Alimlər okeanda zəhərli civə balansının pozulması barədə xəbərdarlıq ediblər

Bakı, 2 oktyabr, AZƏRTAC

Yeni bir tədqiqat insan fəaliyyəti və iqlim dəyişikliyi nəticəsində dünyanın ən böyük dəniz civə anbarından -- kontinental şelf çöküntülərindən civənin sərbəst buraxılmasının sürətləndiyini ortaya qoyub.

AZƏRTAC Sinxua agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu yaxınlarda “Nature Sustainability” jurnalında dərc olunan tədqiqata Pekin Universitetinin tədqiqatçıları ABŞ, Böyük Britaniya və Hollandiyadan olan mütəxəssislərlə birgə rəhbərlik ediblər.

“Merkuri” adlanan bu civə qida şəbəkələrində toplana bilən və insan sağlamlığı üçün ciddi risklər yaradan zəhərli qlobal çirkləndiricidir. Okean çöküntüləri uzun müddətdir ki, civənin daimi anbar yeri hesab olunurdu. Bununla belə, okeanda ən çox civəni saxlayan kontinental şelf hazırda civənin sürətlə sərbəst buraxılması riski ilə üzləşir. Tədqiqat qrupu qlobal kontinental şelflərin civə saxlama qabiliyyətini dəqiq ölçüb, dib çöküntüsü və iqlimlə bağlı proseslərin yaratdığı pozulmaları aşkar edib.

Tədqiqat göstərir ki, kontinental rəflər hər il təxminən 1300 ton civə saxlayır ki, bu da Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının əvvəlki hesablamasından altı dəfə çoxdur. Məqalədə deyilir: “Qitə rəfləri okeanın “böyrəkləri” kimi fəaliyyət göstərir, sudan zəhərli civəni effektiv şəkildə süzür, habelə sahilyanı balıqçılıq və insan sağlamlığı üçün təhlükələri azaldır. Amma çirklənmə və dib qazma fəaliyyətləri indi bu həyati funksiyaya zərər verir”.

Tədqiqat insan fəaliyyətinin birbaşa təsirlərini daha dəqiq müəyyən edib. Alt qatda çirklənmə və dibdərinləşdirmə hər il çöküntülərdə 5000 tondan çox civəni üzə çıxarır ki, bu da hər il basdırılan miqdardan dörd dəfə çoxdur.

Alimlər xəbərdarlıq ediblər ki, təcili tədbirlər görülməzsə, bəşəriyyət daha bir ciddi ekoloji böhranla üzləşə bilər.