Icma.az
close
up
RU
Alimlər sirri çözməyə çalışır

Alimlər sirri çözməyə çalışır

Sherg.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Niyə qız və oğlan uşaqlarının sayı bərabərdir


  Oğlan və qız uşaqlarının demək olar, eyni sayda doğulduğu məlumdur.  Bəs bu 1-ə 1 nisbəti necə mümkün olur? "Sherg.az"a “mashable.com.tr”yə istinadən bildirir ki, bu haqda elmi məqalə “Proceedings of the Royal Society B” jurnalında dərc olunub. Bu məqalədə nisbəti poza biləcək gen variantlarının tapılması üçün cins nisbətinin bioloji və nəzəri qaydalarının sınaqdan keçirilməsi barədə məlumat verilir. 1-1 cins nisbətini nə yaradır? Bu sahədə ilk araşdırmaları aparan elm adamları, ilahi təqdirin “hər kişidə bir dişi” olmasını təmin etdiyinə inanıb və vəziyyəti bu şəkildə izah ediblər. İndi bilirik ki, cinsiyyət xromosomları cinsiyyətin əsl təyinediciləridir. Qadınlarda iki X xromosomu, kişilərdə isə bir X və bir unikal Y xromosomu var. Bu Y xromosomu hüceyrə silsiləsinin testisə diferensiallaşmasına səbəb olan SRY adlı determinant geni daşıyır. Embrion testisləri, embrionun kişiyə çevrilməsinə istiqamət verən kişi hormonları istehsal edir. SRY olmadıqda, embrion yumurtalıq yaradan alternativ yol vasitəsilə qıza çevrilir. Bu 1-dən 1-ə nisbət X və Y xromosomlarının sperma və yumurtalarda paylanmasının nəticəsidir. Bütün hüceyrələrimizdə genomumuzu təşkil edən iki xromosom dəsti var. Hər bir dəst valideyndən gəlir. Hüceyrə bölünməsinin xüsusi növü; Yalnız bir xromosom dəstindən sperma və yumurta istehsal edir, buna görə də mayalanmış yumurtada hələ də iki xromosom dəsti olacaq (biri spermadan, digəri yumurtadan). Başqa sözlə, bütün sperma hər bir xromosomun bir nüsxəsini alarkən, eyni zamanda bir cinsi xromosom alır; bu ya X, ya da Y. XX dişilər isə tək xromosom dəsti olan yumurtalar əmələ gətirirlər və bunların hamısı X xromosomunu daşıyır. Beləliklə, sperma yumurtanı döllədikdə, spermanın daşıdığı cinsi xromosom körpənin cinsini təyin edir. Anadan X və atadan X alan embrionlar XX formalaşmış qızlara çevriləcək. Atadan Y sperma alan embrionlar XY, yəni kişi olaraq inkişaf edir. Beləliklə, spermada 1-dən 1-ə XY nisbəti XX qız və XY oğlanların eyni nisbətini yaratmalıdır. Bəs niyə insanlar (və əksər məməlilər) cins nisbəti digər növlərdə bu qədər çevik ola bildiyi halda, 1-dən 1 nisbətinə doğru cazibədar olublar? Böyük britaniyalı statistik Ronald Fişer bu nisbətin əslində öz-özünə düzəldiyini və təhriflərə səbəb olan təkamül qüvvələri olmadığı müddətcə 1:1 nisbətinin davam edəcəyini bildirib. Arqument sadədir. Nəzərə alsaq ki, hər bir körpənin anası və atası olmalıdır, əgər bir cinsdə çatışmazlıq olarsa, daha nadir cinsin valideynlərinin nəvələri daha çox cinsdən olan valideynlərdən daha çox olacaq. Bunu belə açaq; məsələn, oğlanların daha nadir cins olduğu bir ssenaridə təsadüfən oğlan uşağı olan valideynlərin qızlarla olan valideynlərdən daha çox nəvəsi olacaq. Nəticə etibarı ilə bərabərlik əldə olunana qədər oğullar yetişdirən genlərdə artım olacaq. Beləliklə, ailə cinsi nisbətində 1-dən 1-ə qədər ölçülə bilən və irsi sapmalar görürük? Yoxsa güclü təkamül təsirlərinin insan əhalisinin cins nisbətini 1:1 ilə məhdudlaşdırdığına dair hər hansı bir sübut varmı? Bu yaxınlarda nəşr olunan yeni araşdırmada, Miçiqan Universitetindən Siliang Song və Jianzhi Zhang Birləşmiş Krallıqdakı insanlardan toplanan məlumatlara ətraflı nəzər salıb və cavabın birmənalı "yox" olduğunu tapıblar. Onlar cins nisbətinə təsir edən iki genetik variant müəyyən etdilər, lakin bunlar ailələrdə işləmir. Bəs niyə insanlar 1-ə 1 qaydasına əməl edirlər? Hər hansı bir ailənin nisbətən az uşağı olduğu və hətta bəzi ailələrdə 1-dən 1-ə qədər olan böyük sapmaları digər ailələr kompensasiya etdiyi üçün bu, sadəcə statistik bir vəziyyətdirmi? Bəzi ailələrdə qızlardan daha çox oğlan doğuran gen variantları var, digər ailələrdə isə əksinə, daha çox qız doğulur. Song və Zhangın təhlili göstərir ki, bu balanslaşdırıcı amil səbəbindən heç bir sistematik tendensiya müşahidə edilə bilməz. Əslində, başqa bir ehtimal da insanların xüsusi təkamül məhdudiyyətləri ilə üzləşməsidir. Ola bilsin ki, insanın monoqamiya meyli digər heyvan növlərinə aid edilməyən şəkildə Fişer prinsipinə riayət etmək üçün insanlara əlavə təkamül təzyiqi yaradır. Cavab nə olursa olsun, Song və Zhangın məqaləsi bir çox maraqlı suallar doğurur və gender bərabərliyi mövzusunda uzun müddətdir davam edən və maraqlı mövzu ilə bağlı gələcək tədqiqatlara yol açır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:187
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 Noyabr 2024 12:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see316

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see307

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see302

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see302

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see299

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see290

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see287

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see281

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see281

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see255

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see254

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see249

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see247

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see246

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see241

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see236

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see234

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see234

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see230

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri