Alimlər qadın sonsuzluğunun aradan qaldırılması üzrə tədqiqatlarda mühüm irəliləyiş əldə ediblər

Bakı, 2 oktyabr, AZƏRTAC

Alimlər adi dəri hüceyrələrindən alınan DNT-dən istifadə edərək mayalanma qabiliyyətinə malik yumurtayabənzər hüceyrələr yaradıblar ki, bu da sonsuzluqla bağlı araşdırmalarda böyük bir irəliləyiş ola bilər.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, artıq xromosomları çıxarmaq üçün yeni hazırlanmış metoddan istifadə edən Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetinin klinik bioloqu Nuria Marti-Qutierrezin rəhbərlik etdiyi bir qrup uğurlu mayalanma aparıb və ziqotlara çevrilməyə başlaya bilən insan yumurtaları yaradıb.

Müəlliflərin fikrincə, bu metodun klinik tətbiqi hələ də ən azı 10-15 il çəkəcək. Belə ki, bəzi əsas problemlər və etik maneələr hələ də qalmaqdadır, lakin bu, gələcək sonsuzluq hallarına ümid verə biləcək konsepsiyanın sübutudur.

Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetindən endokrinoloq Paula Amato “ScienceAlert” nəşrinə bildirib: “Biz yetkin oositlərin hüceyrə mexanizmlərindən istifadə edərək, induksiya edilmiş pluripotent kök hüceyrələrin istehsalı üçün aylarla sürən hüceyrə mədəniyyətinə güvənmək əvəzinə, somatik hüceyrəni yenidən proqramlaşdıra bilərik”.

Sonsuzluq bütün dünyada milyonlarla insana təsir edir. Bu, rəsmi olaraq 12 aylıq cəhddən sonra uğurlu hamiləliyə nail ola bilməmək kimi müəyyən edilir, amma hər hansı bir çox səbəb də ola bilər. Bu səbəblər arasında sperma, yumurta və ya hər ikisinin birləşməsindən asılı olmayaraq düzgün işləməyən gametlər var.

Xərçəng kimi xəstəliklərdən tutmuş oosit miqdarının və keyfiyyətinin yaşa bağlı azalmasına qədər yumurtanın işləməməsinin bir çox səbəbi ola bilər. Mümkün bir müalicə xəstənin öz genetik materialından istifadə edərək gametlərin yaradılmasını nəzərdə tutan in vitro gametogenez (IVG) adlı bir metodu əhatə edir. Bu nəticəyə siçanlarda nail olunub, lakin insanlarda sınaqdan keçirilməyib.

Somatik hüceyrə nüvəsinin ötürülməsi (SCNT) bir yumurta hüceyrəsinin nüvəsinin somatik və ya bədən hüceyrəsinin nüvəsi ilə əvəz edildiyi IVG formasıdır. Bununla belə, o, özünəməxsus ciddi problemlər yaradır. Bunlardan biri əlavə xromosomlardır. Normal bir gametdə 23 xromosomdan ibarət bir dəst var ki, bu da əksər bədən hüceyrələrində olan sayın yarısıdır. Bu problemi həll etmək üçün tədqiqatçılar mitomeioz adlandırdıqları, hüceyrə bölünməsinin təbii prosesini təqlid edən süni üsul hazırlayıblar.