Alimlər həyəcan təbili çalır

Nəhəng dəniz epidemiyası bəzi dəniz kirpi növlərini və populyasiyaları tamamilə məhv edir.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Guardian” qəzeti yeni bir araşdırmaya əsasən yazıb.

2021-ci ildən sonra Kanar adalarında demək olar ki, bütün “Diadema africanum” dəniz kirpiləri hələ də naməlum bir xəstəlikdən ölüblər. Tenerife adasında populyasiya 99,7 faiz, Madeyra adaları yaxınlığında isə 90 faiz azalıb.

Eyni dövrdə Qırmızı dənizdə, Aralıq dənizində, Karib dənizində və Hind okeanında dəniz kirpilərinin kütləvi ölümü də qeydə alınıb.

“2021-ci ildən bəri müşahidə etdiyimiz şey həyəcanvericidir. Çox qısa müddətdə bir neçə növün nəslinin kəsilməsindən danışırıq”,- Laguna Universitetinin tədqiqatçısı və tədqiqatın müəllifi İvan Kano bildirib.

Dəniz kirpiləri dəniz ulduzları ilə əlaqəli unikal canlılardır. Onlar “ayaqları” ilə nəfəs alır, onurğaları onları yalnız yırtıcılardan qorumur, həm də kiçik dəniz heyvanları üçün sığınacaq təmin edir.

Onlara “ekosistem mühəndisləri” deyilir, çünki onlar ətraf mühiti dəyişdirir: yosun yeyir, digər növlər üçün qida parçalayır və qida zəncirində mühüm bir halqa rolunu oynayırlar.

Yosunların böyüməsini idarə etməklə, onlar minlərlə dəniz növünün yaşamasını təşviq edirlər. Dəniz kirpilərinin yoxa çıxdığı yerlərdə, məsələn, Karib dənizində mərcan örtüyü yarıya qədər azalıb, yosun örtüyü isə 85 faiz artıb.

“Bu heyvanlarda məni ən çox maraqlandıran şey onların ətraf mühitlərini dəyişdirmələridir. İnsanlar kimi, onlar da ətraf mühitlərini dəyişdirirlər. Onların yoxa çıxmasının hansı dalğalanma təsirinə səbəb ola biləcəyini bilmirik”, - deyə Kano əlavə edib.

“Pandemiya”nın dəqiq səbəbi hələ də məlum deyil. Lakin, Kanonun ehtimalına görə insanlar xəstəliyin yayılmasında “iştirak edirlər”. Mümkün mexanizmlərə gəmiçilik, dəyişən cərəyanlar və anormal dalğa fəaliyyəti daxildir.

V. QULİYEV