sənayesi üçün nəfəs alacaq fasilə qazanıb. Lakin qarşılıqlı, ədalətli və balanslaşdırılmış ticarət haqqında Çərçivə Sazişi həqiqətin harada olduğunu açıq şəkildə göstərir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, kağız üzərində bu saziş Trans-Atlantik ticarətdə tarazlığın vicdanla bərpası kimi görünür. Reallıqda biz eyni köhnə hekayəni görürük: Avropa güzəştə gedir, Vaşinqton ölümünə mübarizə aparır və Aİ-nin uzunmüddətli rəqabət qabiliyyəti qısamüddətli sükutla mübadilə edilir.

Razılaşmanın şərtlərinə görə, ABŞ əsas Avropa ixracatına 15 faizlik tarifləri saxlayır. Avropa ABŞ-ın sənaye mallarına rüsumları ləğv edəcəyini, Amerikanın aqrar biznes və dəniz məhsulları üçün qapıları daha da geniş açacağını vəd edir. Bundan əlavə, Brüssel 2028-ci ilə qədər ABŞ iqtisadiyyatına əlavə olaraq 600 milyard dollar vəsait qoymağı öhdəsinə götürür.

Söhbət Avropanın sənaye bazasının gücləndirilməsi ilə bağlı deyil, Atlantikanın o biri tərəfində sürətlənmiş yenidən sənayeləşmə riskindən gedir. Bu, məhz Aİ təmiz texnologiyalar və rəqəmsal sahədə öz geriliyini etiraf etməyə başlayanda baş verir. Ən aktual məsələ enerjidir. Aİ 2028-ci ilə qədər ABŞ-dan 750 milyard dollarlıq LNG, neft və nüvə yanacağı, əlavə olaraq 40 milyard dollarlıq süni intellekt mikroçipləri almağı öhdəsinə götürüb. Bərpaolunan mənbələr artıq istehsal rekordlarını qırsa da, Avropa qazıntı yanacağının tədarük zəncirlərinə daha dərindən nüfuz edir. Qasırğalardan asılı olan bahalı və qeyri-sabit LNG-ni “davamlılıq” adlandırmaq absurddur. Bu, Avropanı qlobal qazıntı yanacağı bazarının girovuna çevirir və geriyə doğru bir addımdır.

Bu da hələ hamısı deyil. Müqaviləyə əsasən, Aİ ətraf mühit və iqlim qaydalarına əməl etməyə borcludur. EUDR, Korporativ Davamlılıq Direktivi (CSDDD), Karbon Sərhəd Ödənişi (CBAM) və yeni Korporativ Hesabat Standartları (CSRD) kimi təşəbbüslərin bütövlüyü risk altındadır. Bu qaydaların zəiflədilməsi Avropanın iqlim lideri kimi imicinə xələl gətirir və yaşıl iqtisadiyyat əsasında rəqabətqabiliyyətlilik yaratmaq ambisiyasını sarsıdır. Avropa Komissiyası bunu “sadələşdirmə və uyğunlaşdırma” adlandıra bilər, lakin reallıqda bizi narahatlıq doğuran bir perspektiv gözləyir: Aİ-nin iqlim siyasətində liderliyi və Paris Sazişini, habelə ətraf mühitlə bağlı beynəlxalq öhdəlikləri yerinə yetirmək qabiliyyətinə əsaslanan qanunvericilik sütunlarının tədricən çökməsi baş verir.

Eyni məntiq elektrik enerjisi bazarına da aiddir. Qaz qiymətlərinin dalğalanması ehtimalı qalır. Aİ-nin ticarət strategiyası da uzunmüddətli zəiflikləri davam etdirən qısamüddətli kompromislərdən eyni dərəcədə asılıdır. Sabit tariflər təbii olaraq qəbul edilir, mədən yanacağından asılılıq dərinləşir və ekoloji standartlar pozulur. Bu balans deyil, əsl xaosdur.

Davamlı maliyyə sahəsində də oxşar səhvlərə yol verilir. Aİ qlobal səviyyədə tanınmış çərçivəyə (ISSB) uyğunlaşdırmaq əvəzinə, hələ də öz hesabat standartlarını (ESRS) həyata keçirir. Nəticədə, xərclər artır, bazar parçalanır və Avropanın təsiri zəifləyir. Hətta Avropa tənzimləyiciləri xəbərdarlıq edirlər ki, ISSB-dən kənara çıxmaq məlumatların keyfiyyətini pozacaq və İttifaqın özündə qeyri-bərabər oyun sahəsi yaradacaq.

Avropa hər iki dünyanın ən pis vəziyyətinə düşmək riski altındadır: inadla “öz” standartlarında israr edir, lakin ABŞ-ın təzyiqi altında onları arxa plana keçirir.

Alternativ aydındır. Ticarət Avropanın rəqabət qabiliyyətini zəiflətməməli, onu gücləndirməlidir. Enerji suverenliyi LNG müqavilələri üzərində deyil, bərpaolunan mənbələr və transsərhəd şəbəkələr üzərində qurulmalıdır. Davamlılıq hesabatı parçalanma yolu ilə deyil, beynəlxalq standartlara yaxınlaşma yolu ilə qlobal təsir mənbəyi olmalıdır. Ticarət, sənaye və iqlim siyasəti, öz növbəsində, vahid strategiya təşkil etməlidir, onlar bir-birinə zidd olmamalıdır.

Bu gün Avropa yeni tarif müharibəsindən yayındığına görə özünü tərifləyir. Lakin münaqişədən qaçmaq strategiya deyil.

Getdikcə parçalanan dünyada qazıntı yanacaqlarından asılılıq və zəifləmiş davamlılıq qaydaları rəqabətqabiliyyətlilik üçün möhkəm zəmin yaratmayacaq. Bunu yalnız ahəngdar iqlim, ticarət və sənaye siyasəti təmin edə bilər.

Bu sövdələşmə həyəcan siqnalı verməlidir: Avropa öz gələcəyi bahasına rifahı təmin etməyə davam edə bilməz.

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Budapeşt

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:254
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 04 Sentyabr 2025 18:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see252

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see249

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see245

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see243

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see238

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see231

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see227

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see223

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see218

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see205

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see200

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see196

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see194

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see192

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see191

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see179

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see175

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see174

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see170
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri