ALS Amyotrofik Lateral Skleroz Niyə baş verir?

Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS) beyin və onurğa beynində hərəkəti idarə edən sinir hüceyrələrinin tədricən zədələndiyi nadir, proqressiv nevroloji xəstəlikdir.

Bu xəstəlikdə əzələlərin özü deyil, onları idarə edən sinirlər zədələnir. Nəticədə əzələlər zəifləyir, kiçilir və funksiyasını itirməyə başlayır.

Medicina.az xəbər verir ki, xəstəlik çox vaxt yavaş və hiss olunmadan başlayır. İlk əlamətlər bunlar ola bilər:

Əl və ya ayaqda zəiflik

Əşyaları tez-tez əlindən salmaq

Pilləkən çıxarkən ayağın ilişməsi

Əzələlərdə seğirmələr (faskikulyasiyalar)

Əzələ qıcolmaları

Danışığın tutulması və ya sözləri tələffüz etməkdə çətinlik

Udqunma çətinliyi

İlk simptomlar insandan insana fərqli ola bilər.

Niyə yaranır?

Əksər hallarda səbəb məlum deyil.

Mümkün risk faktorları:

Genetik meyillilik (təxminən 5–10% hallarda)

Yaşın artması (adətən 40–70 yaş)

Ətraf mühit faktorları üzərində araşdırmalar davam edir, lakin dəqiq səbəb sübut edilməyib.

Nələrə səbəb olur?

Xəstəlik irəlilədikcə:

Əllərdə və ayaqlarda gücsüzlük artır.

Yerimək çətinləşir.

Danışmaq və udmaq çətinləşə bilər.

Sonrakı mərhələlərdə tənəffüs əzələləri də zəifləyə bilər.

Vacib məqam: ALS adətən yaddaşı, zəkanı, görmə, eşitmə və hissiyyatı birbaşa zədələmir. Xəstələrin əksəriyyətində şüur və düşünmə qabiliyyəti uzun müddət qorunur, baxmayaraq ki, bəzi insanlarda idrak dəyişiklikləri də ola bilər.

Müalicəsi varmı?

Hazırda ALS-ni tam sağaldan müalicə yoxdur. Lakin:

Xəstəliyin gedişini müəyyən qədər ləngidə bilən dərmanlar mövcuddur.

Fizioterapiya, nitq terapiyası, qidalanma dəstəyi və tənəffüs dəstəyi həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

ALS bütün dünyada tanınmış fizik Stephen Hawking-də də diaqnoz qoyulmuşdu. O, xəstəliklə uzun illər yaşaması ilə diqqət çəkmişdi. Bununla belə, ALS-nin gedişi hər insanda fərqli olur və bir xəstənin təcrübəsini digərlərinə aid etmək düzgün deyil.

Aygün Musayeva