Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Alimlər yaddaşın formalaşması ilə bağlı yeni nəticələr əldə ediblər

Alimlər yaddaşın formalaşması ilə bağlı yeni nəticələr əldə ediblər

Icma.az xəbər verir, News24 saytına əsaslanaraq.

Maks Plank Florida Neyrologiya İnstitutunun tədqiqatçıları beyində uzunmüddətli yaddaşın formalaşması üçün qısamüddətli yaddaşdan asılı olmayan yeni bir yolun mövcudluğunu kəşf ediblər. Bu kəşf yaddaşın beyində formalaşma mexanizmlərini anlamaqda yeni imkanlar açır.

News24.az azərtac-a istinadla xəbər verir ki, ənənəvi nəzəriyyələrə əsasən, yaddaş formalaşması xətti proses kimi təsəvvür edilirdi. Bu prosesdə təcrübələr əvvəlcə qısamüddətli yaddaşda saxlanılır, daha sonra uzunmüddətli yaddaşa köçürülür. Lakin Maks Plank İnstitutunun tədqiqat qrupu –Myung Eun Shin, Paula Parra-Beuno və elmi direktor Ryohei Yasuda – beynin uzunmüddətli yaddaşı formalaşdırmaq üçün alternativ bir yolunun olduğunu müəyyən edib.

Ənənəvi yanaşmaya görə, beyin sanki qısamüddətli xatirələrin bir qalereyasını yaradır və yalnız vacib hesab edilən xatirələr uzunmüddətli yaddaşa köçürülür. Bu yanaşma, təcrübənin əvvəlcə qısamüddətli yaddaşa kodlanmasını və daha sonra uzunmüddətli yaddaşa çevrilməsini tələb edirdi. Lakin tədqiqatın nəticələri göstərdi ki, beyin iki fərqli yolla yaddaşı formalaşdıra bilir: biri qısamüddətli yaddaş vasitəsilə, digəri isə birbaşa uzunmüddətli yaddaşa keçid edən paralel yoldur. M.E.Shin bu prosesi belə izah edib: “Bu kəşf daimi yaddaş qalereyasına aparan gizli yol tapmağa bənzəyir. Ənənəvi nəzəriyyələr bu cür birbaşa keçid yolunun mövcudluğunu nəzərə almırdı”.

Alimlər təcrübə zamanı siçanlarda yaddaş formalaşmasının əsas tənzimləyicilərindən biri olan CaMKII fermentinə fokuslanıblar. Bu fermenti optogenetik üsulla, yəni işıq vasitəsilə müvəqqəti deaktiv edərək, qısamüddətli yaddaşın formalaşmasını bloklayıblar. Təcrübə zamanı siçanlara parlaq işıqlandırılmış otaqdan qaranlıq otağa keçid imkanı verilib. Qaranlıq məkanın təhlükəli təcrübə ilə əlaqələndirilməsi siçanların davranışında dəyişikliklərə səbəb olub. Lakin alimlər CaMKII-ni deaktiv etdikdə, siçanlar əvvəlki qorxulu təcrübələrinə baxmayaraq, qaranlıq məkana yenidən daxil olublar. Bu, onların qısamüddətli yaddaşa malik olmadığını göstərirdi. Bununla belə, təcrübənin ən təəccüblü nəticəsi sonrakı mərhələdə üzə çıxıb. Bir gün, həftə və ya hətta bir ay sonra həmin siçanlar eyni qorxulu məkandan qaçmağa meyil ediblər. Bu, qısamüddətli yaddaş olmadan belə, uzunmüddətli yaddaşın formalaşa biləcəyini sübut edib. M.E.Shin bu təəccüblü nəticəni belə şərh edib: “Biz əvvəllər qısamüddətli yaddaş olmadan uzunmüddətli yaddaşın formalaşa biləcəyini təsəvvür etmirdik. Lakin müxtəlif təcrübələr apardıqdan və müxtəlif metodlardan istifadə etdikdən sonra bu nəticənin etibarlı olduğuna əmin olduq”.

Bu kəşf yaddaşla bağlı köhnə nəzəriyyələrin yenidən dəyərləndirilməsini tələb edir. R.Yasuda qeyd edib ki, bu yeni model yaddaşın formalaşması ilə bağlı əsas suallara cavab tapmağa kömək edəcək: “Biz indi uzunmüddətli yaddaşa gedən bu yeni yolun necə işlədiyini daha dərindən araşdırırıq. Bu tapıntılar yaddaşla bağlı koqnitiv pozğunluqlar, yaşlanma və digər beyin xəstəlikləri üçün yeni müalicə üsullarının inkişafına səbəb ola bilər”.

Tədqiqatçılar, xüsusən də qocalma və ya neyrodegenerativ xəstəliklər nəticəsində baş verən yaddaş itkiləri ilə mübarizə üçün bu tapıntının mühüm olduğunu vurğulayırlar. Əgər uzunmüddətli yaddaş qısamüddətli yaddaşdan asılı olmadan formalaşırsa, deməli, Alzheimer və digər demensiya xəstəlikləri ilə bağlı yeni müalicə üsulları inkişaf etdirilə bilər.

Maks Plank Florida Neyrologiya İnstitutunun tədqiqatçıları yaddaşın formalaşması haqqında əvvəlki nəzəriyyələri dəyişdirərək, uzunmüddətli yaddaşın formalaşmasının xətti prosesdən daha çox paralel bir proses olduğunu sübut etdilər. Bu kəşf yaddaşın formalaşmasının təməl mexanizmini yenidən nəzərdən keçirmək zərurətini ortaya qoyur. Yeni model, koqnitiv pozğunluqlarla mübarizə üçün daha təsirli yanaşmaların inkişafına yol aça bilər.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:229
embedMənbə:https://news24.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2024 23:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see412

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see331

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see311

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see306

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see295

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see288

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see285

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see280

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see266

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see265

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see256

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see241

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see236

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see225

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see221

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see200

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see198

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see190

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see181

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri