Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Alimləri narahat edən tədqiqat: Qərb axını yavaşlayır!

Alimləri narahat edən tədqiqat: Qərb axını yavaşlayır!

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Dünyanın ən böyük okean axını olan Antarktika dairəvi axınının (ADA) sürətinin azalması alimləri narahat edir.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, Bonn Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, bu axın hazırda 130 min il əvvələ nisbətən üç dəfə yavaş hərəkət edir. "Daily Mail"in yazdığına görə, bu, Yer sisteminin kəskin zəifləməsi deməkdir və nəticələri fəlakətli ola bilər.

ADA həm də Qərb küləkləri axını kimi tanınır, çünki o, hava kütlələrinin hərəkətinə təsir göstərir. Antarktika qitəsini qərbdən şərqə doğru əhatə edən bu axın Atlantik, Sakit və Hind okeanlarının cənub hissələrini birləşdirir. Axın regional temperaturun, qlobal iqlimin və dəniz ekosistemlərinin sabitliyində mühüm rol oynayır.

Melburn Universitetindən doktor Bişahdatt Hayen bildirib: "Əgər bu "mühərrik" dayanarsa, nəticələri ciddi ola bilər. Bu, bəzi bölgələrdə daha dəyişkən iqlim şəraiti və ekstremal hadisələrə, eləcə də okeanın karbonu udmaq qabiliyyətinin azalması səbəbindən qlobal istiləşmənin sürətlənməsinə gətirib çıxara bilər".

Alimlər araşdırmanı Antarktikanın şimalında, Skotiya dənizində aparıblar. Buradan toplanan çöküntü nümunələri axının son 160 min ildəki dəyişikliklərini izləməyə imkan verib.

Ekspedisiya rəhbəri doktor Maykl Veber deyib: "Təxminən 130 min il əvvəl, əvvəlki isti dövrdə axının sürəti son minilliklərdəki indiki dövrlə müqayisədə üç dəfədən çoxdur".

Bu yavaşlamanın səbəbi tam aydın olmasa da, alimlər bunun əsasən Yer orbitinin Günəş ətrafında dəyişməsi ilə bağlı ola biləcəyini düşünürlər. Yer eliptik orbit üzrə hər 100 min ildən bir dövr edir, oxunun meyli və fırlanması isə hər 21 min ildən bir dəyişir. Bu dəyişikliklər Günəş şüalarının intensivliyinə təsir göstərərək küləklərin və beləliklə, külək axınlarının — o cümlədən ADA-nın — sürətini formalaşdırır.

Tədqiqatda bildirilir ki, bu amil 130 min il əvvəl axının niyə daha sürətli olduğunu və niyə o zaman Cənub qütbünə indiki ilə müqayisədə təxminən 600 kilometr daha yaxın yerləşdiyini izah edə bilər.

Alimlər bildirirlər ki, iqlim dəyişikliyi də ADA-nın zəifləməsində rol oynayır. Melburn Universitetinin tədqiqatçıları model quraraq göstəriblər ki, antropogen iqlim dəyişikliyi 2050-ci ilə qədər axının artım sürətini əlavə 20 faiz azalda bilər.

Əvvəllər elm adamları düşünürdülər ki, Yer səthinin isinməsi ilə küləklər güclənəcək və axınlar sürətlənəcək. Lakin yeni modellər göstərib ki, Antarktika buzlaqlarının əriməsi nəticəsində okeanlara daxil olan soyuq şirin su dərinlikləri doldurur və bu, istilik axınlarına əks təsir göstərərək axınların ümumi sürətini azaldır.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 11 Oktyabr 2025 23:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri