Astronomlar möhtəşəm bir kəşf ediblər ƏN NADİR CÜT ULDUZU TAPIBLAR

Uorvik Universitetindən olan astronomlar möhtəşəm bir kəşf ediblər - Yerdən cəmi 150 işıq ili məsafədə, onlar nadir kompakt ikili ulduz sistemi tapıblar ki, nəticədə bu sistem "Type Ia supernova" kimi partlayacaq. Bu kosmik hadisə tam Aya nisbətən 10 dəfə parlaq işıqla gecə səmanı işıqlandıracaq.

News24.az bildirir ki,astronomlar uzun müddətdir ki, uzaq qalaktikalara olan məsafələri müəyyən etmək üçün Type Ia supernovae-dan istifadə edirlər. Bu partlayışlar ölü ulduzun sıx kütləsi olan ağ cırtdanın kritik kütləyə çatması və öz cazibə qüvvəsinə tab gətirib çıxarda bilməməsi ilə baş verir.

Bu tipdən olan supernovaların əksəriyyətinin iki ağ cırtdanın birləşməsi nəticəsində meydana gəldiyini nəzəri olaraq fərz etsək də, bu hipotez ilk dəfə olaraq birbaşa təsdiqini almışdır. Alimlər "yanımızda" kosmik standartlara uyğun olan iki ağ cırtdandan ibarət unikal sistem aşkar ediblər.

Tədqiqat rəhbəri və phD tələbəsi Ceyms Munday demişdir: "Biz çoxdandır ki, yaxınlıqda belə nəhəng ikili sistemi tapmaq üçün gözləyirik. İlk dəfə görəndə dərhal bildim ki, bu, xüsusi bir şeydir. Dünyanın ən böyük optik teleskoplarından istifadə edərək müşahidələrə başladıq".

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, ağ cırtdanlar Yer kürəsi ilə Günəş arasındakı məsafənin yalnız 1/60-ında bir-birlərini orbitə çıxardılar. Onların ümumi kütləsi 1,56 günəş kütləsidir ki, bu da sonrakı şəraitdən asılı olmayaraq partlayışa zəmanət vermək üçün kifayətdir.

Baxmayaraq ki, supernova özü də tezliklə - təxminən 23 milyard il ərzində partlamayacaq - bu sistem artıq elm üçün böyük maraq kəsb edir. Hazırda ulduzlar hər 14 saatda bir dəfə orbitə çıxsalar da, cazibə dalğalarına enerji itkisi səbəbindən bir-birinə yaxınlaşdıqca onların orbiti sürətlənəcək. Partlayışdan bir az əvvəl onlar cəmi 30-40 saniyəlik bir müddətlə fırlanacaqlar.

Partlayışın özü qeyri-adi olacaq: nadir hallarda dördqat partlayış baş verəcək. Birincisi, ulduzun xarici qabığı alovlanır. Ona kütlə axır, sonra onun əsasını, sonra partlayış ikinci ulduza toxunur - və proses təkrarlanır. Bu isə nüvə bombasının gücünü min trilyon dəfə üstələyən enerjinin buraxılması ilə sistemin tamamilə məhvinə gətirib çıxaracaq.

Qeyd edək ki.supernova səmada ən parlaq nöqtələrdən biri olacaq – hətta Yupiteri 200 min faktorla da tutulacaq.

Səma