AMEA da “Fətəli xan Xoyskinin həyatı və ictimai siyasi fəaliyyəti” mövzusunda elmi nəzəri seminar keçirilib

AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun “Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir fəlsəfəsi” şöbəsində Azərbaycanın görkəmli dövlət və siyasi xadimi Fətəli xan Xoyskinin 150 illik yubileyinə həsr olunmuş “Fətəli xan Xoyskinin həyatı və ictimai-siyasi fəaliyyəti” mövzusunda elmi-nəzəri seminar keçirilmişdir.
Newscenter.az xəbər verir ki, “Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir fəlsəfəsi” şöbəsinin müdiri, a.e.i., f.ü.f.d., dos. Faiq Qəzənfər oğlu Ələkbərli əməkdaşları və seminar iştirakçılarını salamlayaraq qeyd etdi ki, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən bu il Azərbaycanın görkəmli dövlət və siyasi xadimi Fətəli xan Xoyskinin 150 illik yubileyi ilə əlaqədar respublikamızda və eləcə də AMEA-da bir sıra tədbirlər keçirilir. F.ü.f.d., dos. F.Q.Ələkbərli bildirib ki, müəllifi olduğu 3 cilddə “Azərbaycan Türk fəlsəfi və ictimai fikir tarixi (XIX-XX əsrlər)” adlı kitabının II cild (birinci kitabda) Fətəli xan Xoyludan da bəhs etmişdir. Onun sözlərinə görə, Fətəli xan ali təhsilli, ziyalı, dəyərli bir insan olmaqla yanaşı, həm də siyasi xadim, Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyinin yaradıcılarından biri və onun ilk Baş naziri olmuşdur. O, II Rusiya inqilabından (1917) sonra Zaqafqaziya Komissarlığı (1917-1918) nəzdində xalq maarif komissarı, Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının (1918) ədliyyə naziri olmuşdur. F.X.Xoylu Cümhuriyyət dövründə üç dəfə baş nazir, bundan başqa ədliyyə və xarici işlər naziri vəzifələrində çalışmışdır. Fətəli xan Xoyski Azərbaycanın müstəqilliyini və bir dövlət kimi inkişafı uğrunda mübarizə aparmağı özünün əsas vəzifəsi olaraq bəyan etmişdir.
F.Ələkbərli qeyd edib ki, F.X.Xoylu parlamentdəki çıxışlarında Azərbaycanda milli-dini ayrı-seçkiliyin olmamasını dəfələrlə bəyan etmişdir: “O deyirdi ki, Azərbaycan türkləri heç bir zaman bu Vətəni özlərinə tək övlad kimi görməyiblər. Bu baxımdan Azərbaycan Cümhuriyyəti türk, qeyri-türk bütün xalqlar, etnoslar üçün Vətəndir və Milli İstiqlalı hər bir kəs qorumalıdır.27 aprel işğalından sonra Tiflisə gedən F.X.Xoylu 1920-ci ilin iyunun 19-da erməni terrorçuları tərəfindən şəhid edilmişdir”.

Seminarda AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutun “Heydər Əliyevin siyasi irsi və Azərbaycançılıq fəlsəfəsi” şöbəsinin baş elmi işçisi, f.e.d. Z.B.Ağayeva, “Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir fəlsəfəsi” şöbəsinin baş elmi işçisi, f.e.d., prof. R.A.Əhmədli çıxışlarında qeyd etmişlər ki, F.X.Xoyski geniş dünyagörüşlü, cəsarətli, vətənpərvər şəxsiyyət və böyük siyasi xadim kimi daim Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda mübarizənin ön cərgələrində mövqe tutmuş, tarixi İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri olmuşdur.“Müasir fəlsəfə problemləri” şöbəsinin a.e.i., f.ü.f.d., dos. Z.M.Şabanov çıxışında vurguladı ki, F.X.Xoyskinin Zaqafqaziya komissarlığında xalq maarif komissarı kimi fəaliyyət göstərməsi, təhsil sahəsində maarifçiliyin yayılmasına xidmət etmişdir. Bütün dövlət müəssisələrinin, məhkəmələrin və məktəblərin milliləşdirilməsi, ana dilində məktəb və seminariyaların açılması məhz F.X.Xoyskinin rəhbərlik etdiyi dövrdə həyata keçirilməyə başlanmışdır.AMEA Rəyasət Heyəti aparatının İctimaiyyətlə əlaqələr, mətbuat və informasiya şöbəsinin Elektron informasiya sektorunun müdiri N.C.Qəhrəmanova çıxışında Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən bu il görkəmli ictimai-siyasi xadim Fətəli xan Xoyskinin 150 illik yubiley tədbirlərinin respublikada və eləcə də AMEA-da keçirilməsinin zəruri olduğunu qeyd etdi.Seminarda həmçinin b.e.i., f.ü.f.d. Z.F.Rəşidov, f.ü.f.d., dos. M.Ə.Mahmudov, Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti, f.ü.f.d., dos. E.Ə.Bayramzadə və laborant A.V.Əliyeva iştirak etmişlər.Seminar mövzusu ətrafında diskusiyalar olmuş, geniş müzakirələr aparılmışdır.